18.05.2012: D Redaktión gratüliert em Land Rhiiland-Pfalz zem 65. Geburtsdaag. Ám 18.05.1947 isch d Landesvrfassung „im Bewußtsein der Verantwortung vor Gott, dem Urgrund des Rechts und Schöpfer aller menschlichen Gemeinschaft, von dem Willen beseelt, die Freiheit und Würde des Menschen zu sichern, das Gemeinschaftsleben nach dem Grundsatz der sozialen Gerechtigkeit zu ordnen, den wirtschaftlichen Fortschritt aller zu fördern und ein neues demokratisches Deutschland als lebendiges Glied der Völkergemeinschaft zu formen“, vun dr rhiiland-pfälzische Bivelkerung ángnumme worre. Im Auguscht im Johr vorher isch s Land Rhiiland-Pfalz erscht ufe Dekrét vun dr franzésische Bsatzungsmacht hieni üseme gróße Flicketeppig vun bairische, preißische, hessische un oldeburigische Territórie grindet worre. Meh Informatióne finde d Léser in dr Üsgáb 9/07.
11.05.2012: Dr Rastatter Soldáteufstand vor 163 Johr: Ám 11.05.1849 stehn imene letschte vrzwiifelte Akt au d bádischi Soldáte in dr Feschtung Rastatt im Kampf fír d Demokratie un d Freiheit uf - in sellere Baschtión, wú-si s Johr vorher noch gnáu die iigsperrt hänn, wú-si jetz mit án dr Site kämpfe. Un wie selli bádischi Soldáte im erschte Revolütiónsjohr aber noch ihrene eigne Landslit gégeniewergstande sinn, só stehn jetz au ihri Bundesgnosse, d hessischi un preißischi Soldáte, im Kampf gége sie.
10.05.2012: „Ich kann in gewißen Momenten innwendig in mir unbändig stolz werden und mich bis zur Trunkenheit glücklich fühlen, daß es mir gelungen ist unsere sonst so verachtete und lächerlich gemachte Sprache classisch zu machen, und ihr eine solche Celebrität zu ersingen. Sie ist nun gekannt wird geliebt und studirt wo Deutsche sind, in Paris, in Rom, in Warschau in Petersburg.“ Dr Jóhann Péter Héwel, gréschter alemannischer Diechter un bádischer Nationálheld, het vór zwei Johrhundert dr Wég bireitet fír dr „Bádner“ un alli, wú-sich nit blóß midm Alemannische sundern im ditsche Spróchrüüm iewerhaupt mit Dialekt bifasse. Wás dr Héwel in Báde, in dr Nórdweschtschwiz un im Elsiß vórgmacht het, het Üswirkunge bis ufs Plattditsche ghán. Dr gróßi Poét, Kirchemann, Chronischt, Moralischt, Natürwisseschaftler, Spróchwisseschaftler, Kosmopolit un Pädagóg isch ám 10.05.1760 z Básel uf d Welt kumme: Ér wär hit alsó 252 Johr ált worre. D Redaktión empfiehlt allne Léser d Sunderüsgáb zem 250. Geburtsdaag vum Jóhann Péter Héwel vum 10.05.2010, wú im Arichiev un áls „Aktüelli Üsgáb“ uf dr Homepage stoht.
03.05.2008: Ám hitige Internationále Daag vun dr Pressefreiheit will dr „Bádner“ allne Journalischte gedenke, wú in dr Üsiewung vun ihrem Biruef bihindert werre, ihri gsellschaftligi Ufgáwe nit wohrnämme kenne un vun Báselbieter Polizeisprecher mit Desinformatióne vrwirrt werre…
01.05.2012: Dr „Bádner“ winscht zem Erschte Mai allne Ärwetnämmer gueti Rédner (wie zem Bispiel dr Kabarettischt Géorig Schramm hit z Mille), allne Názis un Chaóte fruchtbári un diefgrindigi sozial- un wirtschaftswisseschaftligi Disküssióne, allne Mitglieder von Landjuegende un Dorfrekruete, daß dr Baum noch stoht, dr Minchesteiner Bierläufer e stolperfreier Spaziergang (Vorsicht vór dr Puemas!), der Finne e méglichscht kleiner Káter nóchem geschtrige Vappuaatto un allne Aarigauer fróhes Schaffe!
30.04.2012: Schun zue sine Lebzite het-s e Hüfe Zwiifler án sinere Gschiecht gänn. Midr Vrfiinerung vun dr medizienische un forensische Methóde isch hit aber inzwische biwiise: Dr Kaschpar Hüüser, wú hit vór 200 Johr, ám 30.04.1812, uf d Welt kumme sii soll, isch wéder dr bádischi Erbprinz gsii, wú vieli in ihm vrmuetet hänn, noch des Findelkind, wú séchzehn Johr lang ime Keller iigsperrt gsii isch. Vrmuetlig het-sich-s blóß um e ármer aber gscheiter Bue ghandelt, wú schnell gmérikt het, wie-er mit sine dramátische Gschiecht die lang vrmißti Ufmériksámkeit un s Intressi vun dr Lit bikummt. In sellem Fall hätt d Persón Kaschpar Hüüser nó gár nix mit Báde zem Due – aber sini Legendi wird uf éwig e bádischi bliewe… Meh Literatür zem Kaschpar Hüüser sinem 200. Geburtsdaag finde d Léser in dr Üsgáb 9/04 vum „Bádner“ un in dr „Zeit“ (http://www.zeit.de/wissen/geschichte/2012-04/kaspar-hauser).
25.04.2012: Wil dr „Bádner“ vun dr schwèwische Bsatzer só „nett“ drum bäte worre isch, druckt-er „mit gróßer Freid“ folgender Jubilèumstekscht ab: Heit feiret mir den nach dr Wende zwoitbedeutenschte Zusammeschluß in dr deutsche Nachkriegzoit: sechzig Johr Bade-Württeberg – oi oinzigartige Erfolgsg’schicht. Allerdings ischs damals dr Oschte gwe, der de Wirtschaft trage hätt, während d’Badner im Weschte weder Banane noch Trollingertraube ghätt hänn. Durch d’Aufbauhilfe Wescht hänn se dann aber von dr schwäbische Ertrags- ond Innovationskraft profitiere kenne ond lebet jetzt zom Glück au nemma in Höhle wie oinscht im Großherzogtum. Net omsonscht hänn sich 81,9% dr Badner bei dr zwoite Volksabstimmung fürs g’moinsame Ländle ausg’sproche. Von so ebbes kann dr noie Stuargerter Bããhof nur träume.L’anniversario della Liberazione, dr Johresdaag vun dr Bifreiung – isch-s schun wider e Johr hér, daß dr Berlusconi abdankt het? Ah, nei, dér isch jó gár nit gmeint midr Bifreiung. Des git viellicht au mól noch e Nationálfiierdig im „Bádner“ sinem siedlige Gaschtland. Aber hit goht-s erscht nommol um d Bifreiung vór 67 Johr…
20.04.2012: Únbständig isch-s Wetter hit wider. Únbständig wie d Lüünene vunere Revolütión. Au dr Hecker un sini Freischärler sinn siecherlig únbständig gsii in ihrene Hoffnunge un Erwártunge uf ihrem Zueg vun Konschtanz uf Friiburig, wú-si dr Herwégh mit sinere polnisch-franzésische Vrstärikung hänn treffe méchte. Doch si sinn wéder bis uf Friiburig kumme, nóch hänn-si dr Herwégh troffe. 2000 bádischi un hessischi Soldáte unterm Generál vun Gaggern hänn-sich ihne uf dr Scheidegg, ufm Grád zwische Wiese- un Kanderdaal, in dr Wég gstellt. Vierzehnmól isch Bluet gflosse án sellem Daag, hit vór 164 Johr; vierzehnmól isch dr Kampf fír Demokratie un Freiheit ins Herz un ins Márik troffe worre. Jetzt mág-ma em "Bádner" vórwérfe, daß-er e Schénwetterrevolütionèr isch, wil-er hit wie schun vor zwei Johr ufgrund vum Aprilwetter uf sini traditionelli Velotour uf d Scheidegg vrziechtet - aber er het defír im Internet wing recherchiert un voller Freid feschtgstellt, daß-s au ándri git, wú-sich midr bádischi Gschiecht kinschtlerisch üsenandsetze, un zwór Lit, wú sógár müsikálisch sinn: http://www.youtube.com/watch?v=-Ommn8zNalA&feature=related...
13.04.2012: „Jó“ heißt „Nei“ un „Nei“ heißt „Jó“ – manchmól isch-s nit eifach mit dene Volksabstimmunge, nit blóß z Stuegert bim Bahnhóf sundern au z Lieschtel bim Entlaschtungspakét. Kei Problém bim Abstimme hänn aber d Bádner hit vór gnáu 92 Johr, ám 13.04.1919, ghán: „Jó“ het „Jó“ gheiße, „Jó“ zue einere vun dr modernschte Vrfassunge zue sellere Zit un au spéter, wit básisdemokrátischer au áls d hitigi ditschi un báde-wirtebérigischi Vrfassung.
12.04.2012: „Ein Ereignis, das so nie stattfand“, sait d Wikipédia iewer d Üsruefung vun dr Bádische Republik hit gnáu vór 164 Johr ufm Balkon vum Konschtanzer Stadthüüs am 12. April 1848. Isch des schwèwischi oder preißischi Propaganda? Isch des histórischi Gwißheit? Wás spielt des fíre Roll? Histórischi Gwißheite sinn kei Stoff, wú Helde drüs gmacht sinn. Wege däm kann-s-ich einerlei sii, ob dr Friedrich Hecker un dr Guschtav Strueve án sellem Aprildaag tátsächlig ufm Balkon gstande un üsgruefe hänn oder nit. Wichtig isch ellei, daß dr Hecker un dr Strueve s bádisch Volk zer Freiheit, Briederligkeit un Glichheit hänn fiehre welle. Au wenn fír beidi dr Traum vum bádische Freistaat un em geinte Ditschland nimmeh in Erfillung gange isch, sie hänn doch e Grundstei glegt, wú únvrziechtbár gsii isch fír d Entwicklunge bis 1949. Un wege däm dierfe mír Bádner – Balkon hien oder hér – hit voller Stolz singe: „Wenn die Leute fragen,/ Lebt der Hecker noch?/ Könnt ihr ihnen sagen:/ Ja, er lebet noch./ Er hängt an keinem Baume,/ Er hängt an keinem Strick./ Er hängt nur an dem Traume/ Der deutschen Republik.“
08.04.2012: Dr „Bádner“ winscht allne Léser fróhi Óschtere!
01.04.2012: Dr „Bádner“ gratüliert dr Grieche zue ihrere Entscheidung, endlig üs dr Eirozóni üszstiige un des endlósi Trüüerspiel z biende. D reschtligi EÜ-Finanzminischter kenne endlig biruhigt ufschnüüfe; un d Banke kenne froh sii, daß-si kei hellenischer Schuldeschnitt meh mache mien. Dr griechischi Minischterpräsident Loukás Papadímos het dr Muet fír d richtig Entscheidung ghán un sich nóch realistische Währungspartner umgluegt. Wieviel Muet des koschtet het, hänn schun d erschti gwaltètigi Reaktióne vun tierkischi Nationalischte hit mórige zeigt, wú iewerhaupt nit mit iivrstande sinn, daß ihr eigner Minischterpräsident Erdoğan schun zuegstimmt het, Griecheland an d tierkischi Liera z kopple. Só, wie-sich dr Ouzo un dr Raki hit schun blóß im Name unterscheide, só werre-sich au d Drachme un d Liera ball blóß noch em Name nóch unterscheide. Hoffnung macht des au fír Zípre, wú Währung un Schnaps endlig Friede schließe kennte…
21.03.2012: D Vrfassung vum Freistaat Báde, wú hit vór 93 Johr, ám 21.03.1919, vum bádischi Volk inere gréchte un demokrátische Abstimmung ángnumme worre isch, isch durich franzésischer un schwizerischer Iifluß e Vórbild gsii fír d jungi, wackligi ditschi Demokratie. Im Gégesatz zue dr spétere Bundesrepublik un em spétere Bsatzungsland Báde-Wierttebérig het-s Volk nämlig sini eigni Vrfassung, sin eigner Staatsufbau selbscht legitimiere dierfe. Leider hänn d dómóligi bádischi Demokráte un Freiheitskämpfer ei gróßer Fehler gmacht: Wil-si selwerscht nit gnueg eigni Lit ghán hänn, hänn-si in dr wichtige Positióne im Militèr, in dr Vrwaltung un in dr Juschtiez die alti monarichistischi Kader witerschaffe loh. Selli sinn nit nur in Gedanke dr alte Richsregierung nóchghänkt, sundern hänn spéter bis 1933 au aktiv uf d Iewernam vun dr neie Regierung hiengschafft. Insóférn hänn d básisdemokrátischi Griene jetz vielliecht gár nit só schlécht ghandelt, wenn-si jetz nóch 68 Johr CDÜ-Regierung dr Friiburiger Regierungspräsident Julian Wiertebériger (ellei schunemól dér Name!) abgsägt hänn…
17.03.2012: Dr „Bádner“ gratüliert em Berlusconi zem hunderteinefinfzigschte Geburtsdaag! – Ah, nei, halt! s isch jó gár nimmeh „Berlusconi = Italia“. Kei Ahnung, wie alt dr Monti hit wird, aber dr „Bádner“ gratüliert däm Land, wú ér momentán vrwaltet, ganz herzlig zem hunderteinefuffzigschte Geburtsdaag. In däm Alter kann alles blóß noch besser werre...Knapp vier Mónet hänn d Mainzer dr erschti Freistaat uf ditschem Bóde halte kenne. Hit vór 218 Johr, ám 17. März 1793, hänn-si d Mainzer Republik üsgruefe, wú linksrhiinisch vun Landau bis Binge 130 Derfer un Städt umfaßt het. Dr Umsturz vum Kürfirschtetuem Mainz isch – trotz gróßhérzóglig-hessischem Intermezzo – dr erschti kleini Fingerzeig fír d Grenze vum spétere Rhiiland-Pfalz gsii.
13.03.2012: Vór vier Johr het dr „Bádner“ án dere Stell d Éschterricher ánprangert, wú-sich abem „Ánschluß“ áns Ditsche Rich vór 84 Johr, ám 13.03.1938, lang áls „Érschti Opfer vum Nazionálsozialismüs“ bizeichnet hänn – dés zuenere Zit, wú in Ditschland d Juede schun sit finf Johr sischtemátisch entréchtet un vrfolgt worre sinn. Johrzehntelang isch e Üsenandersetzung mit dr éschterrichsche Názi-Vrgangeheit Tabu gsii. Aber mit Freid het dr „Bádner“ hit bii iischlègige Rechérche erfahre, daß Éschterrich sit iewer zwanzig Johr áls einzigschts Land e „Gedenkdienscht“ het, wú d jungi Éschterricher statt Zivildienst fír zwelf Mónet in Iirichtunge uf dr ganze Welt schaffe, wú-sich midm Hólocauscht bifasse. Dr „Bádner“ meint ánerkennend zue dere Vrgangeheitsbiwältigung: Gut Ding will Weile haben.
01.03.2012: Midm Baasler Ändstraich hit mórige um vieri isch au d Fásent 2012 z End gange. Ab jetzt goht-s wider degége…
06.01.2012: Narri-Narro un dreifach Helau! Dr „Bádner“ winscht allne Léser e glickséligi un rüüdigi Fasnacht, Fassenacht un Fásent!
01.01.2012: Dr „Bádner“ winscht allne Léser e guets Neis un gségnets un gsunds Johr 2012. Fír dr „Bádner“ selwerscht wird-s 2012 nit viel zem Fiire gänn: Des iewernämme disjohr d Schwówe, wú s ganz Johr iewer 60 Johr wierttebérigischi Bsatzung in Báde fiire méchte. Dr „Bádner“ wird sini Kondolenzschriiwe uf dr 25. April, dr eigentligi Daag vun dr Ürsüpatión bschränke. Aber ángéwlig goht jó disjohr eh d Welt unter…
31.12.2010: Dr „Bádner“ winscht allne Léser e schéner Altjohresówend un e gueter Rütsch ins Johr 2011! Entschuldigung! dó het ünser Praktikant vun dr ARD wohl dr Tekscht vum Vórjohr abdruckt. Des het dert bii Neijohrsánspróche jó schun sit finfezwanzig Johr Traditión…
24.12.2011: Dr „Bádner“ winscht allne Léser fróhi Wihnáchte un bsinnligi Feschtdaag!
09.12.2011: Nei, Herr Kretschmann, dódemit hänn-Si-Sich im Siedwescht vum Siedweschte nit biliebt gmacht: schád, nóch só viel Unterstitzung fír die jetzigi Volksabstimmung. Hit vór 60 Johr, ám 9. Dézember 1951, hätte d Bádner un Wierttebériger „in einer Art direkter Demokratie“ dr Zammeschluß zem Land Báde-Wierttebérig bschlosse, het dr grieni Minischterpräsident Winfried Kretschmann geschtern gsáit. „In einer Art direkter Demokratie“ erinnert-mich e wing z árig án „lupenreine Demokratie“. Wie d „Bádner“-Léser schun lang wisse, isch bii dere Abstimmung nämlig órdentlig pfuscht worre. Zwór sinn (hoffentlig) kei Wahlzétel gfälscht worre; dr Wille vum bádische Volk isch aber einewég mißáchtet worre: Só hätt-s in Sied- un Nórdbáde e klári Mehrheit fíre e eigeständigs Bundesland Báde gänn, wemm-ma d Stimmi nóch dr alte Länder vórem Krieg üszällt het. Wil d Wierttebériger des aber vórhér gwißt hänn, hänn-si druf bstande, daß-ma in dr Nóchkriegsländer Siedbáde, Wierttebérig-Báde un Wierttebérig-Hóchezollere üszällt. Dódemit hänn d Wierttebériger in zwei Länder d Mehrheit ghán; un s Ergéwnis isch 2:1 gwértet worre. Karlsrueh het der „Volksentscheid“ fír úngiltig erklèrt; aber d wierttebérigischi Politiker hänn d Wiederhólung sólang rüsgschówe, bis-sich 1970 áchtzig Prózent vun dr Báde-Wierttebériger midm Státüs Quó abgfunde ghán hänn.
06.12.2011: D Redaktión hofft, daß alli Léser bráv un ártig gsii sinn un hit aller Grund ghán hänn zem froh un munter Sii.Salmiakki, sauna, Karhun olutta, Finlandia, muistoja – mitä halutaan saada enemmään Suomen Itsenäisyyspäivänä? Kippis! maailman kauneimmaksi maaksi! Salmiak, bastu, Karhu öl, Finlandia, minnar – vad vill man ha mer på den finska självständighetsdagen? Skål! för världens vackraste land! Salmiakki, Sauna, Karhu-Bier, Finlandia, Erinnerungen – was will man mehr am finnischen Unabhängigkeitstag? Kippis! dem schönsten Land der Welt!
27.11.2011: Un wider emól zeigt-sich: D Bádner wisse, wás guet fírs Land isch. Die bádischi Metropóle Friiburig (66,5 Prozent), Heidelbérig (58,0 Prozent), Manne (57,2 Prozent) un Karlsrueh (53,6 Prozent) sinn die vier Stimmbizirk midr meischti Jó-Stimme vun allne gsii. Au in dr Landkreis Briisgau-Hóchschwarzwald, Emmedinge un Lerrach het-sich e Mehrheit gége Stuegert 21 üsgsproche. Un wider emól zeigt-sich, daß d Schwówe alles besser wisse: Mit Mehrheite vun bis zu 78 Prozent hänn alli schwèwischi Landkreis fír Stuegert 21 votiert. D Zuekunft wird zeige, wäm die Entscheidung un dr Bau vum Diefbahnhóf jetz nutze wird. E kleiner Tipp: D Bifírwórter, wú hit ufm SWR gjuewelt hänn, sinn alli im Armani-Ánzueg im Warme ghockt un hänn Sekt gsoffe; d Gégner sinn alli in Jeans un Pulli in dr Kälti gstande. Während d Grieni, dr Winnie Kretschmann un dr Winnie Herrmann, des Ergéwnis áls demokrátisch un endgiltig akzeptiere, goht dr allsits gschätzti und gliebti CSÜ-Bundesvrkehrsminischter Péter „I bi goar nit so inkompetent wie i ausschau – eahrlig“ Ramsauer uf Tauchstatión un sendet „Viele Grüße“ üs Amerika. Dr OB Schueschter vun Stuegert (ebefalls Mafia) het doch tátsächlig die bódelóse Frechheit ghán un het im Stuedio vum SWR hit ówend z Protokoll gänn: Wenn mól ebber zue ihm kumme wär un e Biergerbiteiligung hätt méchte, hätt-er des nadírlig selbschtvrständlig gmacht. (Falls Ihr-s sit geschtern wider vrgesse hänn: 61.193 Unterschrifte hänn d Gégner fíre Biergerbiteiligung gsammelt ghán, wú ér vór dr Wahl vrsproche ghán het. Nóch dr Wahl het-er nix meh vun däm Vrspreche wisse welle.) Jetz, s Volk het gsproche: Mír dó án dr Oberrhiistrecki werre jetz sähne, ob all die Bifírwórter Wórt halte, wenn-si ságe, Stuegert 21 wird nit dr gringschti finanzielli Iifluß uf Báde 21 hann. Wás intressiert-mich min Gschwätz vun geschtern… P.S.: Noch ei Bispiel fír d Árigüment vun dr S21-Bifírwórter: Ünser Ex-Ex-Minschtrprsdnt Gntr Öttngr het ime Gsprèch mitere franzésische Delegatión zer Réchtfertigung vum Bau in vollem Ernscht (un in sinem beschte Englisch) gsáit: „Päriss has a Kopfbahnhof. Has even four Kopfbahnhofs. Wai? Bicoos west of Päriss, sere are only cows and si Atlantik.“Dr „Bádner“ winscht mit oder ohni Stuegert 21 e bsinnliger Advent (disjohr dr längschti, wú méglig isch)!
26.11.2011: Wenn im „Bádner“ e schwèwischer Gaschtautór üs Stuegert z Wort kummt, mueß ebbis ganz Bsunders passiert sii oder ánstoh. In däm Fall stoht mórige fír alli Báde-Wierttebériger d erschti Volksabstimmung sit 60 Johr án. Dómóls, bii dr Grindungsabstimmung zem Land Báde-Wierttebérig isch schun mit únfairi Mittel dr Volkswilli vrfälscht worre. Mórige aber hänn alli Bádner un alli Wierttebériger d Chance, ihr eigner Wille kundzdue. Wege däm stehn dr Bádner un dr Schwób zamme án einere Front un bitte Eich: Stimme mórige mit „Ja“, „Ja“ zem Üsstieg üs Stuegert 21.Im Gegesatz zu Griecheland findet bei ons Volksabstimmunge au statt, wenn se erscht mal ããkündigt worra send; ond im Gegesatz zu de Grieche kennet mir Schwobe au rechna. Des hät onser Ex-Minischterpräsident Günther „With me is not good cherry eating“ Oettinger nadierlich gwißt; ond deswege hänn d’Beamte im Inneminischterium d’echte Kalkulatione au nedd „aktiv veröffentlichen“ derfa. Jetz, wo d’Griene ds Sage hennd, kommt doch ds Oine oder Andere ans Licht; ond-mr kennet sicher soi, daß dr neie Bããhof richtig deier wird. Viel deirer, als d’Bãã secht. Ond ds isch au net õõgfährlich, d’ganze unnütze Tunnel zom Grabe, ond des in dem heikle geologische Ondergrond (wer da Engelbergtunnel kennt, woiß, wovon-mr schwätzet). Des soi älles sicher, sagt d’Bãã zwar; aber des hatt d’Merkel au zom Euro gsagt, d’Bilfinger Berger zom Kölner Stadtarchiv ond d’Atomlobby zom Salzbergwerk in Asse. Oi Millio Johr hält des, häts ghoiße. Fehlet oigentlich no 999.960; doch no müsset-mr gucke, daß-mr schnell des ganze Zeigs nausgschippt krieget, bvor ds ganze Grondwasser verseucht isch. Domm g’laufe! Noi, lasset doch da Kopfbããhof stande, der duad’s doch guat! Wenn da gmoine Exilschwob mal wieder abends in Frankfurt stoht ond a Stond warte muaß, bis a Zug nach Moinz fahrt, dann sollt d’Bãã ds Geld liaber in a paar Egschtra-Ziig inveschtiere ond ds chronisch überlaschtete Netz im Rhoi-Moin-Gbiet ausbaue. Koscht gnausoviel wie Stuagert 21, isch aber sinnvoll, woil da ebbes fehlt ond nedd aus Prestischgründ ombaut werre soll. Oder mr gebet ds Geld Moinz, daß die do a gscheite Straßebãã baue kennet. Oder finanzieret d’Schallschutzmauer durch Eimeldinga. Die kennet’s älle brauche. Deswege saget Ihr, liebe Leser vom „Badner“, am Sonndich mit mir zsamme “Ja” zom Ausstieg. Bleibet-mr obe! Da Schwob.Liewi Léser, liewi Báde-Wierttebériger, wie oft fahre Ihr midm Zueg vun Paris uf Bratislava? Schmerzt-Eich dr Ánblick vum schwèwische Moloch au só sehr, daß-Er froh wäre, Ihr kennte ganz Stuegert bii dr Durichfahrt blóß noch vun unte sähne? Oder hänn Ihr im Gégeteil schun e Penthouse ufm neue Wohnbaugebiet „Gleisvórfeld“ kauft un freien-Eich, daß-er ab Jänner 2020 im neie Stuegerter Édelviertel Bahnhófsquartier wohne dierfe? Oder hänn-Er grád zuefällig e Zwei-Milliárde-Eiro-Schiin uf dr Stróß gfunde, wú-Er gern stellverträtend fír alli Stíerzahler bim Bund (2,2 Milliárde Eiro) un bim Land (0,8 Milliárde Eiro) iireiche méchte?Liewi Léser, liewi Báde-Wierttebériger, Stuegert 21 isch nit só demokrátisch legitimiert, wien-ich d Bifírworter des hit glauwe mache welle. És isch au vellig falsch, daß dr Protescht erscht jetz, wú-s z spót isch, ufkumme isch un d Gégner vórhér Düümli drillt hänn. Schun Ánfang vun dr Niinzger wird dr zueständige Pláner fír d Strecki Stuegert-Augschburig, dr Ernscht Krittian, gschaßt, wil-er Kritik án Stuegert 21 giebt het. Alternatievi Plánunge fíre Bahnhófsüsbau ohni Tunnel oder fíre erwiterter Kopfbahnhóf werre 1996 vórglégt aber nie ernschthaft prieft. Dr dómóligi Bahnchef Heinz Dirr loßt-sich 1996 ám Rádio zitiere: „Notwendig, könnte man sagen, ist das eigentlich gar nicht.“ 13.000 Unterschrifte werre im gliche Johr fíre Biergerentscheid iewer Stuegert 21 gsammelt – dr OB Manfréd Rommel (CDÜ) schmettert des in Guetsherreárt ab. Sinn Amtsnóchfolger Wolfgang Schueschter (ebefalls CDÜ) wird 2004 sógár midm Wahlvrspreche gwählt, d Stuegerter abstimme z loh, un will nóch dr Wahl trotz 61.193 Unterschrifte fíre Biergerentscheid nix meh devún wisse.Liewi Léser, liewi Báde-Wierttebériger, Stuegert 21 isch in erschter Lienie e Stadt- und Régioentwicklungsprogramm fír héchschtens 2,2 Millióne Iiwohner in dr Región Stuegert. Dódefír solle fascht 11 Millióne Lit zahle. Des nenn iech e satter Zuestupf. Stuegert 21 isch e reins Prestigeobjekt fír d Ditschi Bahn wege ganze zwei Minute, wú blóß e Finftel vun dr Bahnkunde schneller in Báde-Wierttebérig unterwégs wäre – nóchdäm-si im Stuegerter Diefbahnhóf dreievierzig Minute gwartet hänn, wil-si dert ihr Ánschlußzueg vrpaßt hänn. Wil: D Bahn kauft mit dene vier Milliárde Eiro, wú-si insgsamt fír Stuegert 21 zer Vrfiegung het, kei bessers Rollmateriál, wú nit nur zwische 12 un 22 Grád Celsiüs Üssetempratür funktioniert, schafft kei einzigschter Zueg meh in dr Regionálvrbindunge im ganze Land, kei neii S-Bahn-Linie in dr Agglomeratióne, finanziert kei einzigschti Tieferlégung oder Untertunnelung án dr Oberrhiistrecki un bringt nit ei Container meh vun dr Stróß uf d Schieni.Liewi Léser, liewi Báde-Wierttebériger, Stuegert 21 isch e únsolidárischs, úndemokrátischs, ekológisch únsinnigs un vrschwenderischs Projekt uf Koschte vun vielne ándre wichtige, dringende un sinnvolle Bahnprojekt im ganze Ländli. Wege däm gehn ám mórigige Sunndig abstimme un stimme midm Bádner un em Schwób „Ja für den Ausstieg aus Stuttgart 21“. Dr Bádner
14.11.2011: Dr Freistaat Báde dääd hit sin 93. Geburtsdaag fiire. Ei gróßi Revolütión un zwei Krieg hänn d Bádner durichstoh mien, bivór ihr Traum vume eigne Staat in Freiheit un Demokratie in Erfillung gange isch un ihr Kampf sich glohnt het: Ám 14. Nóvember 1918, nóchem Erschte Wetlkrieg, het d próvisórischi Regierung d Republik Báde üsgruefe. Dr letschti ditschi Kaiser Wilhelm II het finf Daag vórhér abdankt; dr letschti bádischi Gróßhérzóg Friedrich II ácht Daag spéter. E líchtender Stern ám ditsche Demokratiehimmel isch Báde worre. E Stern, wú aber wie alli ditschi Freistaate un Demokratíe keini ánderthalb Johrzehnt spéter wider hinter brüüne Wulke vrsunke isch…
13.11.2011: Immer älter werre d Gäscht uf dr Fiire zem Volkstrüüerdaag. Gäscht, wú die Lit noch persénlig kennt hänn, wú d Name dert in Stei gmeißelt sinn. Au dr Bádner mueß zuegänn, daß dr Volkstrüüerdaag im Umbruch nócheme neie Sinn unere neie Gsaltung suecht. Heißeri Männerchér, vrstimmti Müsikvrein, Biergermeischter, wú monotón un ánteilnahmslós Internetréde vun Friede un Velkervrständigung nunterrotze, Konfirmande, wú ihri Sprichli vun Liewi un Gschwischterligkeit küüm hérbár ins Mikrophón hüüche un vrlége midr Fieß im Kies scharre. Die zwei Weltkrieg sinn dr hitige Generatión nimmeh emotionál zuegänglig. Au d Krieg in Afghanischtán, im Kosovó un in Somália sinn wit weg vun dr erschlágende Mehrheit vun dr ditsche Derfer. Wenn dr Volkstrüüerdaag áls wiechtiger un riechtiger Gedenkdaag nit üsstérwe soll wie in Kierzi dr VdK, nó brüüchts kreatievi Biergermeischter un Ortsvórstéher, wú dere Fiier wider e wierdiger Rahme vrlehne, wú neii Konzept bringe un mit únorthodoxe Réde wegkumme vun däm ghüüchelte „Miss-Wahle-Weltfriede“-Gschwätz. Üs vrläßliger Quell het dr Bádner erfahre, daß-s sónigi Volkstrüüerfiire zem Bispiel z Ischtei git – allerdings dert schun án Allerheilige (wórum au immer…).
11.11.2011: Wünsche, wohl abgestaubt zu haben. Miteme kräftige Narri-Narro het dr „Bádner“ hit abgstaubt. Mit dem Schnapszahledatum 11.11.11 mueß-s jó e bsunders schéni Fásent werre!
09.11.2011: Dr Niinti Nóvember: Ér ziegt d gschiechtsträchtigi un hechscht emotionáli Daag ufeart mágisch án, schiints. 1918: Dr letschti ditschi Kaiser Wilhelm II dankt nóch dr ditsche Niederlág im Erschte Weltkrieg ab; dr Richskanzler Maximillián vun Báde rieft nóch über 70 Johr Kampf um d Demokratie un d Freiheit endlig d Ditschi Republik üs. 1923: Dr Hitler marschiert z Minchen uf d Feldherrehalle un versuecht dert, dr Ditsche Republik schun wider e End z setze. 1938: Einer vun dr diefschte Punkt in dr ditsche Gschiecht: Im ganze Rich brenne d Sinagóge; d jiedischi Gschäft werre plindert. 1989: Lang isch-s gange. Aber dr Niinti Nóvember soll-em ditsche Volk vór allem áls dér Freidedaag in Erinnerung bliewe, wú-s endlig im Ganze d Demokratie un d Freiheit erlangt het, ohni Bluetvrgieße, ohni Gwalt, ohni Rache. Dr Stilli Mónet Nóvember, wú-ma dr Tóte denkt un d Welt in d Dunkelheit sinkt: Ér hit sinn erschter fróher Kontrapunkt.
26.10.2011: Dr „Bádner“ gratüliert dr Éschterricher gánz hérzlig zue 56 Johr fueßballerischer, äh politischer Neitralitèt. Alles Gueti zem Nationálfiierdig!
23.10.2011: Hit vór sibe Johr isch d erschti Üsgáb vun "Ein Badner in Mainz" vreffentligt biziehungswiis vrschickt worre. D régelmèßigi Üsgáwe sinn zwór schun drei Johr spéter, im Októwer 2007 iigstellt worre; einewég hänn d Reaktióne un Ruckmeldunge zue dr únrégelmèßige Nóchriechte un Redaktiónsmitteilunge dr Redaktión d nétigi Motivatión gänn, s Projekt vum "Bádner" bis hit nónit ganz ufzgänn un sini Missión zer satierische aber au informierende Unterhaltung un Velkervrständigung vun Ingelum uf Kempte, vun Allschwiel uf Weisenau, vun Bologna uf Turku wieterhieni ernschtznämme. Bsunders freit dr "Bádner", daß-er in dr letschte Johr au vieli Schwizer Léser het dezue gwinne kenne. Die Léser üs allne Regióne, wú in bsunderem Kontakt midr Redaktión gstande sinn, werre wisse, daß-si gmeint sinn. Ihne giltet dr Dank bsunders, aber au alle dene, wú stummi aber ufmériksámi un intressierti Fans sinn. Viellicht git dr hitigi Geburtsdaag vum "Bádner" däm einde oder ándre e wing Luscht, mól wider in dr alte Üsgáwe z blättere. Im Glossár finden-Er jó alli Théme, wú dr Bádner un nadírlig dr Pól jemóls ihr Senf dazue gänn hänn. Un ma wird feschtstelle, daß vieli Théme gár nit só únaktüell sinn: Dr Mensch vrgißt schnell; un d menschligi Gschiecht isch e Zíklus, wú-sich ständig blóß widerhólt.
07.10.2011: Auferstanden aus Ruinen/ Und der Zukunft zugewandt/ Laß uns dir zum Guten dienen,/ Deutschland, einig Vaterland. Des sozialistischi Báde gratüliert em Arweiter- un Büürestaat, em Freiheitshort un Friedensgarant, der Ditsche Demokrátische Republik, ganz herzlig zem 72. Geburtsdaag. Wúhér kummt eigentlig bii dr Autokráte des únérschitterlige Vrtráue ins Dier? Wil-si em Mensch só mißtráue? „Den Sozialismus in seinem Lauf hält weder Ochs noch Esel auf“, isch-sich dr Honecker uf jéde Fall sicher gsii. „Ich glaube an das Pferd. Das Automobil ist nur eine vorübergehende Mode“, het dr Kaiser Wilhelm poschtüliert.
03.10.2011: Einigkeit und Recht und Freiheit für das deutsche Vaterland. Danach laßt uns alle streben, brüderlich mit Herz und Hand. Einigkeit und Recht und Freiheit sind des Glückes Unterpfand. Blüh im Glanze dieses Glückes, blühe deutsches Vaterland. Dr ditsche Nationálfiierdaag isch immer e nóchdenkliger Fiierdig. Mír fiire kei Sieg inere gróße Schlacht, mír fiire kei schicksálswiisender Schwuer, mír fiire kei kénigliger Geburtsdaag. Wil mír gnáugnumme blóß die Unterschrift unterme truckene Staatsvrtrág fiire, passe dó viellicht ám beschte die hitigi Wort vum ehemólige Vrfassungsgriechtspräsident Andréas Voßkuhle, um z erklère, wás dr hitige Daag vun dr Ditsche Einheit fír üns Ditsche biditet. 1848 un 1849 hänn mír Ditsche erfolglós fír d Demokratie un d Einheit kämpft. 1871 hänn mír Ditschi ünsri Einheit bikumme, aber noch kei Demokratie. 1918 hänn mir Ditschi s erschti Mól e wackligi un labieli Demokratie krigt, aber sie isch üns ufdrängt worre vun dr Siegermächt im Erschte Weltkrieg. 1945 hänn mír Ditschi endlig e stabieli un düüerndi Demokratie krigt. Aber si isch e Gschenk vun dr Siegermächt vum zweite Weltkrieg gsii. Un d Hälfti vun dr Ditschi het wider unter Diktatür un Willkür léwe mien. 1989 isch des erschte Mól gsii, daß e Teil vum ditsche Volk üs eignem Wille un üs eigner Kraft d Demokratie welle un kriegt het. Un dódrán erinnert dr hitige Daag vun dr Ditsche Einheit. Un dódrán, wás dr Muet vum ditsche Volk in dr DDR fír Eirópa un fír d Welt biditet un biwirkt het.
28.09.2011: 200 Johr alt wär dr Friedrich Hecker hit worre. Dr gróßi bádischi Held isch e trágischer Held. D Gschiecht wird vun dr Sieger gschriewe; un dr Hecker het zamme miteme kleine Hüfe vun Demokráte, Freisinnige un Idealischte 1848 un 1849 zue dr Vrlierer ghért. Dr Friedrich Karl Franz Hecker isch inere biergerlig-liewerále Famielie im nordbádische Kraichgau ufgwachse und het áls Réchtsánwalt, Politiker un talentierter Rhetoriker lang vrsuecht, Freiheit, Biergerrécht un d ditschi Einheit im Frankfurter Parlament vóránzbringe. Nóchdäm d Umsetzung vum demokrátische Offeburiger Programm in dr Paulskirch gscheitert gsii isch, het-sich dr Hecker zem gwaltsáme Umsturz entschlosse. Sin wichtigschter Mitstriter isch dr Güschtav Strueve gsii. Iewer d gscheiterti erschti Badischi Revolution im April 1848 het dr „Bádner“ schun gnueg biriechtet; s End vum Hecker sinem Traum ligt hit noch uf dr Scheideck zwische Kander un Steine. Dr Hecker isch zerscht uf Muttenz bii Básel gflóhe, wú-er Frind ghán het. In sinere neie Wahlheimet ÜSA (vórem Busch nóch s Heiligi Land fír alli eiropèischi Demokráte) het-sich dr Hecker viel Ehr vrdient: Ér het im Únabhängigkeitskrieg fír d Nordstaate kämpft un dr Abraham Lincoln unterstitzt. Ám 24. März 1881 isch dr Hecker im Alter vun 69 Johr in dr ÜSA gstórwe. Z St. Louis un z Cincinnati sinn-em Denkméler erriechtet worre. In Báde selwerscht git-s kei offiziells Denkmól – wie gsáit wird Gschiecht vun dr Sieger gschriewe. Z Schopfe ufm Märtplatz git-s aber e Plaschtik zer Bádische Revolütión vum Skandálkinschtler Péter Lenk, wú ei Figür eiditig dr Hecker dárstellt. Dr Hecker wird dr ufréchte bádische Patrióte un Demokráte immer im Gedächtnis bliewe, áls ebber, wú die riechtigi Idée zer falsche Zit ghán het. Wie heißt-s denn au im „Heckerlied“? Wenn die Leute fragen,/ Lebt der Hecker noch?/ Könnt ihr ihnen sagen:/ Ja, er lebet noch./ Er hängt an keinem Baume,/ Er hängt an keinem Strick./ Er hängt nur an dem Träume/ Der deutschen Republik.Daß dr bádischi Gróßhérzóg un zmindescht teilwisi Reformer Friedrich I hit sin 104. Tódesdaag het, goht dó fascht wing unter. Fuffzehn Johr isch dr Hecker älter gsii; um séchsezwanzig Johr het dr Gróßhérzóg sin Namensvetter iewerlebt.
21.09.2011: Vellig umsunscht sinn all die Entbehrunge, die Visióne, die Hoffnunge un des vrgoßni Bluet wohl doch nit gsii: Ám 21.09.1848 Johr het dr Güschtav Strueve zem zweite Mól nóch Konschtanz e halb Johr vórhér ufm Lerracher Neie Märtplatz d Bádisch Republik un dódemit d Demokratie un d Menscherécht üsgruefe. 163 Johr spéter sinn d Bádner s séchschtglickligschti Volk in Ditschland, wie hit áls Ergéwnis vunere Umfróg bikanntgänn worre isch. Des ligt án dr Zfriedeheit, wú-si-sich mit ihrer Ärwet, ihrer Kreativität, ihrem Laissez-Faire, ihrer Liewi fír d kleini Sache im Lèwe, ihrer Bódeständigkeit, ihrer Gmietligkeit, ihrer Gaschtfrindligkeit un ihrem wunderschéne Ländli erarweitet hänn. D Schwówe mit ihrere Kehrwuch un ihrem Schaffe-Schaffe-Häusle-Baue liege in dere Zfriedeheits-Skála iewrigens wit abgschláge ufm áchte Platz…
09.09.2011: 185 Johr wär dr Gróßhérzóg Friedrich I. hit alt worre. Uf sini wiechtigi Biditung fír d Entwicklung vun dr bádische (un dódemit au ditsche) Zivielgsellschaft het dr „Bádner“ schun viel án ándrer Stell hiengwiese. Disjohr will-er nónemól e Anekdóti vum gliebte Gróßhérzóg vrzälle, wú biwiist, daß dr Bádner au im Umgang midr Ówrigkeit immer dr Schalk im Nacke gsesse isch: Dr Gróßherzóg isch mit sinere biliebte Fráu Lueis bime Biergermeischter zem Esse iigláde gsii. S isch vornehm deckt gsii ufm Disch; aber blóß dr Gäscht het d Hüüsherri e Serviette náglegt ghán. D Gróßherzógi Lueis het d Frau Biergermeischter druf ufmeriksám gmacht, will-si denkt het, daß d ándri üs Vrsähne kei Serviette ghán hänn. Aber d Frau Biergermeischter het nur gsáit: „Nei, nei, min Mann brücht kei Lätzli meh; däm hab-ich s Driele schun lang abgwehnt.“ Ob-sich des Gschiechtli wirklig mól só zuetráit het oder nit? Wér uf jéde Fall noch meh iewer d Gróßhérzóg Friedrich, sini Leischtunge un sini Biliebtheit lése will, dér kann des in dr Sunderüsgáb vum 12.07.2006 zem 200. Geburtsdaag vun Báde, wú d Léser im Online-Arichiev finde.
23.08.2011: D Bádner biwiise mól wider, daß-si bódeständigi Demokráte sinn un sich nit vum Pomp vun selbschternennte Monáriche iilulle lehn: Wie „Focus Online“ birichtet, het vór kurzem im nórdbádische Städtli Ládeburig bii Heidelbérig e Wirtséhipaar dr schwédisch Kénig Carl XVI Gustaf un sini Frau Silvia, wú jó selbscht e gebiertigi Bádneri üs Heidelbérig isch, furtgschickt. Wil-s in dr Wirtschaft schun e Hóchzitsgsellschaft ghán het, het d Wirti em Carl Gustav un dr Silvia kei Platz zem Esse meh ánbiete kenne un het-si in d Pizzeria nebedrán gschickt. Die beidi Majeschtète sinn in Ziviel unterwegs gsii; un d Wirti Nadine Schellebériger het-si drum nit kennt. Peinlig isch ihre des aber nit: Sie dääd halt nit viel Klatschheftli lése, het-si dr Médie gsáit. Üsserdäm wär e Hóchzit dr wiechtigscht Daag im Léwe vun zwei Mensche; dó kennt-si au fírs schwédisch Kénigspaar kei Üsnamme mache.
13.08.2011: Hit vór finfzig Johr het dr Ádolf Hitler um Berlien rüm e Müüer baut. Zmindescht isch des d Quintessenz vun däm, wás d Gesiene Letzsch un dr Porsche-Sozialischt Klaus Ernscht vun dr Linki hit zem „Jübilèum“ gsait hänn: ohni Weltkrieg kei Müüer. Ohni Müüer kei Linki, isch mini Schlußfolgerung – un dó kann-ich die Poschtkommünischte vun dr Ex-PDS vrstoh: Wenn-s um d Réchtfertigung vun dr eigne Exischtenz goht, mueß-ma oft jensits vun dr Lógik arigümentiere. Un dódrin het d Linki jó Erfahrung, gnáusó wie alli ándri „Oschtalgiker“, wú iewerzigt sinn: „Frieher wor ölles bessö!“ Ei Vórschlág: In Wißrüßland herrsche hit Zueständ, wú-ma ganz guet mit dene in dr DDR vrgliche kennt. Wórum vrbringe dert alli Ossis, wú gern d Müüer widerhätte, nit mól e Semeschter Erasmüs dert? Un wenn-si árig Heimweh hänn, dierfe-si ám niinte Nóvember wider zruck: Viellicht wisse-si nó wing meh z wierdige, wás án sellem Daag im Johr 1989 passiert isch, áchtezwanzigehalb Johr nóchem Müüerbau. Ach: Un alli Wessis, wú wisse, wie furichtbár d Ossis sinn, ohni daß-si jémóls e Fueß in d neii Bundesländer gesetzt hätte, die schicke-ma grád mit.
31.07.2011: Dr bádischi Erfinder vun dr biriehmte Tórwand vum ZDF-Sportstuedio isch gstórwe. Dr Bádner druckt dr Agentürtekscht: Seit 50 Jahren zimmert die Nation auf die Torwand. Berühmt geworden ist sie im ZDF-Sportstudio. Ihr Erfinder, Heinrich Klein, starb am Sonntag im Alter von 92 Jahren in einem Senioren-Stift in Dortmund. In der Stadt hatte er die Idee für die berühmte Wand mit den zwei Löchern, wie Seniorenstift und Kommune am Dienstag einen Bericht der Ruhr-Nachrichten bestätigten. Und so kam die Torwand zum ZDF: 1960 brauchte Klein wieder eine Idee für den Prominenten-Wettbewerb beim Westdeutschen Sportpressefest in der Westfalenhalle. Der Technische Direktor ließ Promis zunächst aus elf Metern auf ein Handballtor mit Fußballtorwart schießen. Weil nicht einmal Sepp Herberger traf, griff der gelernte Bauingenieur und Zimmermann zur Holzwand: drei mal zwei Meter groß mit zwei 50 Zentimeter durchmessenden Löchern – so gings. Die Sportjournalisten Werner Schneider und Wim Thoelke nahmen die Idee später mit ins Aktuelle Sportstudio. Dort heißt es seit Mitte der 60er Jahre: „Drei oben, drei unten!“ Einen Sechser hat in den Jahrzehnten vor der Kamera noch keiner geschafft. Prominente wie Günter Netzer, Rudi Völler, Frank Rost oder Reinhard Saftig trafen aber immerhin fünfmal. Klein selbst schaute lieber im Fernsehen zu. „In Italien bei der Schlacht um Monte Cassino habe ich als Pionier durch einen Granatwerfer meinen linken Unterschenkel verloren. Mein rechtes Bein hatte acht Durchschüsse – das war schon meine vierte Verwundung im Krieg“, sagte er vor zwei Jahren im Interview der FAZ. „Auf die Torwand habe ich deshalb vielleicht mal aus Probe drauf geschossen, aber nicht im Wettkampf. Wo der Ball hinfliegt, das konnte ich nicht voraussagen - mit den Prothesen schießt es sich nicht so gut.“ Geehrt wurde der am 18. Mai 1919 in Riegel (Ortenaukreis) geborene Heinrich Klein auch – aber nicht für die Torwand, sondern für sein Engagement für den Behindertensport. Dafür habe er das Bundesverdienstkreuz erhalten, sagte Eckhard Schröder im Seniorenstift über den beliebt gewesenen Senior. Dieser erzählte seinen Mitbewohnern auch über Auftritte von Zarah Leander und Co. in der Westfalenhalle. Beim ZDF blieb Klein ebenfalls in Erinnerung. Dort kam Klein 2009 ins Fernsehen als „Erfinder der Torwand“ in der Sendung „Volle Kanne – Service täglich“.
23.07.2011: Nit blóß Báde, au Mainz het-sich schun immer in dr neiere Gschiecht áls Vórkämpfer fír d Demokratie un Freiheit vrstande. D Mainzer Republik, wú im Zueg vun dr Franzésische Republik grindet worre isch, isch sógar dr erschti Freistaat ufm ditsche Bóde gsii. Ám 17.03.1793 isch d Republik unterm Schutz vun dr Franzóse entstande un het ürspringlig nebe dr Stadt selwerscht s ganzi hitigi Rhiihesse un Teil vun dr Pfalz umfaßt. Des Projekt vum Freistaat het-sich aber nit lang halte kenne, wil sófort - jó, wér wohl? - d Preiße bis vór Mainz marschiert sinn un d Stadt bilágert und nóch vier Mónet ám 23.07.1793 au iignumme hänn. Un wider mól isch e Stuck vum ditsche Furtschritt schun bim erschte Tritt vun dr Preiße ufghalte worre.
17.07.2011: JAAAAAA!!!! MÍR SINN WELTMEISCHTERINNE!!! – Ah, Entschuldigung: Dó het ebber vrgesse, dr Platzhalter vun 2007 un 2003 z lesche… D riechtig Tekscht soll heiße: D Redaktión gratüliert ganz herzlig dr Weltmeischteri Jápan! Dr Bádner het-sich währendem Türnier viellicht sógár e wingli vrliebt in die kleini Japánerinne, wú-sich só schén freie kenne. Soll alsó nomól ebber e béses Wórt iewer dr Fráuefueßball ságe: Só e spannends Finál het-s bii dr Männer schun lang nimmeh gänn. Un in jédem Fall isch-s wésentlig ánsähnliger gsii áls s Finál letscht Johr… (Spánie gége Hardcore Holland, wér-s vrgesse het) Un wás dr Kénig Sepp wider alles fír Órde un Trophèe un Priis for the game, for the world, for the future, and for the UBS account of Mr Blatter mit sine Batschhändli het vrgänn dierfe: S het blóß noch dr Oscar fír d Erica gfehlt… Un zem guete Schluß: Isch ebberm schunemól ufgfalle, daß Ditschland sit fünf Johr blóß gége dr Welt- und Eirópameischter vrlóre het: 2006 Itálie, 2007 selwerscht Weltmeischteri, 2008 Spánie, 2009 selwerscht Eirópameischteri, 2010 wider Spánie un 2011 Jápan?
12.07.2011: Hit fiiert Báde sin 205. Geburtsdaag. Dr Bádner het die eimóligi Glégeheit ghán, fír hit in dr Básellandschaftlige Zitung in dr Rübrik „Persénlig“ schriewe z dierfe. Dr Tekscht will-er dr Léser nadírlig nit vórenthalte: Alles Guete zem Geburtsdaag, Due schénschti Perl! Liebe Baselbieter, falls Sie heute in einer badischen Straußi essen oder in einem badischen Fachgeschäft einkaufen, vergessen Sie nicht, meiner Heimat zum Geburtstag zu gratulieren: 205 Jahre wird die „schönste Perl in Deutschlands Gaun“ heute, wie es im „Badnerlied“ heißt. Am 12. Juli 1806 wurde das Großherzogtum Baden in seinen heutigen Grenzen gegründet. Dabei zeigte das Ländli zwischen Bodensee und Neckarmündung, zwischen Rheinknie und Odenwald stets nicht nur eine geographische Nähe zur liberalen Schweiz und dem revolutionären Elsaß. Anfangs noch eine absolutistische Monarchie von Napoleons Gnaden, bekam das Großherzogtum bereits 1818 eine erste Verfassung nach französischem Vorbild. In der Deutschen Revolution 1848/49 spielte Baden eine wichtige Rolle. Viele Verbannte flohen in die Schweiz; einer der wichtigsten Revolutionäre, Georg Herwegh, liegt sogar in Liestal begraben. (Umgekehrt konnten die Basel-Städter übrigens in Markgräfler Wirtshäuser ausweichen, als ihnen nach 1833 in Baselbieter Beizen der Tod drohte.) Obwohl die Preußen nach der Revolution das Kriegsrecht über Baden verhängten (um wieder für preußische Ordnung zu sorgen), blieb das Großherzogtum eine der modernsten Monarchien Deutschlands: Pressefreiheit, Schulpflicht, Zivilehe, allgemeine Einkommenssteuer wurden bis 1884 eingeführt – außerdem die unierte evangelische Kirche, die wir dem ersten Landesprälaten Johann Peter Hebel verdanken. Die heute verhaßten „preußischen Tugenden“ wie Disziplin, Genauigkeit und Pünktlichkeit verhalfen Baden zur Jahrhundertwende zu einem großen wirtschaftlichen Aufschwung, den niemand besser repräsentiert als der Karlsruher Carl Benz 1886 mit dem ersten Automobil-Patent. In jener Zeit des Aufschwungs begann auch die gepflegte badisch-schwäbische Haßliebe zum östlichen Nachbarn. Nach dem Ersten Weltkrieg wurde der Freistaat Baden in friedlicher Machtübernahme einer der ersten demokratischen Teilstaaten des Deutschen Reiches (mit Kollektivregierung nach Schweizer Vorbild), der nach dem Zweiten Weltkrieg in den Bundesländern Südbaden und Württemberg-Baden weiterlebte. Ein letztes Aufbäumen der badischen Demokraten gab es noch einmal 1952 bei der umstrittenen Gründung des Südweststaates Baden-Württemberg, bei der die Abstimmungskreise zuungunsten des alten Badens gelegt wurden. Als die Abstimmung 1970 tatsächlich wiederholt wurde, waren jedoch die wenigsten Badner bereit, das Bundesland nach 18 Jahren wieder zu teilen. Wenn Baden auch heute von der Landkarte verschwunden ist, so lebt es noch weiter in Landeskirche, Amtsnotariaten und Vereinsverbänden – und nicht zuletzt in den Herzen der Badner. Und Sie, liebe Baselbieter, können seit 205 Jahren badischen Wein und badische Gastfreundlichkeit genießen.
11.07.2011: Dr „Bádner“ druckt dr ditsche Frauefueßball-Nationálmannschaft sin Bidüüre üs iewers friehe Üsscheide bii dr Weltmeischterschaft im eigne Land. Daß dr zweifachi, amtierendi Weltmeischter im eigne Land nit únbidingt mit gréchent het, daß-er nóchm Viertelfinál schun üsscheidet („heimgoh“ isch dó jó dr falschi Bigriff), kann-em niemez vórwerfe. Offesiechtlig isch dr psichischi Druck eifach z gróß gsii. Un des isch au dr Grund, wórum die Niederlág bsunders bitter fír d Fueßballerinne un bsunders schád fír dr Frauefueßball insgsamt isch. Wú-si in dr Vrgangeheit gwunne hänn, het-sich niemez fír ünsri Fueßballerinne intressiert; un jetz, wú-si endlig mól die Ufmériksámkeit kriege, wú-si schun länger vrdient hänn, kenne-si nit ihri Leischtunge zeige. S wird mancher Macho gänn, wú-sich jetz viellicht mól het iewerréde loh, doch mól e Frauefueßballspiel z luege, un sich jetz in sine Vórürteil hèmisch bstètigt fiehlt. Dr „Bádner“ freit-sich jetz jédefalls noch uf die zwei Halbfinál ám Mittwuch un s Finál ám Sunndig: Wenn selli blóß halb só spannend sinn wie-s vórzógeni Finál Brasielie gége ÜSA ám geschtrige Sunndig, wird des e kurzwiiligi Sach. Un ünsri Fraue dierfe in zwei Johr wider Európameischterinne werre!
02.07.2011: D Redaktión vum „Bádner“ gratüliert em Pól un sinere Brüt ganz hérzlig zue sinere Hóchzit. Dr Pól het-sich traut mit sinere Léseri Regiena Reimann (Nei, er derf des, dó giltet nit die Arzt-Patiente-Régel!) hit um zwelf Ühr drissig im Zivielstandsamt ám Básler Minschter. E Gróßteil vun dr Léser (vrwandt un nit vrwandt) sinn iigláde gsii zue däm rüschende Fescht, wú uf dr „Baslerdybli“ ufm Rhii zwische Rhiifelde un Kembs stattgfunde het.
25.06.2011: Dr „Bádner“ winscht allne Finne Hyvää Juhannusta, e gueter Mittsommer. Wie d Bádner jetz im Selbschtvrsuech rüsgfunde het, isch des tátsächlig des wiechtigschti Fescht fír d Finne, au in Turku, wú dr Bádner grád weilt. Jédefalls isch ér áls bléder Tourischt hit vellig ellei in dr Stadt, will alli ándri ufm Land in ihrem mökki ám See sinn un ihre Rüsch üsschlófe. Alli Musée, Lède un Reschaurants sinn zue, selbscht dr 24-Stunde-Hesburger (lueg Üsgáb 27/05). Nit so gueti Erinnerunge hänn d Bádner án dr hitige Daag. Vór gnáu 152 Johr, ám 25.06.1849, isch d Bádischi Revolütión gwalttètig midm Iimarsch in Karlsrueh biendet worre un d Preiße hänn im Name vun dr geinte ditsche Natióne des gmacht, wás vieli Johrzehnt spéter immer noch áls bsunders „ditsch“ empfunde worre isch: s Kriegsrécht in ándri Länder bringe, Zitunge vrbote un Lit vrschosse. Áchtzigtausend Bádner sinn dómóls üs ihrere Heimet gflohe: nóch Frankrich, in d Schwiz, in d ÜSA, dert, wú dr preißischi Geischt zmindescht in d Oberhand ghán het.
23.06.2011: Au üsem ferne Finnland grießt dr „Bádner“ sin zweites Liewlings-Gróßhérzógtuem zwische Uelzecht, Sauer un Musel zer Fête Nationale. Wil au im kleine Ländli vun dr Gróßbanke legt-ma Wért uf des, wás au jédem réchte Bádner ám Hérz ligt: Looss viru blénken d’Fräiheetssonn, déi mir sou laang gesinn!, wie-s in dr luxeburigische Nationálhimne heißt: Loß witer d Freiheitssunn blinke, wú mír só lang gsähne hänn!
17.06.2011: Dr alti ditschi Nationálfiierdig: Hit vór 58 Johr, ám 17.06.1953, hänn mindeschtens 55 ditschi Bierger in dr DDR ihr Léwe vrlóre, wú d sowjétischi Panzer dr erschti antistálinistischi Ufstand nóchem zweite Weltkrieg brütál niedergschláge hänn. Noch 37 Johr hänn d Ditschi in dr DDR warte mien, bis ihr Wunsch nóch Freiheit un Demokratie wohrworre isch. 37 Johr lang isch dr 17. Jueni in dr Bundesrepublik dr „Daag vun dr Ditsche Einheit“ gsii.
13.06.2011: Hit vór 125 Johr, ám 13.06.1886, isch dr Kénig Ludwig II vun Bayern im Stárnbériger See vrsoffe… Okay, viellicht sott-ma-s nit ganz só pietètslós üsdrucke: Immerhieni het dr vrruckti „Kini“ e paar wunderschéni Schlesser hinterloh un guete drei Prozent vun ünsrer Léserschaft in junge Johr zue Lohn un Brót vrhulfe (un em „Bádner“ dódedurich e koschtelóse Privátfiehrung ufm Schloß Neischwánstei bschért…). Alsó, nónemól: Hit vór 125 Johr, ám 13.06.1886, isch dr Märlikénig Ludwig II vun Bayern, im Stárnbériger See in dr Welle entschwunde, uf míthischi un immer noch gheimnisumwitterti Árt; viellicht isch sini Seel sógár vum Lóhengrien hechschtpersénlig im Schwáneboot abghólt worre… Hach, wie romantisch!
12.06.2011: Dr „Bádner“ winscht allne Léser fróhi Pfingschte: e Fescht, wú selbscht e Chrischt Schwierigkeite het z erklère, wás-ma dó eigentlig fiiert. E Lingüischt wie dr Bádner weißt aber: S isch des gróßi Kirchefescht vun dr Lingüischte (luege Iitrág vum 31.05.2009).
06.06.2011: Ma, come mai! Il „Badense“ ha totalmente dimenticato di congratularsi con il popolo italiano per la Festa Nazionale. Heidebimbam! Dr „Bádner“ het vellig vrgesse, em italiénische Volk zem Nationálfiierdig z gratüliere! Ob des iewerhaupt eme Italiéner ufgfalle isch? Italiéner? Padáner? Siziliáner? Finfeséchzig Johr isch-s hér, daß-sich d Italiéner nóchem Faschismüs fír d Republik entschiede hänn. Leider hänn-si in dr letschte finfeséchzig Johr au vrgesse, der Entscheid umzsetze…Einer het wénigschtens nit vrgesse, sini Entscheid umzsetze: dr Kénig vun dr Schwiz! nei, vun dr Welt! nei, Herrgott! dr Kénig Fueßball! Wás wär blóß üsm Weltfueßball worre, wenn dr Imperátor Sepp nit die ruechlósi Korrüptión un Intrige án sinem Hófstaat ufdeckt hätt? Wás meinen-Er, wenn seller geldgierigi, skrupellósi un intriganti Scheich Oberbifehlsháwer vun dr FIFA worre wär? Nó hätt ámend d WM blóß noch uf dr arabische Halbinsel stattgfunde! Nei, mír mien em Fueßballgott danke, daß sin treier Suhn Joseph Sanktus vun Vischp witerhien sin Stellvrträter uf Erde sii derf. Wege däm bäte mit-em „Bádner“ des ekuménische Gebet: Blatter ünser in dr FIFA,/ Gheiligt solle dini Sponsóre sii,/ Din Geld soll fließe,/ Wie im Dueschtre, só au im Illegále,/ Gib dr Schieris dini Inschtrüktióne,/ Un vrgib Juve sini Schulde,/ Wil au sie din Konto fille./ Wil Dír isch dr Kommerz,/ D Intrieg un d Korruptión/ Im Bundesvrdienschtkriz./ Ámen.
27.05.2011: Drei Fárwe sinn hit vór 179 Johr, ám 27. Mai 1832, ám Hambacher Schloß gweiht: Schwárz-Rót-Gold. Midr ditsche Trikolór hänn schun dómóls d Bádner un d Póle zamme midr Pfälzer un vielne ándre Demokráte üs ganz Eirópa fír d Freiheit un d Glichbiréchtigung demonschtriert. Fír dr Pól isch-s jetz allerdings ball rum mit Freiheit un Glichbiréchtigung, wenn-er demnächscht vór dr Traualtár tritt…
23.05.2011: 62 Johr wird d Lobbykratie in Ditschland hit alt: Ám 23.05.1949 hänn ünsri politischi Ürvater s Ditschi Grundgsetz vrfaßt in dr Hoffnung, daß dr Gedanke vun Einigkeit un Récht un Freiheit Fricht tráge wird in Zuekunft. Daß die Fricht mól Banáne sii werre, hätt-sich dómóls im Weltkriegsschutt niemez denke kenne…
18.05.2011: Wás hänn dr Kárl Kardinál Lehmann, dr Guildo Hórn, dr Rainer Briederle, dr Jiergen Klopp, dr Kurt Beck, dr Heinz Néger, d Márgit Spónheimer, dr Helmut Kohl, dr Jóhann Gueteberig, dr Konstantin dr Gróßi, dr Elvis Presley, dr Bruce Willis, d Loreley, dr Wäinö Aaltonen, dr Ruedolf Scharping un dr Bádner mitnand gmeinsám? Riechtig! si sinn alli uf ei óder d ánder Árt mit Rhiiland-Pfalz vrbunde. Alles Gueti zem 64. Geburtsdaag, liewes Rhoiland-Palz! Zer Fiier vum Daag e Pälzer Saumáge un e Vierteli Dórnfelder? Zem Vrfassungsdaag Rhiiland-Pfalz finde d Léser iewrigens noch e paar Informatióne meh in dr Üsgáb 9/07.
11.05.2011: D Gschiecht widerhólt-sich in einem furt. Dés isch nix Neis: Só wie disjohr d ägiptischi Soldáte bschlosse hänn, daß-si nimmeh uf ihr eignes Volk schieße méchte, só hänn au d bádischi Soldáte hit vór 162 Johr, ám 11.05.1849, in dr Feschtung Ráschtatt bschlosse, daß-si nimmeh uf ihr eignes Volk schieße méchte, wú wie d Ägipter fír Demokratie un Freiheit kämpft hänn. Allerdings hänn d Ägipter im Endeffekt wing meh Erfolg ghán mit däm, wás-si vórghán hänn. In Báde het-s noch 60 Johr brücht, bis d Demokratie un d Freiheit vrwirkligt worre sinn. Un des au nit fír allzue langi Zit. Wie gsáit: D Gschiecht widerhólt-sich in einem furt.
10.05.2011: Und wenn de amme Chrüzweg stohsch,/ und nümme weisch, wo s ane goht,/ Halt still und frog di Gwisse zerscht,/ s cha dütsch, Gottlob, und folg sim Rot. Hit isch dr Geburtsdaag vum Ürvater vum „Bádner“, vun einem vun dr gréschte bádische Diechter und vum Summus Poeta Alemannicus iewerhaupt, vum bikannteschte bádisch-schwizerische Kosmopolit, vum Grinder vun dr Bádische Landeskirch, vume gróße Natürforscher, Hischtóriker, Chronischt un Pädagóg: Hit wär dr Jóhann Péter Héwel 251 Johr alt worre. D Redaktión empfiehlt allne Léser d Sunderüsgáb zem 250. Geburtsdaag vum Jóhann Péter Héwel vum 10.05.2010, wú im Arichiev un áls „Aktüelli Üsgáb“ uf dr Homepage stoht.
01.05.2011: „Badenilainen“ toivottaa kaikille suomalaisille ilosta vappua! Dr „Bádner“ winscht-allne Finne e schéns Maifescht (Vappu). Ér freit-sich, daß d finnischi Traditión vum hemmungslóse Alkohólkonsuem ám Erschte Mai au im Báselbiet z Minchenstei gliehendi Ánhänger gfunde het un rótet au dr Hamburiger un Berliener Chaóte, dr Alkohól liewer in Bierfläsche z konsümiere áls in Molotowcocktails.
30.04.2010: Dr Kaschpar Hüüser isch einer vun dr spannendschte Thriller in dr bádische Gschiecht, viellicht sógár des zweitgréschti nóch dr korrumpierte Abstimmung anne 1952. Hit vór 199 Johr, ám 30.04.1812, soll dr bádische Erbprinz uf d Welt kumme sii, üs Thrónneid áls Findelkind üsgsetzt un lang ohni Mueterspróch ufgwachse. Mit séchzehn Johr isch dr Kaschpar Hüüser erscht gfunde worre un het só guet wie kei Wort schwätze kenne. Sin ganzes Léwe het-er ime dunkle Vrlies zuebrócht ghán. Die ganzi trágischi Gschiecht un d Hintergrind kenne d Léser in dr Üsgáb 9/04 erfahre.
26.04.2011: 25 Johr Čornobyl: Derf dér Gedenkdaag ángsiechts vun Fukushima án Relevanz vrliere? Abgsähne vun allem Leid un aller Gfohr zeige die lokáli un weltwiti Reaktióne uf d Ereignis im Abstand vumene Vierteljohrhundert un tausende vun Kilométer vór allem fír dr „Bádner“ áls Kämpfer fír d Pressefreiheit, wás fíre Unterschied Demokratie un Meinungsfreiheit üsmache kenne. Ob dr Mensch allerdings drüs lehrt, isch e ándri Fróg, wil Demokratie un Meinungsfreiheit ellei nit vórem kollektive Vrgesse schitze.
25.04.2011: Dr Báde-Wirteberig-Daag ám Uferstéhungsfescht. Wás will-ich des ságe? Érschtens, daß Óschtere disjohr wirklig spót isch, zweitens, daß dr Kretschmann dr Messias isch.Dr italiénischi Johresdaag vun dr Bifreiung (Anniversario della Liberazione) ám Uferstéhungsfescht. Wás will-ich des ságe? Érschtens, che Pasqua quest’anno è veramente tardo, zweitens, daß Itálie noch lang uf sin Messias warte kann.
23.04.2011: „Óschtersamschtig“ – iech weiß au nit, wórum-ich-mich só dódriewer ufgregt hab. Viellicht, will-ich-s vór zwei Wuche zem erschte Mól in dr Rádiowerwung, im Zammehang mit Rabattaktióne, ghért hab. (S git wénig, wás-mr meh uf d Nerve goht wie Rádiowerwung, bsundersch uf schwèwisch: „Seitenbacher Müsli – weisch, Kerla, du muosch meh Saitebacher Müsli esse, dann wirds au mit doine Bläähunga bessa.“ – des einzigscht, wás-ich-mr vun dere Werwung bhalt, isch „Saitebacher Müsli“ un „Bläähunga“, e Kombinatión, wú dr nadírligschti Reflex e Produktboykott isch… Oder dr Wiesedääler Klassiker Méwel Schweigert: „Auf nach Lörrach! – Nicht nach Lörrach, nach Maulburg bei Lörrach!“) Üs däm Grund isch mini erschti Reaktión gsii: „Scheiß Konsuemgsellschaft! nóchem Wihnáchtsfescht isch jetz s Óschterfescht midr endgiltigi Kommerzialisierung drán!“ Goht des blóß mír só, daß-ma e Üsdruck zem erschte Mól hért, wú eine stért; un nó mueß-ma feschtstelle, daß alli Welt dér Üsdruck schun sit Éwigkeite vrwendet? Mír isch jédefalls nit biwußt, daß-ich dér Bigriff „Óschtersamschtig“ vórhér schunemól ghért het; sunscht hätt-ich-mich dómóls schun driewer ufgregt. És blibt jédem selwerscht iewerloh, welli Biditung ér dr chrischtligi Fescht iewerloh will; s ligt-mr nix Ferner, wie dó im „Bádner“ ebber z missioniere. Allerdings bstand-ich druf, daß mír immer noch imene chrischtlige Land léwe un daß-ma dr chrischtlige Traditióne wénigschtens sóviel Reschpekt entgégebringt, daß-ma ihri ürspringligi Biditung nit ad absurdum fiehrt. Will gnáu des macht dr Bigriff „Óschtersamschtig“. Óschtere isch des einzigscht Fescht mitere Dramaturgie wie im klassische griechische Theáter: Erscht kummt d Kataschtróph, alsó d Krizigung un dr Tód, nó kummt d Eikataschtróph midr Uferstéhung. D Kataschtróph isch d Kárzit, d Eikataschtróph d Óschterzit. Dr Zitrahme zwische dr Kárdaag un dr Óschterdaag isch durich d Biewel un d Hischtórie feschtglegt: Ám Samschtag zwischem Kárfridig un em Óschtersunndigmórige isch dr Sabbath gsii un dr Jésüs Chrischtüs – biewlisch wie histórisch – im Gráb glége: Dr „Kársamschtig“ ghért alsó eiditig noch zer Kataschtróph, alsó dr Kárzit. Dr Name „Óschtersamschtig“ druckt alsó lédiglig üs, daß-ma mit däm Fescht Óschtere nix meh ánfange kann. Wú-mr wider bii dr moderni Konsuem- un Kommerzgsellschaft wäre… Iewrigens git-s in dr chrischtlige Liturgie tátsächlig e „Óschtersamschtig“: Dér isch „dr Samschtig in dr Óschterwuch“, alsó in sibe Daag. Wenn-ich-mr alsó grád tátsächlig e neis Auto oder e Wäschmaschien kaufe wott, dääd-ich ám nächschte Samschtig bii dr Rádiowerwe-Vrkeifer min Rabatt iifordere. – Sóviel zue dr theológische un soziológische Gedanke zer Óschternácht. Dr „Bádner“ winscht allne Léser jédefalls fróhi Óschtere: Fír d Proteschtante mórige frieh, fír d Katholike hit nácht un … fír d Atheischte, sófern si nit in einem vun dene Finfzig-Kilométer-Staus stehn, jó schun sit drei Daag…
20.04.2011: Únghérlig wárm un trucke isch s Wetter schun sit e paar Wuche. Ganz ánderscht wie letscht Johr um die Zit, wú dr Bádner wege Wind un Wetter uf sini jährligi Velosaison-Ereffnungstour uf d Scheidegg het vrziechte mien. Wit üsm Weschte het-er-sich dismól gnèhert, iewer Fíerbach un Riedlinge, viellicht uf däm Wég, wú dómóls, ám 20. April 1848, au dr bádischi Génerál vun Gágern gnumme het, wú-er in sini letschti Schlacht zóge isch, d Schlacht uf dr Scheideck, wú-sich hit zem 163. Mól jährt. Ér selwerscht isch einer vun vierzehn Mann, wu án sellem Daag ihr Léwe vrlóre hänn, ám Daag vun dr Schand, wú ufm Grát zwische Kander- un Wiesedaal Bádner uf Bádner gschosse hänn. Em Friedrich Hecker sin erschter Vrsuech, mit sine Freischèrler vun Konschtanz uf Karlsrueh z ziege, isch schun frieh gstopt worre. Noch hänn d bádischi Soldáte gmacht, wás d preißischi Reaktionèr sie gheiße hänn un d ditschi Monarichíe gege d Demokratie un s Freidenkertuem vrteidigt…
13.04.2011: Wenn d Stuegerter in däm Johr ihri erschti Volksabstimmung iewer ihr Bahnhóf kriege, sinn-si gnáu uf däm Demokratielevel ánkumme, wú Báde schun vór 92 Johr gsii isch: un zwór dr Freistaat Báde, wú-sich im Friehling (johreszitlig wie velkerréchtlig) ám 13.04.1919 durich d erschti Volksabstimmung im Ländli e demokrátisch legitimierti Vrfassung gänn het. Vierzehn Johr het die Vrfassung immerhieni golte, bivór-si e demokrátisch legitimierter Richskanzler zem Muséumsperigament degradiert het.
12.04.2011: 163 Johr isch-s hit uf dr Daag hér, daß dr Friedrich Hecker sini Manne z Konschtanz um-sich gschárt het un uf Karlsueh het ziege welle, um em bádische Volk d Freiheit, d Selbschtbstimmung un d Demokratie z bringe. És isch dr Ánfang vunere Revolütión vun gróße Idée gsii, wú séchzehn Johrzehnt gange isch, bis-si in Báde endlig vrwirkligt worre isch. Dr Hecker het d Erfillung vun sinem Traum nimmeh erlebt. Dr Erléser vum bádische Volk isch au e wing nerdliger wie dr Hecker lószóge, jénsits vun dr bádische Grenz: Üsm diefschte Oberschwówe, gnáuer gsait üs Spaichinge bii Tuttlinge, isch dr demokrátischi Messiahs kumme un het-s „schönste Land in Deutschlands Gaun“ zwór nit vun dr Schwówe, aber immerhieni vun Lobbykratie, Filz, Vetterliswirtschaft un Stuegert 21 bifreit.
04.04.2011: Liewi Léser, Ihr hänn-s nadírlig lang schun gmérikt: S isch Erschter April gsii. D neii grien-róti Regierung vun Báde-Wirteberig plánt zwór tátsächlig neii Regionálkreis; e wing meh wie blóß zwei sotte-s vrmuetlig aber schun sii. Sehr zem Bidüüre vum „Bádner“ git-s alsó kei Plánung, iewer zwei Regionálkreis wider d Länder Báde un Wirteberig z trenne. Sunscht hätte-sich d Grieni un d SPD viellicht d Regierung ufteile kenne: D SPD hätt in Wirteberig ihri Volksabstimmung zem Théma Stuegert 21 durichgfiehrt, während d Grieni in Báde 4,5 Milliárde Eiró ine menschefrindliger Üsbau vun dr Oberrhiistrecki inveschtiert hätte…
01.04.2011: S erschti Ergéwnis bii dr Koalitiónsvrhandlunge vun dr designierti Regierungsparteie in Báde-Wirteberig stoht fescht: Schun vór dr Wahl hänn d Grieni un d SPD defír gwórwe, zem Spáre in dr Vrwaltung d Landkreis un d Regierungsbizirk ufzlése un dófefír sógnennti Regionálkreis z schaffe. Jetz het dr Sprecher vun dr Koalitiónsvrhandlunge, dr Lerracher Griene-Abgordneti Josha Frey bikanntgänn, dass Báde-Wirteberig in zwei gróßi Regionálkreis iiteilt wird. Dr weschtligi Regionálkreis umfaßt erschtens dr weschtligi Bódesee bis zer Baar, zweitens dr Oberrhii und dr gsamti Hóchrhii bis in dr Schwarzwald nii, drittens d Indüschtrieregión um Manne und dr Ódewald bis án d fränkischi Grenz. Dr eschtligi Regionálkreis umfaßt dr Rescht vun Báde-Wirteberig mit dr Alb, em Neckardaal un dr nerdlige Bódeseeregión. D Grenz zwische dr neie beide Regionálkreis vrlauft teilwiis zwische Städt, sódaß zem Bispiel Villinge un Schwenninge ufteilt werre: Erschteri kummt zem weschtlige Regionálkreis, letschteri zem eschtlige. D zuekinftigi Regierungsparteie spreche vunere furtschrittligi Vrwaltungsreform, wú endlig die Únglichheite in Báde-Wirteberig zemene End bringe soll.
29.03.2011: Dja, es isch Frielig; und wie vyyl wisse, wirds im Frielig bikanntlig grien. Derwyyl het au dr Frielig in dr Phòlitigg Yyzùùg ghalte und d alti Kònsärve, äh, baardo: Kònsärvative (Bitti nit verwäggsle mit dr Präsärve, äh Präsärvative, wo fir d Vòòrsòòrg, aber nit vò Adomgraftwäärgg, doo sinn) grien- und blaugschlaage. Mir wänn hòffe, dass d Frau Mergel nit baardu im raadioaggtiv versyychte Dauchwasser iir um eimillionfach, ähm, èxgyysi: um hùndertdausigfach erhèète Waalkaater kielt. Ämmel straalts jètz in dr Region giftgrien. S èèrscht grossi Thäma isch au schò, ob jètz am Ooberrhyy an dr franzèèsische Grènz ganz vyyl Windgraftwäärgg, Äärdwèèrmebùmpe und Biogaasaalag baut wäärde. Doo wäärde sich aber d straalende Franzose sicher driiber ùffreege, dass s z lut isch und ja d Rotorfliigel au rysse kènnt und ins Èlsass keie, wo sie im Kieldùùrm vòm e Adomgraftwäärgg grosse Schaade aarichte kènne. Oder d Äärdwèèrmebùmpe, wo Äärdbeebe uusleese und zu em Rhyy-Tsunami fiere, wo d straalendi èlsässischi Adomgraftwäärgg unter Wasser sètzt und iberkielt. Nit z vergässe dr Gstangg vò dr Biogaasaalag, wo au bym Gau s ganz Èlsass zum Kòmposcht vergille kènnt. Dènn wie schò d alti Rèèmer gsait hän: „Atom non olet“, Adom stinggt nit. Nääbädem wird schò z Stuegert verhandelt, ob nodäm Uus vò Stuegert 21 d Dytschi Baan iir ùnderirdische Baanhoof dr Adominduschtrie zum Ändlaagere vò iire abgstèllte Brènnstääb zur Verfiegig stèllt oder doch lieber em Weschterwälle als Verstègg zum Vergrääsme (Vergrieche) iberloot. Ämmel hèt e usstraalendi giftgrieni Ära agfange – numme fir wie lang bis zum näggscht Gau?
27.03.2011: Liewi Báde-WirteberigerInne, liewi Báde-WirteberigerÜsse, d Sensatión isch perfekt: Ditschland het sin erschter griener Minischterpräsident! In vórüseilendem Ghórsám stelle au dr „Bádner“ un d „Bádneri“ endlig ufe diskriminatiónsfreii Spróch un Spróchi um. Nóchem vóreilige Amtsergewnis hänn-s d GrienInne sógár gschafft, niin DirektmandátInne z gwinne, obwohl die báde-wirteberigischi Wahlrécht un Wahllinks mit sine/ihre vielne Iewergwichtsmandát eiditig die RanzepfifferInne vun dr CDÜ favorisiere. Guet, daß au die Reportertussie vum SWR bii dr lang únkláre Lág druf hiengwiese het, daß-ma nónit gnáu weiß, welli Fráu oder weller Mann Minischterpräsident wird. (Jó, liewi Kolégi, wér kennt-s denn werre? d Fráu Mappüs, d Fráu Kretschmann oder d Fráu Schmid?) Wie dr „Bádner“ schun gsáit het, isch die Wahl e Schicksálswahl fír d ganzi Repüblik gsii. Während die/dér/das Bundesangie Merikel witerhieni uf Tauchkurs im Kiehlwasser goht, het die FDP-Bundesvórsitzendi Guido Weschterwelli sini liewi Parteifrindinne un Parteifrind bätte, midm Messerwetze doch bitti noch z warte bis Endi nächscht Wuch, bis-er-sich e neier Job bii dr EnBW bsórigt het. Au im Báselbiet het-s midm erschte griene Minischter e Sensatión gänn: Dr Isaac Réwer het dr SVPler Jérg Krèhebiehl üsm Amt vrdrängt. Pech fír dr „Bádner“, wú noch vór drei Wuche e Iiládung zem Esse vum Krèhebiehl, em Direktións-Chef vun sinem Ressort Vrkehr un Umwelt, krigt het. Ob dr grieni Nóchfolger Réwer au só spendáwel isch? Jédefalls het-er hit jéder Vrdacht, ér wär au blóß e winziger Bifírwórter vun dr Atómkraft, mit Vehemenz wiederlegt, will-er bii dr Vrkindung vun sinem Wahlsieg nit im Gringschte gstrahlt het. „Politik ohni Bárt“ hänn-sich d Wähler in Rhiiland-Pfalz gsáit: Leider nit im Sinn vum CDÜ-Slogan, Herr Mertin! Troffe het-s nämlig dr bärtige FDP-Vorsitzende un nit dr Kénig Kurt, wú-ma dr Bárt vór lüter Hunnig im Gsiecht jó nimmeh gsähne het. Rót-Grien heißt alsó au d Zuekunft vun Rhiiland-Pfalz; un d Juelia Kleckner derf witerhieni áls Loreley im Mittelrhiidaal Werwung fír Rhiiland-Pfalz mache. Dert paßt sie au besser hieni wie dr Beck.
26.03.2011: Mórige isch dr gróßi Daag: Drei gróssi Wahle stehn án, wú fír dr „Bádner“ üs vrschiedne Grind wichtig sinn: eini üs birueflige, eini üs noschtalgische un eine üs (iewer)léwenswiechtige. Die „biruefligi Wahl“ mórige vrdundert d gsamti Redaktión zem Iisatz: Dr Kantón Báselland wählt e neis Parlament (dr Landrót) un e neii Kollektievregierung (d Bórig, äh, dr Regierungsrót). Allzue spannend isch die Wahl ime Viel-Parteie-Staat wie dr Schwiz nit; s goht ume paar Sitzli meh oder wéniger im Landrót. Au bii dr finf Regierungsrét wird-s trotz zwei junge Gégekandidáte nit viel Iewerraschunge gänn, héchschtens, s kann einer vun dr jetzige Regierungsrét d Wahl nimmeh ánnämme, will-er vórhér án Altersschwächi stirbt. Au d „noschtalgischi Wahl“ wird nit viel Iewerraschunge bringe: D einzigscht Fróg in Rhiiland-Pfalz isch, ob dr Kénig Kurt absolütistisch (alsó ellei) regiere kann oder ob-er wie in dr letschte Legislatürperiód nónemól d Lakaie vun dr FDP brücht, wú wie au d Grieni áls potentieller Koalitiónspartner em Kurt árig viel Hunnig um dr Bárt gschmiert hänn. (Wege däm au dr Wahlkampf-Slogan vun dr CDÜ: „Politik ohni Bart“. Dumm blóß, wenn wie in dr Siedpfalz direkt nebe däm Slogan e Bild vum lokále CDÜ-Wahlkreiskandidát hängt: mit Rauschebart.) Wás d „iewerléwenswiechtigi Wahl“ ángoht, wird dr „Bádner“ ebbis mache, wás-er bis jetz noch nie gmacht het un áls Glosseschriiwer eigentlig au gár nit mache dierft: Ér wird e Wahlempfehlung üsspreche, un zwór e ganz dringligi. Die Wahl in Báde-Wirteberig isch nit blóß e Wahl in Báde-Wirteberig. És goht um Grundsätzligs. Egál, wás-ma vun dr mómentáne politische Entwicklunge in ünserer Banánerepublik Ditschland (BRD) halte will, s kann niemez ernschthaft bstritte, daß sich d mómentáne Regierunge, z Stuegert wie z Berlien, fír d Gróßinduschtrie un d globáli Konzérn engagiere statt fír ihr Volk: In dr Atómpolitik zällt dr Profit vun EnBW, RWE, Vattenfall un Eon meh wie d Angscht vun dr Bivelkerung; in dr Autoinduschtrie zällt d Biquémligkeit vun Porsche un Mercédes meh wie dr Hunger in dr Welt un s Risikó fír d Autofahrer; in dr Vrkehrspolitik zällt s Prestige un s Intressi vun dr gróße Bauléwene meh wie e zukunftsgriechteti Gietertranschportplánung. Egál, wú Ihr, liewi bádischi un wirteberigischi Léser, mórige Eier Krizli námache, iewerlégen-Ich guet, ob Ihr wirklig Parteie wähle welle, wú d Únvrfróreheit hänn, sich vór ihri Wähler z stelle un z ságe: „Mír hänn grád ebe zuegänn, daß-mr-ich vrárscht hänn, obwohl-mr des sit drei Wuche konsequent bstritte; aber wás-mr jetz grád gsait hänn, isch eh blóß e Protokollfehler gsii.“ Setze e Zeiche, liewi bádischi Wähler, liewi wirteberigischi Wähler, un gänn Eiri Stimmi nit dr vellig inkompetente Mechtegérnpolitiker vun dr FDP un dr kaufte Indüschtrieabgordnete vun dr CDÜ. Ihr hänn richtig ghért: Dr patriótischi Bádner bittet Eich, grád wil-er só patriótisch isch, un nitemól miteme schwére Herze: Nutze Eiri seltni Chance in dere Siedwescht-Oligarichie un wähle dr Bádner z Stuegert ab!
21.03.2011: Vór gnáu 92 Johr, ám 21.03.1919, isch dr sibzig Johr alte bádische Traum in Erfillung gange: S Muschterländli isch endlig e demokrátischer Freistaat worre. Im Gégesatz zer spétere Bundesrepublik Ditschland 1949 un bsunders zem Bsatzungsland Báde-Wirteberig 1952 isch d Vrfassung ám hitige Bádische Vrfassungsdaag au vum Volk bstètigt worre. Dr „Bádner“ git aber freiherzig zue, daß viel schlimmer wie d preißischi Bsetzung 1949 un d schwèwische Annektión 1952 d Glichschaltung vun dr Názis anne 1933 gsii isch: S End vum Freistaat Báde – vórérscht… (Witere Infos zem Freistaat Báde git-s in dr Rübrik „Gäälfießler, Häästrèger un Revolütióne – Bádischi Gschiecht un Traditióne“ in dr Üsgáb 12/06.)
17.03.2011: Mit Trène nimmt dr Himmel Abschied vun dr Fásnácht 2011. Ganz só schlimm isch-s midm Wetter nit worre, wie dr „Bádner“ noch am Dreikénigsdaag denkt het; indrtát hämm-mr zer Herrefásnácht jó e Wetter fír (Fásents-)Getter ghán. Aber ácht Grád plus ám Ändstraich (um vieri ám Mórge wohlgmérikt!) isch doch e wengli heftig. E paar Wuche kirzer derf d Fásent nächscht Johr wider sii, wenn-s nóchem „Bádner“ goht. Dr gréschti Vórteil vun sónere spóte Fásent isch aber au: S goht só schnell degége wie nóch nie…Il “Badense” si congratula con il suo paese ospite per il suo centesimo cinquantesimo compleanno. Der „Bádner“ gratüliert sinem Gaschtland zem hundertfinfzigschte Geburtsdaag!Vór 272 Johr hänn d Básler ihr neis Quártier iigweiht… Nei, jetz hab-ich schu wider falsch ángfange: Vór 272 Johr, ám 17. Mèrz 1739, isch z Mainz d erschti Republik ufm ditsche Bóde grindet worre. Vier Mónet isch dr erschti tapferi Vrsuech, in Ditschland d Demokratie z etawliere, guetgange, bis d Preiße mól wider iimarschiert sinn un alli Treim zueniechtegmacht hänn. Tipisch Básler, daß-si-sich mit Empérung degége gwährt hänn, wú-s drum gange isch, des neii Quártier, wú hit „Gundeli“ heißt, „Mainzer Quartier“ z nenne. Wenn-si mól iewer ihre Tellerrand vun Kleibásel un dr zahlungsfreidige Agglo-Gmeinde gluegt hätte, wäre-si ámend noch stolz druf gsii, e Quártier nóch sónere Vórdenkerstadt fír d Demokratie nenne z dierfe…
03.03.2011: Dr Friehling mueß noch zwei Wuche wárte: Dr „Bádner“ winscht allne Léser e glickséligi Fásent, e scheene Fassenacht un ä rüüdigi Fasnacht!
29.01.2011: Hit vór 125 Johr, ám 29.01.1886, het dr bádischi Pionier Carl Benz s Patent fírs erschti Automobiel ángmeldet. Fír sin Dreirèdli ohni Pferdli devór het-er vun sine Zitgnosse viel Hohn un Spott gerntet. Aber sini Witerentwicklung vum Viertaktmótor vum Nicolaus Otto zem Eizilinder-Viertaktmótor mitere elektrischer Zindung isch s erschti entwicklungsfèhigi Kraftfahrzieg gsii, wú letschtendlig au dr schwèwischi Porsche devún abstammt.
06.01.2011: Narri, Helau ond ä rüüdige! Dr „Bádner“ winscht allne Léser un Léserinne e schéni Vórfásentszit – d längschti sit langem, d zweitlängschti, wú méglig isch (d Biréchnunge iewerloßt dr „Bádner“ dr Aschtronóme…). Hoffe-mr blóß, daß bii däm spóte Termien d Fásent nit im Sturm un Hóchwasser vrsinkt. Ácht Grád Minüs un wunderschéns Wetter wie bii dr Lozärner Tagwach vór zwei Johr wäre em Bádner jédefalls liewer…
01.01.2011: Iech winsch Eich e guets neis Johr/ un e Brétschel, só gróß wie-ne Schíretór! Die Neijohrsbrétschel, wú dr Bádner hit mórige ufm Friehsticksdisch ghán het, het mindeschtens e Méter Durichmesser ghán – jetz nimmeh…
31.12.2010: „The same procedure as last year“: Dr „Bádner“ winscht allne Léser e gueter Rutsch un e schéni Silveschternácht!
24.12.2010: Dr „Bádner“ winscht allne Léser un Léserinne gségniti Wihnáchte un bsinnligi, wissi Feschtdaag!
06.12.2010: “Badenilainen” toivottaa Suomen kansalle kaikkia hyvää itsenäisyyspäivälle! – “Badnaren” önskar för det finska folket allt gott för självständighetsdagen! Alles Gueti zem 93. Únabhängigkeitsdaag, Finnland! Wie jéds Johr ám sechschte Dézember sinn „Finlandia“ un e Schluck Salmiakki (Suomeks!) hit wider Pfliecht. Dr Salmiakki kamm-ma leider nónit elektrónisch beame; aber wénigschtens s Meischterwerik vum finnische Nationálkomponischt Jean „Janne“ Sibelius will-Ich, lieiwi Léser, d Redaktión nit vórenthalte.
29.11.2010: Dr „Bádner“ gratüliert dr Schwizer zem erschte Platz: Ihr hänn geschtern d Dène áls únsimpáthischtes Volk in Eirópa abglést. Leider hänn Ihr halt kei Øresund-Bruck zem Hóchklappe (im Nótfall halt d Mittleri Rhiibruck, uf d Glaibaasler kamm-ma jó vrziechte). Dr Pól freit-sich, daß s Bobbele un dr Schuemi au trotz Üsschaffungsinitiatievi bliiwe dierfe, wil die beidi jó blóß fír Ditschland kriminell sinn. Dr Bádner isch uf dr Lieschtler Redaktión aber schun vum Chef gwárnt worre: „Noch ei Kommafehler im Artikel; un due wirsch üsgschafft…!“
28.11.2010: Dr „Bádner“ winscht allne Léser e fróher un bsinnliger Advent.
15.11.2010: Ohni Kommentár: Machen 13 Meter wirklich den Unterschied? Der Basler Nationalrat Beat Jans von der Vereinigung «Nie wieder Atomkraftwerke» (NAW) und Axel Mayer vom Bund für Umwelt- und Naturschutz Deutschland (BUND) sind jedenfalls verwirrt: Die Bundesländer Baden-Württemberg und Bayern mit den meisten Atomkraftwerken in Deutschland wehrten sich vehement gegen die Aufnahme von deutschem Atommüll, unter anderem mit der Begründung, die Bodenschicht Opalinuston im deutschen Süden sei mit bis zu 100 Metern nicht mächtig genug. (In Norddeutschland sei der Ton 1000 Meter mächtig.) Die Schweizer Atomlobby argumentiere derweil gerade, dass die Opalinustonschicht im Schweizer Norden beim geplanten Standort Benken mit einer Mächtigkeit von 113 Metern ein optimaler Standort für Atommüll sei. NWA und BUND fragen die baden-württembergische Umweltministerin Tanja Gönner deshalb in einem Offenen Brief, ob es «einen geologischen oder einen politischen Unterschied zwischen dem Opalinuston in der Schweiz und dem Opalinuston in Süddeutschland» gebe. Sonst müssten doch entweder auch die Tone in Bayern und Baden-Württemberg für ein Endlager in Frage kommen oder Bayern und Baden-Württemberg mit Vehemenz gegen die Atommüllpläne der Schweiz vorgehen. NWA bereitet derzeit Einsprüche gegen das geplante Atomkraftwerk Benken vor.E treii Léseri birichtet imene Léserbrief, daß-s offesiechtlig, nit blóß in dr Schwiz e Drei-Klasse-Gsellschaft (SVP-Getreie, Únéchti Schwizer Bierger, Iiwohner) git. Sie selwerscht, e Staatelósi zwischem Wallis un em Märter Stauwehr, wär in gráue Vórzite, wú dr Biergermeischter Getzmann noch iewer Eimeldinge gherrscht het, vum Nèmlige in d unterschti Kaschte vrbannt worre. Wú dr Getzmann nèmlig sin Amt án dr Nóchfolger Rupp witergänn het, het-sich d Léseri bii ihm bschwért, daß-er in sinere Ánspróch zerscht d Presse bigrießt hätt un denó erscht d „liewi Bierger vun Eimeldinge“. Wás sie eigentlig wott, hätt-er-si nó gfrogt, sie sei jó gár kei Biergeri vun Eimeldinge sundern blóß e Iiwohneri. Dr „Bádner“ findet: Lit, wú dr Presse kei Reschpekt zolle, vrwirke ihr Biergerrécht gnáusó, wie selli, wú dr SVP kei Reschpekt zolle. Un die, wú dr Presse vun dr SVP kei Reschpekt zolle, sott-ma grád hóchkant üsm Land rüsginke, liewi BaZ-Redaktér!
14.11.2010: Dr Freistaat Báde dääd hit sin 92. Geburtsdaag fiire, wenn-ne nit erscht 1933 d Názis un 1952 d Schwówe abgschafft hätte. Finf Daag, nóchdäm dr Richskanzler Max vun Báde dr Kaiser Wilhelm II abgsetzt ghán het, isch in Báde endlig, 150 Johr nóch dr erschte gscheiterte Vrsuech, d Republik üsgruefe worre. Dr letschti Gróßhérzóg Friedrich II het ám 22. Nóvember abdankt. Au d erschti zárti Vrsuech unterm Léo Wohléb, nóchem Krieg s Bundesland Báde wider zuemene helle Stern ám Himmel vun dr ditsche Demokratie z mache, sinn jäh unterbunde worre, wú d Stuegerter Daimler-Vorständ un Stuegert-21-Bifírwórter 1952 d Volksabstimmung iewer d wirteberigischi Bsatzung in Báde gschmiert hänn – wás spéter jó, leider zue spót, vum Vrfassungsgriecht bstètigt worre isch. (Witere Infos zem Freistaat Báde git-s in dr Üsgáb 12/06.)Dr „Bádner“ winscht allne Léser in Ditschland e bsinnliger Volkstrüüerdaag. Viel wird iewer dr Sinn vun däm Gedenkdaag diskütiert; ér isch aber Teil vum Prózeß vun dr ditsche Gschiechtsbiwältigung un het hit, mit schun vierzig tóte Ditsche in Afghánischtán, nix vun sinere Aktüalitèt vrlóre, au wenn d Iiwohner in dr einzelne Ortschafte, wú d Fiierligkeite stattfinde, kei persénliger Bizueg meh hänn zue dr Gfallne. Letschtendlig paßt dr Volkstrüüerdaag aber au perfekt in dr Nóvember zwische Allerheilige un Éwigkeits- biziehungswiis Tótesunndig, in dr Mónet vun Tód, Zit un Éwigkeit – nit blóß in dr chrischtlige Lithürgie.
13.11.2010: Dr „Bádner“ bikundet sin herzligs Beileid fír die Pfléger vun dene ármi Viechli, wú hit im Zoo vun dr Landeshauptstadt vrstickt un vrbrennt sinn. Dr Elephante, wú d Kataschtróph mite paar Brandwundene iewerstande hänn, winscht-er gueti Besserung.
11.11.2010: Narri-Narro!, e dreifach dundernds Helau! ond ä rüüdigi! winscht dr „Bádner“ allne Narre zwische Konschtanz un Ingelum, zwische Geißenem un Lozärn: S isch abgstaubt! Ánsunschte isch hit bii däm Wetter nit viel gsii mit dr Sternli, wú obe hätte líchte solle – aber, liewi Franzóse, uf Eirer ántiquierter Fiierdig hit kennten-Er au emól vrziechte: Ihr hänn dr Erschte Weltkrieg eh nit gwunne. Un s alemannischi Erwe vum Elsiß wird éwig bstoh: Erst, wenn der letzte Elsässer verstummt ist, werdet Ihr feststellen, daß man elsässische Ortsnamen nicht auf Französisch aussprechen kann...
10.11.2010: Gschiechtli vór dr Hüüstier #10: Wenn-ich in Ditschland vrzäll, wú-ich jetz schaff, isch d Reaktión oft: „Ah, d Schwizer sinn wohrschiins froh, wenn ebber kummt, wú riechtig hóchditsch schriiwe kann.“ Des isch dreimól bléds Zíg: Erschtens schwätze mír alli „Hóchditsch“, wie oft soll-ich des noch ságe?; zweitens bin iech üs Báde-Wirteberig un kann wege däm, wie jédes weißt, „alles außer Hochdeutsch“; drittens isch-s gnáu só e Iistellung, wórum d Ditschi áls só arrogant gelte in dr Schwiz. Vielmeh mueß iech alls luege, daß-ich dr riechtig Üsdruck find, wenn-ich fíre Schwizer Zitung schrib. Der Entscheid, das Glace, das Spital, die Busse, der Perron – desch fír miech jó nix Neis. Allerdings git-s noch e paar ándri gméini Falle, vór allem, wemm-ma-s viel mit Gmeivrwaltunge zem Due het. Dó git-s nämlig e paar bési Werter, wú falschi Frind sinn oder ma eifach nit kennt in dr Schwiz: Dr Gmeirót git-s au in dr Schwizer Gmeinde. Ér isch aber nit s Legislatievgrémium, sundern quási e „kollegiáler Biergermeischter“, alsó sechs, ácht Persóne, wú d Amtsgschäft vun dr Gmei iewernemme. Gmeinde sinn iewrigens Gmeinde un blóß kei Kommüne – dó wohne in dr Schwiz blóß d Hüüsbsetzer. Au schafft d Gmeivrwaltung in dr seltenschte Fäll ufm Róthüüs, sundern praktischerwiis uf dr Gmeivrwaltung. E Róthüüs hänn blóß histórischi Städtli wie Laufe, Lieschtel oder Básel. Dr Landrót git-s im Báselbiet au, isch aber nicht ei Persón, wú-em Landkreis vórstoht (bim Riewlisóme hätt-ma au ságe kenne: régiert), sundern isch glich 90 Persóne samt ihrem Grémium, wú em Báselbiet s Gsetz gänn. Eimól hätt-ich au fascht ünsri Léser kompromittiert: Am Tag der Offenen Tür sind alle Bürger eingeladen, hab-ich gschriewe un mini Kollégi mich ganz entsetzt gfrogt: „Jó, un d ándri Iiwohner, sinn die nit iigláde?“ Dezue mueß-ma wisse, daß in dr Schwiz nit jéder Iiwohner vunere Gmei e Bierger isch (wege däm macht-s Wort „Biergermeischter“ in dr Schwiz au kei Sinn). S Biergerrécht goht uf d Allmende im Mittelalter zruck un wird blóß án ebber vrliehe, wú d Famielie schun sit mindeschtens finfezwanzigtausend Johr in däm Ort lebt. Alli ándri Iiwohner sinn eifach Iiwohner – un wenn-si nit SVP wähle, sówiesó kei Schwizer...
09.11.2010: Letscht Johr het-sich dr „Bádner“ ám hitige Daag, wú só ereignisrich un wiechtig isch fír d ditschi Gschiecht wie kei ándrer, ufs Jubilèum konzentriert vum schénschte un wiechtigschte Ereignis, wú dr niinti Nóvember in all dene Johre erlebt het: dr Fall vun dr Berliener Müüer. Dés isch dr niinti Nóvember im Johr 1989 gsii, vór 21 Johr. Dr niinti Nóvember 71 Johr vórhér, alsó im Johr 1918, marikiert ebefalls áls einer vun dr wiechtigschte Daag in dr ditsche Gschiecht wie dr Müüerfall dr Ánfang vun dr Demokratie un s End vun dr Diktatür (1989) un dr Monarichie (1918): Dr Kaiser Wilhelm II, letschter ditscher Monarich vun Gottes Gnáde, dankt nóchem Umsturz im Erschte Weltkrieg ab; dr Richskanzler Maximillián vun Báde (Wú sott dr Hérold vun dr ditsche Demokratie sunscht hérkumme?) vrkindet dr Ánfang vun dr erschte ditsche Republik. Zwische dene zwei fróhe niinte Nóvember fírs ditschi Volk liege zwei weitri ereignisrichi niinti Nóvember, wú wéniger e Grund zem Fiire sinn: dr Putschvrsuech vum Ádolf Hitler in dr Feldherrehalle z Minchen 1923 un d Richskrischtallnácht 1938. Wórum dr niinti Nóvember grád wege dene Gégesätz eigentlig dr ditschi Nationálfiierdig sii sott, erklèrt dr „Bádner“ im Iitrág vum 09.11.2008, wú d Léser uf dr Homepage unter „Aktüells“ finde.
06.11.2010: Badenilainen toivottaa kaikkia suomalaisia katolisluterilaisia kaunista Pyhäpäivää ja kaipaa ihanoita romanttisesti punaisilla kynttilöillä valaistetuita hautausmaita. Dr Bádner winscht allne finnische Kathólisch-Lutheráner schéni Allerheilige un vrmißt d wunderschéni, rómantisch vun rótem Liecht erhellti Friedhéf.
02.11.2010: S git nit vieli Mensche, wú spót ówends im Stockdunkle noch ufm Friedhóf rumschliche. Dr Bádner isch einer vun ihne - un dääd au mächtig vrschrecke, wenn-em tátsächlig mól ebber ufm Friedhóf im Dueschtre entgégekumme dääd. Nei, ér schändet kei Liichene dert ufm Gottesacker un het dert au kei vrstórwni Gliebti, wú-n-er náchts üsm Gráb hólt. Ihr lóse wohl alli z viel Rammstei! Ér het blóß vór finf Johr in Finnland entdeckt, wie schén só e Friedhóf im Dunkle sii kann, wenn ganz vieli kleini róti Kerzli ánzunde sinn. Wil, wie friehner schun erwähnt, d Skandinávier üs mangelnder Konkürrenz ganz kathólischi Proteschtante sinn, werre dert ám Pyhäpäivä, Allerheilige, ganz vieli róti Kerzli uf dr Friedhéf ánzunde. (Un e ganz schéns Exemplár vumene Friedhóf isch jó direkt nebem Stüdentewohnheim gsii, falls Ihr, liewi Léser, Eich noch entsinne.) Im Waldfriedhóf z Mombach het dr Bádner zue Mainzer Zite e wunderschéner Friedhóf gfunde ghán fír só Spaziergäng in dr Dunkelheit un Stille. Disjohr het-er-sich s erschtmól nóch ebbis ándrem umluege mien uni sch uf dr Waldfriedhóf im Schwizer Rhiifelde gstóße. Des isch e gróßer Glicksgriff gsii: E wirklig wundervolli Mischung üs Wald und Gottesacker. Blóß eimól isch-er furichtbár vrschrocke: Dó isch tátsächlig ebber ufm Gráb ghockt. Zem Glick blóß e léwensgróßi Státüe, wú irgende Vrruckter ufm Gráb stoh ghán het. Dr Schrecke isch em Bádner aber in alli Glieder gfahre. Iewrigens falle die wirkligi Unterschied - nit d Nullachtfuffzehn-Klischees - zwische dr Schwiz un Ditschland in só Kleinigkeite uf: S het hibschi Brunne, Kriz un Miehlstei áls biewlischs Glichnis ufm Rhiifelder Friedhóf. Vrgéwlig het dr Bádner aber nócheme Kriegsdenkmól gsuecht. Schwéde dierft wohl üsser dr Schwiz s einzigscht Land in Eirópa sii, wú-s kei Gfallnedenkmól uf dr Friedhéfer git.
31.10.2010: Dr Bádner winscht allne Proteschtante e schéns Refórmatiónsfescht, allne Katholike schéni Allerheilige un dr Heide e schéns Halloween!
28.10.2010: Gschichtli vór dr Hüüstier #9: Schun oft bin-ich jetz gfrogt worre, vór allem vun Kollége (ditschi nadírlig), ob-ich iewerhaupt noch wisst, wú dr ß uf dr Taschtatür isch. Iech muess, Tschuldigung, mueß zuegänn, daß-ich deheim áls manchmól schun Schwierigkeite hab, mich wider uf dr ditsche Taschtatür zréchtzfinde. Schließlig schrib-ich dr ganz Daag lang ufere Schwizer Taschtatür. Un dert het-s zwór e schéner ç druf, e schéner é un è, aber halt ebe kei ß. D meischti Schwizer sähne des áls e „altertiemligs Relikt“ án un verstehn nit, fír wás-mr dér schéni Buechstáb iewerhaupt brücht. Daß sie Strasse un Wasser glich schriewe aber ánderscht üsspreche, stért-si nit witer. Ánsunschte wisse-si nadírlig um dér Buechstáb, ignoriere-ne aber halt eifach bim Lése. Ganz vrwirrend isch allerdings d Bizeichnung vun däm Buechstáb: Während iech-em jó (histórisch nit ganz korrekt) dr Eszett ság, ándri Scharf-s oder Buckel-s, ságen-em d meischti Schwizer Doppel-s, wás die Gschiecht nó ins kompletti Cháos stirzt. Wórum d Schwizer dr ß áls Doppel-s bizeichne, wú doch grád sie im Gégesatz iewerál e doppelts ss statteme ß schriewe, isch mír nit klár worre. S isch, wie-s isch: Wenn-ich uf dr Redaktión alsó normál im Artikel schrib, nó goht nadírlig alles ohni ß. S dunkt-mi aber fascht noch akzeptáwler, vellig ufs ß z vrziechte, áls wie nóch dr neie Réchtschriiwung z schriewe. Só kann ich-s halt eifach áls „Exótik“ abdue, só, wie-ich im Tekscht au nit Krankenhaus und Eis schriiwe derf, sundern Spital un Glace schriiwe mueß. Án só gráphisch-ästhétische Monschter wie Massstab oder Musse (Des isch nit dr Pluerál vun (Pflaumen)Mus, sondern soll Muße heisse, äh heiße!) wirr-ich-mi allerdings nie gwehne kenne. Vór kurzem hab-ich-s aber tátsächlig gschafft un hab-s erschti ß in ihrere Gschiecht in d bz brócht. Frank von Meißner het dér gueti Mann gheiße, Pressisprecher vun dr SBB Ditschland GmbH, un isch dank minem selbschtlóse Iisatz zer Rettung vum gliebte ß riechtig gschriewe worre. Iech hab ekschtra nommel vórhér midm News-Desk abgsproche, ob-si des bime Eigename só drin loh kennte. Dr Heiner Geissler het e paar Daag vórhér im Mantelteil nit só viel Glick ghán.
26.10.2010: Dr „Bádner“ winscht allne éschterrichsche Léser, daß-si e schéner Nationálfiierdig ghán hänn. (Ér hätt-s nadírlig au réchtzitig mache kenne; aber ér het hit mórige nitemól Zit fírs Zmórige ghán…)
24.10.2010: Ér isch jetz zwár schun e ganzi Wiili drüsse in allne Biecherlède. Dr Bádner het aber noch uf sini Bilégexemplár wárte mien, wú-er ekschtra zuegschickt krigt het. Jetz kann-er aber mit Stolz vrkinde, daß-er au im Johr 2011 Teil vun sinem gróße Ürahn isch, em Lohrer Hinkende Bot – un des glich mit zwei Artikel! Uf dr Sitene 136 un 139 finde d Léser jéwiils d Artikel iewers Eierspringe ám Eichner See un iewer d Schwárzwälder Brích un Áwerglauwe zer Johreswendi. Beidi Artikel sinn au schun im „Bádner“ (12/05, 1/06 un 21/06) erschiine un fír dr Lohrer Bot, wú jó au üsserhalb vum alemannische Spróchrüüm e gróßi Léserschaft het, ins Standardditsche iewersetzt worre.
23.10.2010: Alles Gueti zem séchschte Geburtsdaag, liewer „Bádner“! Alls Gude zum sechste Geburtstag, liebe „Badener“! Alles Gueti zem sechschte Geburtstag, liäbe „Badner“! Alles Gute zum sechsten Geburtstag, lieber „Badner“! Wszystkiego najlepszego z okazji szóstych urodzin, kochany „Badenczyku”! De meillieurs souhaits pour le sixième anniversaire, cher « Badois » ! Kakkia hyvää kuudennelle syntymäpäivälle, rakas ”Badenilainen”! Grattis på den sjätte födelsedagen, kär ”Badnare”! I migliori auguri per il sesto compleanno, caro ”Badense”! Alli Noschtalgiker finde d érschti Üsgáb vum 23.10.2004 uf dr Internetsite im Arichiev.
12.10.2010: Hit vór zwanzig Johr, ám 12.10.1990, isch dr bádischi Politiker un Jurischt Wolfgang Scheiwle bime Attetát vume Psichopáth só schwér vrletzt worre, daß-er siterhér quérschnittsglähmt isch. Dr Scheiwle isch án sellem Ówend ánere familière Wahlvránstaltung z Oppenau (OG) gsii, nit wit eweg vun sinem Wohnórt Gengebach. Drei Schiß het dr sibenedrissigjährigi Attetèter uf dr dómólige Bundesinneminischter abgänn: Ei Kuegel isch-em in dr Rucke, eini het-ne ám Hals gstriffe. D dritti het sin Bodyguard abgfange, wú im Ranze troffe worre isch. Dr Scheiwle het nóch sinem Schicksálsschlág bádischs Hérz biwiise un nit ufgänn. Zue sellne, wú gsáit hänn, ér soll midr Politik ufhére, het-er gsáit: „Nämme mír des nit au noch!“ Hit ligt-er wider im Krankehüüs, wil e alti Wunde vun dr Operatón ufbroche isch. Wás-ma au immer halte will vum Scheiwle sinere Politik, dr "Bádner" winscht-em uf däm Wég gueti Gnésung. Immerhieni isch dr Scheiwle üsserm Jógi derzit dr einzigscht Bádner, wú bundeswit Flagge (un Sprócheigeheite) zeigt - dr dritti Bádner in dr Villa Reitzestei z Stuegert vrgesse-mr jetz eifach mól...
10.10.2010: Badenilainen onnittelee Suomen kansaa Aleksin Kiven päivästä, Suomen kultturin ja kirjaillisuuden päivästä, vaikka, totta puhuen, hän ei ole koskaan luenut yhtä Kiven teoksista (luultavasti niin kuin enemmistö suomalaisista metallifanatikoista, amokjuoksusuunnittelijoista ja yleisistä alkoholisteista). – Badnaren gratulerar det finska folket på Alexis Stenvalls dagen, dagen av den finska kulturen och litteraturen, trotts att, ärligt sagt, han har aldrig läst ett av Stenvalls verken (förmodligen så som flertalet av de finska metalfanatikerna, amokplanerarna och allmena alkoholisterna). – Dr Bádner gratüliert em finnische Volk zem Aleksis Kiven päivä, em Tag vun dr finnische Kultür un Litteratür, au wenn-er, ehrlig gsáit, noch kei Wérik vum Kivi glése het (vrmuetlig wie d Mehrheit vun dr finnische Metalfanátiker, Amoklaufpláner un gmeine Alkohóliker).
09.10.2010: Wir sind das Volk! Wir sind das Volk! Hit vór einezwanzig Johr, ám 9. Októwer 1989, het d erschti Mändigdemonschtratión z Leipzig, die bikannteschti vun dr vielne Mändigdemonschtratióne in dr DDR, stattgfunde. Niemez het gwißt, wie d Staatsobrigkeit reagiere wird, wú 70.000 Mensche uf d Stróß gange sinn un friedlig ihri Meinung kunddue hänn. Un niemez het ahne kenne, wás die Demonschtratión fíre Entwicklung nämme wird. Dr brütáli Unterdrickerstaat het nit iigriffe: Wéder d Parteifunktionèr noch d Stási noch d NVA hänn Vrántwortung fír des méglige Bluetbád iewernämme welle: Sämtligi Polizei- und Militèreinheite sinn in dr Kaserne bliewe. – Wir sind das Volk! Wir sind das Volk! Hit vór niin Daag, ám 1. Októwer 2010, het d erschti Mändigdemonschtratión im Schloßgárte, die bikannteschti vun dr vielne Mändigdemonschtratióne z Stuegert, stattgfunde. Niemez het gwißt, wie d Staatsobrigkeit reagiere wird, wú 100.000 Mensche uf d Beim gange sinn un mittels Bierbänk ihri Meinung kunddue hänn. Un niemez het ahne kenne, wás die Demonschtratión fíre Entwicklung nämme wird. Dr paritètischi Réchtsstaat het hart iigriffe: Wéder d Parteifunktionèr noch d Polizei noch d Bahn hänn Vrántwortung fír des vrürsachti Wasserbád iewernämme welle: Sämtligi Polizei- und Politikereinheite sinn im Amt bliewe.
07.10.2010: Auferstanden aus Ruinen und der Zukunft zugewandt, laß uns dir zum Guten dienen, Deutschland, einig Vaterland – dr „Bádner“ briechtet exklüsiev üsm Parallélünivérsum: Zu den Feierlichkeiten zum 61. Geburtstage unseres geliebten deutschen Vaterlandes kamen heute in Berlin, Hauptstadt der Deutschen Demokratischen Republik, NVA, FDJ und die deutsche demokratische Arbeiterschaft zusammen, um gemeinsam mit der Staatsführung und SED-Parteileitung die wiedererstarkte wirtschaftliche und intellektuelle Macht des Sozialismus auf deutschem Boden zu begießen. Als Ehrenstaatsgast begrüßte der Generalsekretär des Zentralkomitees der SED und Staatsratsvorsitzender der DDR Erich Honecker aus dem sowjetischen Bruderlande den Generalsekretär des Zentralkomitees der Kommunistischen Partei der Union der Sozialistischen Sowjetrepubliken Wladimir Putin. Der Generalsekretär des Zentralkomitees der Kommunistischen Partei der Union der Sozialistischen Sowjetrepubliken drückte den völlig überwältigten Generalsekretär des Zentralkomitees der SED und Staatsratsvorsitzenden der DDR an seine breite Brust und bezeugte so die innige Freundschaft zwischen den beiden sozialistischen Bruderländern. Der Generalsekretär des Zentralkomitees der SED und Staatsratsvorsitzender der DDR Erich Honecker beteuerte in seiner Rede, daß sich weder Ochs noch Esel in ihrem Lauf jemals vom Sozialismus aufhalten lassen würden. Glückwünsche schickten außerdem die Staatschefs befreundeter sozialistische Bruderländer, der kubanische Máximo Líder Raúl Castro und der koreanische Heiß und Fettig Geliebte Führer Kim-Jong Un, sowie der Vorstandsvorsitzende der Sowjetisch-Europäischen Ostsee-Pipeline Gesellschaft Gazmir, Gerhard Schröder. Hänn Ihr eigentlig gwißt, daß-sich finfesiwezig Prozent vun dr Oschtditsche in dr Schwiz wider dr Réschtigráwe zruckwinsche?
03.10.2010: Ánläßlig zem Daag vun dr Ditsche Wiedervreinigung zitiert dr „Bádner“ sich selwerscht vum 03.10.2008. Dr Réd vun dómóls isch nix dezuezfiege. Dr „Bádner“ gratüliert sinem Heimetstaat zem 20. Wiedergeburtstdaag. Au wenn-er immer noch dr Meinung isch, daß eigentlig dr niinte November dr Gedenkdaag áns gréschti friedligi Gschiechtsereignis im zwanzigschte Johrhundert sii sott, isch doch dr dritti Októwer dr Daag, wú-ma-sich drán entsinne sott, vun wás des ditschi Volk in dr DDR dómóls e Teil gsii isch. E Teil vunere gróße Biwégung zamme midr Póle, dr Tscheche, dr Üngarn, dr Balte un vielne ándre, wú-s ufeme friedlige Wég gschafft hänn, daß d gréschti Teilung vun dr Menschheit in ihrere Gschiecht endlig iewerwunde worre isch. E Teilung, wú au im Bádner sin Vaterland bitroffe het, wie sunscht nit viel ándri Länder. És isch siecher nit alles guetgange bii dere Widervreinigung; un vieli hänn Angscht devor ghán, nit blóß in dr BRD un in dr DDR, sundern vór allem au im Üsland. Aber Ditschland het zeigt, daß-s weißt, wú sini Vrántwortung im hitige Eirópa ligt un daß ünser Land un ünsri politischi Kultür starik gnueg sinn, daß mír dere Vrántwortung au gréchtwerre kenne. Un wege däm isch dr dritti Októwer au e Daag, wú dr Bádner sin Lokálpatriotismüs uflése kann imene Patriotismüs für sini ganzi Natión, wú stolz uf ihri gschiechtligi Leischtunge sii kann, wú zeigt, daß-si üs Fehler lehrt, wie sunscht wénig ándri, wú zeigt, daß-si erwachse isch un riff worre isch durich die vieli Problém un des vieli Leid, wás-si in dr Vrgangeheit erfahre un vrürsacht het. Un er kann sin Nationálpatriotismüs uflése imene eiropèische Patriotismüs, wil dr Dritti Októwer, dr Ditschi Nationálfiierdig, nit dr Sieg vunere gróße Schlacht fiiert, nit d Unterzeichnung vunere Unabhängigkeitserklärung oder gar dr Geburtsdaag vun irgendeme ufzwängte Staatschef. Dr Ditschi Nationálfiierdig fiiert ebe des, wú dr Bádner vun Ánfang án defír iigstande isch: Ér fiiert dr Triumph vun dr Velkervrständigung un dr Solidarität iewer d Spróche un d Ethnie rüs, vun dr gmeinsáme Zielsetzung un dr friedlige Umsetzung vun gróße Idée un politische Vränderunge. Dr Daag vun dr Ditsche Einheit fiiert dr Eiropèischi Traum.
30.09.2010: Fróg bii dr Ufnammepriefung án dr Journalischteschuel: „Beenden Sie folgendes historisches Zitat: ‚Ich bin heute zu Ihnen gekommen, um Ihnen mitzuteilen, daß Ihre Ausreise…’“. E Fangfróg. S git nämlig kei Ántwórt druf. Wenn-ich-mich récht entsinn, het dr Dietrich Genscher mól ime Interview gsáit, daß-er selwerscht nimmeh weißt, wás-er eigentlig het ságe welle. Dr biriehmteschti Halbsatz in dr Gschiecht sitem Caesar sinem „ET TV BRUTE“. Dómóls, ám 30. September 1989 ufm Balkón vun dr ditsche Bótschaft in dr tschechoslowákische Hauptstadt Praha. Dómóls, wú d Hoffnung zem erschte Mól in Eiphorie umgschláge isch. Dómóls, wú dr Iiserne Vórhang zem erschte Mól zmitts durichgrisse isch. Dómóls, wú Ditschland hütnóch debii gsii isch, wú Eirópa ángfange het zammezwachse. – Mini Schwéschter hätt viellicht e Ántwórt uf die Fróg in dr Ufnammepriefung gänn kenne. Die isch nämlig letscht Wuch z Praha im Urlaub gsii – mit minem Navi: „Ich bin heute zu Ihnen gekommen, um Ihnen mitzuteilen, daß Ihre Ausreise … manüell stattfinde mueß, will-mr dr Dieb, wú d Schiiwe iigschláge un alli Wértsache im Auto klaut het, nimmeh gfunde hänn…“
28.09.2010: Dr 28. September isch dr Geburtsdaag vum Friedrich Hecker un glichzitig dr Tódesdaag vum Gróßhérzóg Friedrich I. D Monarichie isch tód, d Demokratie lebt! kennt-ma ságe. Aber des wär só vreifacht nadírlig nit riechtig: 1811 isch dr Hecker uf d Welt kumme, 1848 un 1849 isch-er ufgstande fír d Menscherécht, d Freiheit un d Demokratie. 96 Johr nóchem Hecker sinere Geburt isch dr Friedrich I. gstórwe. Wenn-si beidi Zitgnosse gsii wäre, het zmindescht d Gschiecht vun dr liewerále Reforme in Báde un Ditschland viellicht e ándri Wendung gnumme.
21.09.2010: Lerrach isch nit blóß durich die trágisch Ereignis jetz ám Sunntig in d Weltgschiecht iigange. 162 Johr un zwei Daag vórhér, ám 21. September 1948, isch Lerrach Schauplatz gsii vumene viel schénere Ereignis: Dr Guschtav Strueve het vum Balkon ám Neie Märtplatz án sellem Daag d bádisch Republik üsgruefe, zem zweite Mól nóch Konschtanz e halb Johr vórhér. Zem zweite Mól sinn d bádischi Freiheitskämpfer lósmarschiert fíre Heimet in Demokratie un Freiheit – gége e iewermächtigs Soldáteheer vun dr Reaktionischte, Monarichischte un Zensóre.
09.09.2009: Dr alti Frieder wär hit 184 Johr alt worre. Ünserm Gróßherzóg Friedrich I vrdanke mír Bádner viel. Fíre Monarichie isch Báde nämlig unter sinere Ägide zeme ánsehnlig furtschrittlige Land im Ditsche Rich worre. Vieli Neierunge, wú dr Friedrich iigfiehrt het, sinn erscht spéter im reschtlige Ditschland Wirkligkeit worre: d Ziviléhi, s staatligi Schuelwése un d gheimi un dierekti Wahl (wenn au vorerscht wohl blóß fír d Männer). Zwar isch dr Friedrich fír d Einigung vun Ditschland unter dr preißische Hegemonie iiträtte; wie-s fír d Bádner aber ganz tipisch isch, het-er-sich bii dr Krénung vum Wilhelm I. zem Kaiser fascht salomónisch schláu ángstellt: Wil-sich dr Kénig Wilhelm vun Preiße mit sinem Kanzler Bismarick iewer die politisch heikli Formulierung „Kaiser von Deutschland“ oder „Deutscher Kaiser“ nit einig het werre kenne, het ünser Gróßherzóg Friedrich dr Wilhelm schließlig eifach áls „Kaiser Wilhelm“ proklamiert. Meh zem Friedrich I finde d Léser in dr Sunderüsgáb zem 200. Geburtstag vun Báde vum 12.07.2006.
01.08.2010: Dr „Bádner“ gratüliert dr Schwizer zem guete Apfelschuß ám Nationálfiierdig un hofft, daß d Calmy-Rey nit z árig bileidigt isch, wil-si-si z Zunzge wider üsgláde hänn.
26.07.2010: Gschichtli vór dr Hüüstier #8: Manchmól entpuppe-sich Ufgáwe, wú ganz liecht schiine, áls richtigi Fettnäpfli. Só hab-ich hit uf dr Redaktión blóß e Servicebox fír d Léser mache solle, welli Fíerwerik un Knaller in dr Schwiz vrbote sinn. Des isch jetz e paar Daag vór dr Bundesfíer kei schléchti Idee, wil-s nämlig e Hüfe Sache sinn, wú-ma in dr Schwiz nit kaufe derf – nadírlig au nit vum Üsland mit heimnämme. Dó het d Grenzwachi Básel e Pressimitteilung rüsgänn mitere Lischt, wás d Schwizer nit ins Land bringe dierfe. Alsó schrieb-ich bráv: „Knaller dürfen nur bis zu einer Länge von 22 Millimetern und einem Durchmesser bis zu drei Millimetern…“ un kumm kurz ins Stüüme: „…eingeführt werden…?“ Iech hab-mich nó doch liewerscht fír „importiert werden“ entschiede…
23.07.2009: Mainz, wie es singt und – wählt… Midr Demokratie isch-s nit lang gange in dr erschte Republik ufm ditsche Bóde, noch sechs Johr vór dr Grindung vun Báde. Ganzi sechs Daag het dr Mainzer Freistaat vun franzésische Gnáde gége d Bilágerungstruppe standhalte kenne, bis hit vór 217 Johr, ám 23.07.1793, d preißischi Stiefel dr Traum vun Selbschtbistimmung un Gréchtigkeit in dr Staub träte hänn. Doch ganz üsglescht isch-si nit worre, die Flamm vun dr Freiheit: E halb Johrhundert spéter sinn d Mainzer un d Bádner mit Vrträter vun allne ándre ditsche Velker un Natióne unterm schwarz-rót-goldige Banner gmeinsam ufm Bank in dr Paulskirch z Frankfurt ghockt un hänn vrsuecht, e demokrátischs un freies Ditschland gége Abolütismüs un Reaktionismüs ufzbaue.Gschichtli vór dr Hüüstier #7: Dr Kampf vum „Bádner“ fíre Biwußtsii fír d internationáli alemannischi Kultür un Spróchrüüm, bsunders unter dr Schwizer, isch nit eifach. Ám neie Ärwetsplatz vum Bádner in dr Redaktión z Lieschtel git-s eigentlig kei Vrständigungsschwierigkeite – abgsähne devún, daß mír Niederalemanne alls au mól e Wort hänn, wú d Hóchalemanne nit kenne… Ab un zue kummt mól e Bimerikung wie: „Saisch ám Teliphón ‚Zitig’ oder ‚Zeitung’; ‚Zitung’ git-s nit.“ oder e siffisanti Fróg: „Wás, ‚Wiil’ heißt die Stadt? Isch d Vokálvrschiewung zue Eich nit vórdrunge?“ (Nei, Herrgott! isch sie nit! Mír sinn doch kei opportunistischi Schwówe, daß mír alles ánnämme, wás üs Preiße kummt!) Dr ánder vrzällt-mr in einem furt, iech dääd Hóchditsch schwätze. Dr Vógel het hit aber mini Redaktérskollégi Muriel abgschosse: Sie het minere Mitpraktikanti Carole per Mail gschriewe, sie hätt grád mit mír teliphoniert. Iech wär „e Glungene“, het-si gschriewe, wil-ich „Kannsch-s rüsnämme (dr Artikel üsm Sischtém)“ gsait hätt (Fír alli nit-alemannischi Léser: Iech hab niederalemannisch „rüs“ statt hóchalemannisch „use“ gsait). Bléd isch halt nur gsii, daß-ich des au glése hab, wil mír zwei Praktikante s glichi E-Mail-Konto hänn. Ich hab-s leider nit gsähne; aber iech nimm mól án, daß d Muriel rót wie e Paprika (Ägsgüsi, sie isch jó e Schwizeri: wie e Peperoni) ángloffe isch, wú-ich ihre dann zruckgschriewe hab: „Düe weisch aber schun, daß-ich alles mitlése kann, oder?“ Immerhieni het-si mír jetz áls Entschèdigung e Gasparini-Iis, sorry, -Glace defír vrsproche.
12.07.2010: Fír dr hitigi Daag het-sich dr Bádner ekschtra e neis Báde-Hemli kauft: 204 Johr wird „die schönste Perl in Deutschlands Gaun“ hit alt. D Redaktión fiiert des miteme kräftige Schluck Róthüüs Staatsbrauerei un empfiehlt áls Guet-Nácht-Lektier d Sunderüsgáb zem 200. Geburtstdaag vum 12.07.2006, wú d Léser im Arichiev finde.
11.07.2010: Olé, olé, olé, Katalánie isch Weltmeischter! Ufeárt vórhérséhbár gsii nóch däm Halbfinál gége Ditschland. D Schwizer sei der Triumph gunnt: Sie sinn d einzigscht Mannschaft, wú gége dr Weltmeischter gwunne het. Dr Bádner un dr Pól sinn aber nit só récht glicklig mit däm Üsgang. Tiqui-Taca hien, Kurzpaßspiel hér: 0:1, 1:0, 0:1, 0:1, 1:0 – d Redaktión het ghofft, die Taktik wär midr WM 2002 in Ásie bliewe. D Holländer sinn im Kampf um dr Pokál dr Traditión vun 2006 treibliewe: Au dismól het-sich dr Vieze dr Weltmeischter währendem Spiel zer Bruscht gnumme. Langwiilig isch des Finál uf kei Fall gsii; des schéneri Spiel het aber garantiert ám Samschdig stattgfunde. D Welt nimmt alsó Abschied vumene wunderbáre Türnier 2010 in Siedafrika. D Redaktión híelt dr sógnennti „Weltstárs“ kei Trènli nóch sundern freit-sich vielmeh iewer mannschaftligi Glanzleischtunge, bstrófti Arroganz, vórbildligi Gaschtgéwer un iewer d volli Däsche vum Sepp Blatter. Jetz isch fír Ditschland vór allem eins wiechtig: Dr Jógi derf sini Mission „Báde macht Ditschland zem Weltmeischter“ nit ufgänn. 2014 het Brasielie dr Weltmeischtertitel wohrschiins schun im Sack; aber wil Spánie jó jetz Weltmeischter isch, wird ünsri jungi mültikultürelli Nationálmannschaft im Finál vun dr WM 2018 Rossija Weltmeischter im Iismeerstádion von Archangelsk.
07.07.2010: Heißt des jetz, daß d Schwiz besser isch wie Ditschland, wil-si gége Spánie gwunne hänn?
03.07.2010: Dr Redaktión fehle d Wort. Wege däm solle d ándri spreche: L’Allemagne, c’est show ! (Le Figaro), I tedeschi asfaltano gli uomini di Maradona (D Ditschi asphaltiere d Manne vum Maradona) (Gazetta dello Sport), Deutschland ballert sie alle weg! Die Messi ist gelesen! (Blick), They appear unstoppable (The Guardian), Cry for me, Argentina (Siedditschi Zitung), Duitsers hakken Argentijnen in de pan (D Dischti haue d Arigentienier in d Pfanne) (De Volkskrant), Deutschland stürmt ins WM-Halbfinale (Frankfurter Allgmeini Zitung), Wir sind so stolz auf euch! Ihr seid die Größten! (Bild), DFB-Express überrollt auch Argentinien mit 4:0 (Króne-Zitung), Schweinsteiger cut through the Argentine defence like a knife through butter (The Sun), Die junge, hungrige und unbeschwert auftrumpfende Mannschaft spielte sich in die Herzen der neutralen Fussball-Fans (Básler Zitung), Suddenly that 4-1 loss doesn’t seem so bad, does it? (Daily Mirror). S Traumfinál Ditschland–Holland isch alsó zem Griffe nóch. Jetz heißt-s: Nerve bhalte gége Spánie. Wenn selli só spiele wie gége Paraguay (Elfméterschieße ohni Vrlängerung!), sinn mír sicher im Finál. Aber mír wisse, daß d Spánier au ánderscht kenne. Eirópa het-sich uf spektakülèri Árt schließlig doch gége Siedamérika durichgsetzt. Kraß, daß-s vun dene ganze gróße Samba-Fueßballnatióne üsgréchent Uruguay unter d beschti Vieri gschafft het. Só Áchtziger-Johr-Kinder wie em Bádner un em Pól dunkt des grád e wingli wie dómóls ám Ánfang vum Weltfueßball in dr Drissiger und Fuffziger. Grandiósi Spiel alsó au in dr Vierteli-Rundi; trágisch blóß fír Ghána, wú dramátischer nimmeh het üsschiede kenne. Aber wér het denn selbscht vór dr Áchtelfinál noch denkt, daß-sich Siedamérika un Afrika drum schláge mien, wér noch ei Platz krigt nebe dr drei eiropèische Viertelfinèler? Um dr paraguayáische Krottefueßball duet-s dr Redaktión nit leid, wohl aber um d vrpaßti Wettiilésung vun dr Larissa Riquelme (http://newstoaster.de/unterhaltung/stars/larissa-riquelme-nackt-paraguay-5069).
01.07.2010: Gschichtli vór dr Hüüstier #6: Min érschter Ärwetsdaag z Lieschtel bii dr „Básellandschaftlige Zitung“ het guet ángfange. Áls érschtes hab-ich des mache dierfe, wás dr unterschte Gangojob im Journalismüs isch: e Stróßeumfróg – wie wenn-ich nónemól ánfange däät midm BOGY dómóls in dr zehnte Klaß anne 1996… Aber s isch eigentlig doch ganz luschtig worre: S Théma isch gsii, wie d Lit midr Hitz umgehn. Iech hab e Hund interviewt (Dér isch mit Photo mórige in dr BZ.) un hab glich mól e Halbfinni kenneglehrt un wing Finnisch schwätze kenne án minem érschte Ärwetsdaag in dr Schwiz.
30.06.2010: D zweiti Rundi in dr WM isch rum: Die beschti ácht Mannschafte vun dr Welt stehn fescht; wie s eind oder s ánder schun feschtgstellt het, ghére Frankrich un Itálie nit dezue. Luege-mr mól ganz nichtern uf d Áchtelfinál üs ditscher Siecht: Oh, my godness! I’m freaking out! unbelievable! history in ninety minutes! what a gorgeous match! A German tsunami devastating Wembley coast – Britannia, Britannia drowned by waves! Selbscht in dr „Sun“, em britische Pendant zem „Stürmer“, herrscht Schweige – don’t mention the war, don’t mention the score. Sógár d Schwizer Vórdenker im „Blick“, wú liewer e griechischer WM-Sieg in Kauf nämme dääde, áls daß-si dr ditsche Mannschaft ei Spiel gunne, hänn neidlós ánerkenne mien: „Die Mannschaft zällt zue dr Topfavorite im Türnier.“ Wás kenne mír denn noch meh erwarte vun dere WM áls d Ánerkennung un d Biwunderung vun dr Eidgnosse? Jetz isch vellig égál, wás üns in däm Türnier noch passiert, vellig wurscht, ob-ich Arigentienie jetz ám Samschtig üsenandnimmt: Wás kann-s Schéners gänn wie Weltmeischter werre? Nadírlig blóß eins: Dene gróßmüülige Engländer d häßligi Fressi stopfe un si mit 4:1 heimschicke!!! Aber au in dr ándre Áchtelfinál sinn e paar bimerikenswerti Sache passiert – bimerikenswert zwár, aber nit alli au tátsächlich bimerikt: D arigentienisch Offensievi isch offesiechtlig só schnell, daß-ma-si midm blóße Aug nür nóch áls ei Lienie midr gégnerische Vrteidigungsspieler wohrnimmt. D Redaktión freit-sich fír Ghana áls afrikánischer Vrträter im Fueßball-G8; schád isch-s fír d Asiáte, wú im Viertelfinál áls einzigschter Kontinent fehle. E gueti Leischtung vun Siedkoréa, e únglauwligi vun Jápan: únglauwlig allerdings, wemm-ma-sich mól klármacht, daß-sich dó zwei Mannschafte hundertzwanzig Minüte lang drum kloppt hänn, wér ám Samschdigówend gege Spánie vrliere derf... S hibérischi Derby Spánie gége Portugal het au ziemlig entteischt. Récht schwierig isch d Entscheidung gsii, fír wér-ma sii sott: Portugal het meh Simpathíe; falls mír-s aber gége Arigentienie nit schaffe sotte, sinn d Spánier d einzigscht, wú d scheiß Brasiliáner ufhalte kennte. Oder Oranje mueß-s riechte, daß-s ám Fridigówend heißt: „Holland Hup!“ un hoffentlig „Adeus, Brasil!“ Un 109 Millióne Mensche kenne schunemól vum Traumfinál Ditschland gége Holland treime...Dr erschti fueßballfreii Daag; s herrscht wie immer e wing Depressión un Orientierungslósigkeit. Wás soll-ma mit sóme Daag jetz blóß ánfange? Debii het-s hit doch au Vrlängerung un Elfméterschieße gänn. Ähnlich desaschtrés wie d Engländer oder d Franzóse het au z Berlien d Regierungskoalitión gspielt. D Hälfti vun dr Mannschaft het kei Luscht ghán, em Bundestrainer Weschterwelle un dr Verbandschefi Merikel z folge. Debii hänn die zwei nit gége los gauchos ánträte mien, sundern nür gége el gaucko. Dr Witz isch jó, daß em Wulff des ganzi Theáter hit ziemlig égál sii kann. Wenn-er-sich áls Érschter Bierger nit ganz dèmlig ánstellt, weißt in hundert Daag niemez meh ebbs vun dere vrkorikste Wahl. Fír d Vrnunftéhi vun dr Ünión un dr FDP werre die Sitespring hit aber noch Folge hann.
25.06.2010: Hit vór 151 Johr sinn d bádischi Treim vun Freiheit un Glichheit unter dr dunndrige preißische Stiefel bigráwe worre, wú uf Karlsrueh iimarschiert sinn un só em Reaktiónismüs au im freiheitligschte ditsche Staat zem Sieg fír d nächschti siwezig Johr vrhulfe hänn.„Wer den Cup gewinnt, ist scheißegal, nur Italien nicht, Italien nicht;/ wer den Cup gewinnt, ist scheißegal, nur Italien nicht nochmal“ – desjénig, wú des Lied nónit kennt, soll-s mól uf You Tube sueche. Aber eigentlig isch dér Song sit Dunnschdig jó obsolét. Únglauwlig – beidi Finalischte vun 2006 sinn nóch dr Vórrundi schun wider heimgfahre: „Adieu, les bleus! Arrividerci, azzurri!“ Irgendwie duet dr Mannschafte hit e Weltmeischtertitel nimmeh só guet: Frankrich un Itálie sinn áls amtierendi Weltmeischter 2002 biziehungswiis 2010 kataschtrophál gscheitert; Brasielie het-s 2006 au grád bis ins Viertelfinál gschafft. Aber des isch viellicht gár nit só schlimm fírs Turnier. És isch insgsamt e stáriki Vórrundi gsii; s het wénig schwachi Mannschafte gänn im Vrglich zue 2006, wú-s sógár d ecuadoriánischi Schlóftablette noch ins Áchtelfinál gschafft hänn. Bigégnunge wie Tógo gege Siedkoréa sinn-ich dismól erspárt bliewe: Selbscht só Üssesiter wie Nórdkoréa hänn mindschtens ei stáriks Spiel abgliefert. (Au wenn dr Kommentátor vum erschte Spiel (gege Portugal), wú in dr nórdkoreánische Nationálgschiecht live iewertráit worre isch, nóchm vierte Gégetòr bschlosse het, jetz gár nix meh z ságe – Iech will wirklig nit wisse, wás mit dene arme Spieler jetz passiert, wenn-si heimkumme; dr gliebti Fiehrer het wohl wirklig mit vollem Ernscht erwártet, daß Nórdkoréa jetz Weltmeischter wird, oder wás?) Únbstritte sinn d Hobbykicker vun dr Kiwis d gréschti Sensatión in dr Vórrundi gsii - ohni Niederlág (selbscht gége dr Weltmeischter nit) kenne-si mit stolzgschwellter Bruscht heimfahre. Slowénie het-sich zwár tapfer gschláge, zletscht aber au eifach z wénig gmacht. Só goht-s halt, daß-ma e Spiel, wú-ma nóchem Abpfiff schun gwunne het, doch noch in dr Nóchspielzit vrliere kann. Un dr ÜSA kamm-ma s Witerkumme wirklig gunne; immerhieni hänn-si zwei regülèri Tòr in dr Vorrundi nit ánerkennt krigt. Au fír Afrika isch-s schád, daß alli Hoffnungstrèger üsgschiede sinn un mit Nigéria un Kameruen zwei vun dr schléchteschte Mannschafte üs Afrika kumme. Dódefír hänn mit Siedkoréa un Japán zwei asiátische Mannschafte dr Sprung ins Áchtelfinál gschafft un bii ziemlig glichstárike Gégner e realistischi Chance ufs Viertelfinál. D ditschi Mannschaft het-s miteme Ärwetssieg wider gschafft un vrspricht noch e paar schéni Fueßballspiel, wenn-si noch e wing witerkumme. Allerdings isch dr Wég zem Finál steinig fír Ditschland: 2002 hänn-sich alli driewer ufgregt, daß-s Ditschland só eifach ghán het – guet, Paraguay, ÜSA un Siedkoréa sinn kei gróßi Rüsforderung ufm Wég ins Finál gsii. Disjohr kenne d Ditschi zeige, wás-si wirklig kenne. D Gégner dääde dismól heiße – wenn-s kei Wunder git –: England, Argentienie, Spánie, Brasielie. Dr Vórteil vun sónigi Gégner isch: Wemm-ma Weltmeischter werre sotte, hämm-mr eini vun dr stärikschte WM-Endrundene gwunne – wemm-ma rüsfliege, isch des gége sónigi Name kei Schand. Un wie sieht-s midr ándre bádische Mannschaft üs? Uf d Schwizer het-ma im letschte Spiel wirklig e Haß kriege kenne: Zwei dèmlige Terli gége d Hobbykicker vun Hondúras, wú Angscht vór ihrer eigne Courage ghán het, hätte glangt. Wie kamm-ma denn dr Eirópameischter bsiege un im nächschte Spiel dann gége Karibikbolzer vrliere? Un wenn d Honduráner nit só dérmáße únfèhig vórem gégnerische Tòr gsii werre, hätt d Schwiz noch 0:4 vrlóre... Des Spiel isch e bessers Kreisliega-C-Match gsii – im Gégesatz zue dere Gurikete ám Nómittág zwischem FIFA-Erschte un FIFA-Dritte het-s aber wénigschtens noch e gwisser Unterhaltungswért – vór allem dank dr Honduráner – ghán... Jetz luege-mr aber fír uf d Áchtelfinál, wú dismól bsunders stárik bsetzt sinn: Finf vun ácht Áchtelfinál hänn zwei glichstariki Gégner ohni klárer Favorit. Üsser dr Maradona: Däm sinn Favorit isch un blibt nadírlig dr Messi...
23.06.2010: Hit stehn „de freiwellisch Pompiers“ wider Spalier ufm Place d’Armes z Lëtzebuerg; un au dr „Bádner“ gratüliert em Brueder-Gróßherzógtuem ganz herzlig zem Nationálfiierdig!
21.06.2010: Hit isch dr Summeránfang? Het-s ebber gmérikt? Aber au d Fueßballer hänn in dr zweite Rundi vun dr Gruppespiel meischtens schlécht Wetter ghán. Im dritte Durichgang ab mórige wird-s nónemól richtig spannend. Eiditig qualifiziert fírs Áchtelfinál hänn-sich bis jetz blóß Holland un Brasielie; die zwei Favorite Ditschland un England hänn schun in dr Gruppephás e Endspiel (nit gégenand, leider, aber des kann im Áchtelfinál immer noch kumme). Vielliecht rucke Ditschland un d Schwiz jetz im teilte Leid wing nécher zamme: Beidi Mannschafte hänn d Gäälsucht unter dr Referées bsunders ditlig un bsunders zue ihrem Nóchteil gspiert, beidi hänn jé e Stund lang z zehnt gspielt un wege ominése Schierientscheidunge únglicklig 0:1 vrlóre. Ganz im Gégesatz zue dr Brasiliáner, wú-sich bis jetz áls únfairschti Mannschaft rüsgstellt hänn: Sógár zwei mãos de Deus het dr Schieri em Fabiano durichgoh loh. Daß seller fír sini únvrschämte Liege au noch zem „Player of the Match“ kiert worre isch, paßt só dérmáße zem Sinn fír d Gréchtigkeit bii dr FIFA. (Hänn d Rüsse viellicht doch d Brasiliáner statt d Spánier gschmiert? findet d WM 2014 doch in dr urálische Tundra statt im amazónische Régewald statt?) D Vórrundefavorite vum Bádner hänn beidi fír schéni Iewerraschunge gsórigt: Slovénie miteme (ámend glicklige) Únentschiede gege d ÜSA un realistische Chance uf e Áchtelfináliizueg (gége Ditschland?), d Kiwis nadírlig miteme únglauwlige Únentschiede gége dr vrwaltendi Weltmeischter. Ganz klár wird d WM bis jetz vun dr Siedamerikáner dominiert; d Afrikáner sinn dódegége allisamt e gróßi Entteischung. (Irónischerwiis isch d beschti Manschaft üs Afrika grád noch Ghána.) D gréschti Vrlierer vun däm Türnier stehn jetz schun fescht: Wás dó in dr maghrebánische Nationálmannschaft unterm Domenech abgoht, isch wirklig z kraß fír jéds Gfiehl vun Schádefreid. Glickligerwiis stehn aber au schun d Gwinner vun dr WM fescht: Abgsähne nadírlig vun dr FIFA-Bonze un ihre Sponsóre sind des d Fans, wú fascht e Kreativitèt wie án dr Lozärner Fasnacht án dr Daag lége, ob midm Kiwi oder em Känguruh ufm Kopf, áls Cowboy oder Torrero, áls Musketier oder Samurai, áls chinésischi Fan-Seldner (wú sinn die eigentlig bim Spiel gége Portugal gsii?), áls schrulligi Bafana-Bafana oder lekker Meisjes (mit Schliichwérwung), áls arigentinischi Monchichis ám Spielfeldrand – ah nei, halt, des isch jó dr Trainer… Zem Schluß vun Rundi Zwei nónemól e Blick uf jetzigi Wás-wär-wenn-Áchtelfinál: Uruguay vs. Siedkoréa, Slovénie vs. Ditschland, Arigentienie vs. Mexiko, Ghána vs. ÜSA, Holland vs. Itálie, Brasielie vs. Spánie, Paraguay vs. Jápan, Chile vs. Portugal.
17.06.2010: Zmitts in Freid un Leid vum Fueßballtaumel mécht d Redaktión ám hitige Daag vun dr Ditsche Freiheit, em éhemólige bundesditsche Nationálfiierdig, án dr bluetigi Kampf fír Freiheit un Demokratie erinnere, wú-sich d Bierger vun dr Ditsche Demokrátische Republik im Volksufstand ám 17.06.1953 s erschtmól zer Wehr gsetzt hänn gége d staatligi Unterdrickung un Willkier. Só wie Póle eins vun dr wénige Länder isch, wú in dr Nationálhimni e ándrer Staat erwähnt wird (Itálie, wú si zer Heimetrettung lószóge sinn), isch-s intressant zem Erwähne, daß d BRD dómóls e Ereignis imene ándre Staat (au wenn-ne d BRD nie ánerkennt het) zem Nationálfiierdig gmacht het – immer in dr Hoffnung ufe Widervreinigung.
16.06.2010: D erschti Rundi vun dr Gruppespiel isch rum – Zit fíre érschts Fázit! Des lütet: Wér het die zwei beschti Teams vun dere erschte Rundi trainiert? Riechtig: Bádner Nummer 1 un Bádner Nummer 2! Dr Léw un dr Hitzfeld hänn tátsächlig fírs schénschti un s iewerraschendschti Spiel reschpektiev gsórigt. Selbscht „The Sun“, wú 2006 noch d Ditschi midm Panzer ufs Feld rolle gsähne het, het kleilüt zuegänn mien, daß d ditschi Mannschaft nit ganz só schlécht gspielt het, wie-s d Engländer viellicht gern gsähne hätte. Und mórige wird „The Sun“ viellicht lüt driewer nóchdenke, wie England dr Bernaglio iibiergere kennt. Aber iech glaub, dér wird im Schwizer Tór bliewe un dert halte wie sunscht blóß dr Kahn anne 2002. Jédefalls isch dr englischi Schieri Webb schunemól nit vun dr Rüsse gschmiert worre (lueg Nóchriecht 11.06.2010)… Au mit sine sunschtige Favorite kann dr Bádner ganz zfriede sii: Slovénie het-sich tapfer gschláge un Neiseeland het (Jó, sie kenne halt nit besser spiele!) in dr wirklig letschte Minüt fíre Sensatión gsórigt (Dó het-s jó doch ebbs brócht, daß dr Bádner währendem Spiel sin Neiseeland-Hemli ánghán un Kiwis gmampft het…) S krasseschti Spiel isch wie erwártet Brasielie gége Nórdkoréa gsii. Die hänn-sich jó wacker gschláge, die kleine, róte Strampelmänner vum gliebte Fiehrer. Die sinn einem wie Ómeise vórkumme: Egál, wú d Brasiliáner hiengspielt hänn oder -grennt sinn, s sinn immer mindeschtens drei Nórdkoreáner dert gstande. Allerdings isch-mr au áls Zueschauer bii däm Spiel ganz ángspanne gsii: Bii jédem Fehlpaß vun dr Koreáner het-ma druf gwártet, daß vum Trainerbank e Schuß fallt… Blóß em Stiermerstár Jong Tae-Se het nix passiere kenne: Só, wie dér ghiele het bii dr Nationálhimni, het-er siecher e Ekschtrabónüs bim gliebte Fiehrer… Simm-mr jó gspanne, wás die gróßi Favorite in dr zweiti Rundi só alles leischte: Fír d meischti goht-s jó jetz schun um d Wurscht. Ganz unterhaltsám (D Redaktión liebt Wás-wär-wenn-Situatióne) isch alls immer e Blick uf d Áchtelfinál, wenn d Vórrundi jetz schun rum wär: Mexiko vs. Arigentienie, Slovénie vs. Ghána, Siedkoréa vs. Siedafrika, Ditschland vs. England (dr Klassiker!), Holland vs. Paraguay, Itálie vs. Jápan, Brasielie vs. Schwiz (D Schwizer werre nit ume Hammermannschaft üs dr Gruppe G drum rumkumme…), Chile vs. Portugal.
weiter lesen...
31.05.2010: Ditschland tritt zruck! Nóchem Róland Koch folgt jetz dr Bundeskehler Horscht Präsident! Offesiechtlig het dr Bundeskehler e wing e mißvrständligi Bimerikung zem Théma Bundeswehriisatz zem Schutz vun Wirtschaftsintresse gmacht, wás únglicklig mit Afghanischtán in Vrbidnung brócht worre isch, wás dr Horscht aber widerum nicht só gmeint het. Jetz werfe-em vieli vór, ér hätt e vrfassungswiedriger Iisatz vun dr Bundeswehr, alsó e Wirtschaftskrieg, propagiert. Falls Ihr, liewi Léser, jetz e wing vrwirrt sinn: Iech bin-s au! Wórum au immer; Fakt isch: Dr Horscht „Ich liebe Deutschland“ Kehler isch sit hit, vierzehn Ühr, nimmeh dr Bundespräsident vun dr Bundesrepublik Ditschland. Dr Rucktritt vumene Bundespräsident isch e absolüts Nóvum: Des het-s sit 1948 nonie gänn in Ditschland. Wás passiert jetz? Kann Ditschland ohni Bundespräsident iewerhaupt noch án dr WM teilnämme? Wird dr Ballack jetz Interrimspräsident? oder d Léna? d Marigot Kèßmann áls morálisch-éthisch intégri Galliónsfigür? dr Bischof Mixa áls einer, wú Ahnung vum Tuete un Blóse het? Oder het dr Róland Koch des vun langer Hand plánt ghán un fiiert jetz sin politischs Comeback áls neigwählter Bundespräsident??? D Kriese in Ditschland welle kei End nämme... Ganz únabhängig dódevún winscht dr „Bádner“ allne Raucher e schéner Weltnitraucherdaag – vór allem dír, Eyjafjallajökull, dü alter Stinker!
27.05.2010: Ám 27. Mai 1832 hänn erschtmóls die schwarz-rót-goldigi Fahne effentlig un fír alli siechtbár ufm Hambacher Schloß im pfälzische Neistadt án dr Wiistróß áls Liechtfíer vun dr demokrátische Volkssouveränitèt gweiht. És isch e Trüüerspiel, daß-s hit Lit in Ditschland git, wú „nationalistischi Tendenze“ oder gár Názis mit dene drei Farwe in Vrbindung bringe. Só viel Bluet isch gflosse fír die drei Farwe, só viel Léwe sinn gopfert worre fír die drei Farwe, só bitter isch gstritte worre gége Monarichie, Reaktionismüs un Diktatür mit dene drei Farwe. D Einigung vun Ditschland, einer vun dr gróße Treim vum Hambacher Fescht ám 27. Mai 1832, isch zwár vierzig Johr spéter in Erfillung gange, allerdings nit unter dr ditsche Farwe Schwarz-Rót-Gold, sundern unter dr preißische Schwarz-Wiß-Rót. Un schun dómóls, ám 27. Mai 1832, het-sich Ditschland áls Herz vun Eirópa gsähne: Nebe dr Trikolóre hänn-sich ufm Schloß d wiß-róti Fahne vun dr polnische Freiheitskämpfer in d Héchi greckt.
25.05.2010: Dr Gollum isch tót! Nei, Entschuldigung; ich mein: Dr Róland Koch tritt zruck! (Bii dere freidigi Botschaft kamm-ma schunemól wing durichenand kumme…) Üs vellig heiterem Himmel (küüm het-s mól drei Daag kei Wulke…) het-er des hit nómittág inere Pressekonferenz mitteilt. Der Kerli het d Schwarzgeldkriesi un dr Juegendknaschtskandál iewerstande, isch nóchere vrlóreni Wahl wider zruckkumme, wil d Gwinner z bléd zem Koaliere gsii sinn. Nix het-ne tótkriege kenne: Dr Kohl het-er iewerlebt, dr Kanther het-er iewerlebt, dr Mappüs het-er iewerlebt… Un jetz? Jetz hért-er eifach só uf! Grád só, wil-er Bock dezue het. Ganz ohni (aktüeller) Skandál, ganz ohni (aktüelli) Vrfehlunge, ganz ohni (aktüelli) Rucktrittsforderunge. Ma mueß däm Kerli bii aller Antipathie loh, daß des e klueger Schachzueg isch – im Gégesatz zue nit wénig ándre Politiker, wú ám Sessel bebbe, bis-si samt sellem abtransportiert werre. Wás aber het dr Róland Gollum Koch jetz vór? Ér will wider in d freii Wirtschaft zruck, sózságe uf d ánder Site vum Lobbydisch. Wú hieni gnáu, will-er nit ságe. Aber dr „Bádner“ het wie immer exklüsievi Informatióne iewer d biruefligi Zuekunft vum Koch: Er het schun e Vrtrág mit BP unterschriewe. Dr Umweltaktivischt Koch isch prädeschtiniert defír, daß-er des Loch im Golf vun Mexiko stopfe kann: Eifach d Lippe ánsetze un kräftig süüge…
23.05.2010: D „Bádner“ gratüliert dr Bundesrepublik Ditschland zem Heilige Geischt. Äh, nei, er winscht allne Léser e fróhi Niederkunft un dr Bundesregierung d Erliechtung vum Herrgott. Au nit, Menschenskind! disjohr falle au alli Fiierdig uf dr glichi Daag zamme; dó kummt-ma jó ganz durichenand. Hauptsach, si gheie nit zamme. Oder werre vrgesse. Só wie Pfingschte. Oder dr Daag vum Ditsche Grundgsetz. Vieli Mensche kenne nit só récht ebbs ánfange midm Pfingschtfescht, het dr Pfarrer hit mórige prédigt. Vum Grundgsetz het-er nix gsáit. Aber au dódemit kenne die wénigschti Mensche hit noch ebbs ánfange. Ám allerwénigschte d Politiker. Debii stoht beides fíre Idee, e Grindung, e Neiánfang: Pfingschte un s Grundgsetz. Wemm-ma-sich aber d Kathólisch Kirch un d Bundesrepublik só ánluegt, isch-s viellicht gár nit bléd, daß beidi Grindunge mól uf ei Daag zammefalle. Ufeart kennte beidi e wing vunenand lehre: D eindi vun dr Demokratie, d ánder vun dr chrischtligi Nächschteliewi.
18.05.2010: D Redaktión gratüliert em Land Rhiiland-Pfalz ganz herzlig zem 62. Geburtsdaag. Sitdäm, daß dr Bádner midm Stuedium fertig isch, het-er sini Wahlheimet zwische Pfälzer Wald un Eiffel, zwische Mosel un Rhii zwár fascht nimmeh nichtern gsähne – aber immerhieni isch Rhiiland-Pfalz jó e bikennends Wiiland un dódemit au dr Grund, wórum-sich e Bádner dert só wohl fiehlt. Zem Vrfassungsdaag Rhiiland-Pfalz finde d Léser iewrigens noch e paar Informatióne meh in dr Üsgáb 9/07.
16.05.2010: Kann mól ebber em Pétrüs ságe, daß dr Pankrátiüs, dr Servátiüs, dr Bonifátiüs un d Kalt Sophie schun durich sinn?
11.05.2010: Oft isch driewer gschwätzt worre, ob-ma d Ziile üs dr dritte Stróph vum Bádnerlied „In Rastatt steht die Festung;/ und das ist Badens Glück.“ nit umschriewe sott. Schließlig wäre só viel Freiheitskämpfer un Demokráte in dere Feschtung inhaftiert gsii un dert zem Teil au umkumme. D Redaktión fallt bii sónere Arigümentatión immer dr 11.05.1849 ii, wú d bádischi Soldáte in dr Feschtung Raschatt ufgstande sinn un dr Geischt vum Reaktionismüs un vun dr Únfreiheit üs dene Gfängnismüüre gwiche isch. Au wenn-s vum Vrfasser wohrschiins nit só gmeint gsii isch: D Feschtung Raschtatt isch „Badens Glück“ gsii, will dert e Wandel stattgfunde het, wú Demokráte un s Militèr Site án Site kämpft hänn. (Só isch au d vierti Stróph „Der Bauer und der Edelmann,/ das liebe Militär,/ die sehn einander freundlich an;/ und das ist Goldes wert.“ wohr worre.)
10.05.2010: Dr Jóhann Péter Héwel, dr gréschti alemannischi Diechter, fiiert hit sin 250. Geburtsdaag. Miteme klei wingli Vrspétung vreffentligt dr „Bádner“ d gróßi Sunderüsgáb „Ein Badner in Hausen“ zem Jubilèum. Leider isch dr Gróßteil vun dr Redaktión z lang ám Héwelfescht z Hüüse ghockt un het d Fertigstellung vun dr Sunderüsgáb e wing vrschlampt. Einewég winscht d Redaktión allne Léser in dr nächschte Daag viel Vrgniege bim Lése.
03.05.2010: Internationáler Daag vun dr Pressefreiheit: Dr Bádner kämpft um vieresiwezig Cent pró Ziili gsetzligs Mindeschthonorár; sini Kollege kämpfe ums nackti Iewerléwe in dr Kériker vun Nórdkoréa un Irán, in dr Wieschte vun Afghánischtán, in dr trópische Helle vun Myanmár, uf dr Stróße vun Moskva…
01.05.2010: Dr „Bádner“ winscht allne Léser e schéner Maifiierdig. Dr Maifiierdig isch e Fiierdig einersits fír d Ärwetnämmer, ándrersits fír d Famielie. Wege däm kann dr Bádner au nit wirklig viel mit däm Daag ánfange: Ér isch kei Ärwetnämmer un het kei Famielie – bim däm Sauwetter schun gár nit. Vellig únabhängig dódevún winscht dr „Bádner“ allne finnische Léser e hyvää vappua, wie d finnischi Mischung üs Fásent, Óschtere un Walpurigisnácht ám hitige Maifiierdig heißt.
30.04.2010: Isch-er jetz dr bádischi Erbprinz gsii, wú in dr Wiegi miteme sterwende Kind vrtauscht worre sii soll, oder doch blóß e ármer Findlingbue, wú quèlt worre isch un iigsperrt un üsgstellt wie e wilds Dier? Ángéwlig isch dr Kaschpar Hüüser hit vór 198 Johr u f d Welt kumme. Só gnáu weißt des nadírlig niemez, wil dr Kaschpar jó érscht mit guet sechzehn Johr gfunde worre isch.
25.04.2010: Wórum fallt dr gróßi „Báde-Wirteberig-Daag“ disjohr eigentlig uf dr Sunndig „Jubilate“? Só e perfiedi Erfindung kann jó blóß vun dr schwäwische Bsatzer kumme! „Wir können alles außer Latein!“
23.04.2010: Dr „Bádner“ gratüliert allne Biecher herzlig zue ihrem Weltdaag. Wér vun Eich het hit schun e guets Biechli bscháut oder viellicht sógár ánglängt? Oder wénigschtens drin nóchgschláge, wie-ma des PC-Spiel inschtalliert, wú-er-sich hit nei kauft het? Dr Bádner het hit au sini drei Biechli üs dr Schublád ghólt un het-si mól wider ufschláge un ánluege welle – aber irgendwie hänn d Site só bäppt un er het-si nit usenand brócht... Zem Weltdaag vum Buech exklusiev fír d Abonennte vum „Bádner“ im Ánschluß d Originálglossi iewere schicksálshafti Bigégnung miteme Biechli ám 22. Mai 2005. Wú-ich vor kurzem schnell zem Optiker z Héchtse gange bin, hab-ich e schicksálshafti Entdeckung gmacht: Ufm Dischli unter dr ganze ándre Zitunge hab-ich e kleins Magazienli gsähne. Ich hab eifach mini Auge nit devún abwende kenne. Mír isch-s gsii, wie wenn e Art Magnétkraft devún üsgange isch, wú-mich únwiederstehlig ánzóge het. Ich bin däm Dischli nécherkumme, hab langsám d Hand üsgstreckt, hab sell Magazienli ánglangt – un im däm Augeblick het ebbis in minem Innere „klick!“ gmacht, só, wie wenn sich e Falli schließe dääd. Ich hab des dunkli Gfiehl ghán, daß mit sellere Biriehrung ebbis Únwiederruefligs án-gfange ghán het un jetz sin Lauf nämme dääd. Ich hab s Magazienli hóchghebt un vun allene Site bschaut. Dr Iiband isch üs gráuem Altpapier gsii un het Falte gänn, wú ich-s hien- un hérdrillt hab. Bim flichtige Durichblättere hab-ich gsähne, daß d Schrift immer in dr gliche Farb druckt gsii isch. Ánfangsbuechstáwe het-s keini gänn, aber mittelprächtigi großi Schwarzwißphótos. Wú-ich dr Iiband nommól gnáuer bscháut hab, hab-ich drei Hechtli ent-deckt, wú iewerenand gstápelt worre sinn un só e vrreckts Kriz bildet hänn. Un iewer sellem vrreckte Kriz isch dr Titel gstande: Der Hechtsheimer Bote. Ich hab uf dr Titel vun däm Buech gstarrt; un mír isch abwechselnd heiß un kalt worre. Mini Gedanke hänn-sich vrwirrt. Des isch doch gnáu des Magazienli gsii, wú-ich immer schrib! Ich hab-mr-s nónemól gnáu bscháut. Kei Zwiifel, s isch des Magazienli gsii, wú-ich selwerscht grindet ghán hab. Aber wie het denn des Magazienli in siech selwerscht vórkumme kenne?Ich hab noch e gueti Wiili driewer gstüümt. Aber des isch e ándri Gschiecht un soll e ánder Mól vrzällt werre. (Ähnligkeite mit ándre (únendlige) Gschiecht sinn nit biábsiechtigt un nur rein zuefällig. Wer vun dr nit-bádische Abonnente die ganzi Ánspielung midm „Héchtsemer Humpelnde Bot“ bisher nit vrstande het: És isch e Persifláge uf dr „Lahrer Hinkende Bote“, e Johreskalender un -almanach, wú schun sit Johrzehnte üs minere Heimetstadt in ganz Siedbáde vrteilt wird. Daß-s aber tátsächlig au e „Hechtsheimer Bote“ git, ob jetz hinkend, humpelnd oder guet zue Fueß, dódevún hab-ich bis zue sellem Schicksálsdaag au nix gwißt un bin dämenstsprechend iewerrascht gsii.)
20.04.2010: Üs dr traditonelle Velotour uf d Scheideck wird fír dr Bádner hit nix. Abgsähne devún, daß-er mittlerwill Alumnüs isch un au daagsiewer wach sii will schaffe mueß, isch hit au e Sauwetter: wulkig, kalt un régnerisch. (S goht disjohr wirklig lang, bis-s gscheit Friehling isch; kummt viellicht doch e neii Iiszit? – Ándrersits weiß-ich noch guet, daß fír miech áls Schieler dr Mueterdaag immer dr erscht im Johr gsii isch, wú-ma drusse uf dr Veranda het friehsticke kenne…) Jó, guet, dr Freiheitskämpfer, wú-sich nochem lange Marsch vun Konschtanz uf Steine hit vór 162 Johr uf d Scheideck gschleppt hänn, wird-s Wetter au egál gsii sii. Iech hab au kei Ahnung, wás die dómóls fír Wetter ghán hänn – Rauch wird wie hit au gnueg in dr Luft ghange sii, allerdings nit vum Vulkán sundern vum Pulver vun dr Gwehr un Pischtóle vun dr 2000 bádische un hessische Soldáte unterm Génerál vun Gágern. Iewer e Dutzend gueti bádischi Männer hänn án sellem Daag ihr Léwe vrlóre, uf beidene Site. És isch aber nimmeh lang gange, bis d bádischi Soldáte selwerscht ufgstande sinn un sich geweigert hänn, uf ihri Landslit z schieße. Dó hänn dann schun d Hesse selwerscht (nadírlig mit preißischer Unterstitzung) fír Zucht un Ordnung sórige mien.
19.04.2010: Dr Pápscht isch finf Johr alt! – Äh, nei, dr Pápscht dierekt nit, aber sin Pápschttuem, wenn d Redaktión riechtig informiert isch. Só gnáu weißt-ma des jó nit. Viellicht isch-er au schun gár nimmeh im Amt. Ma hért jó nix meh vun-em. Viellicht het-sich dr Benedikt au gsait: Ei Ditscher isch gnueg, wú in dr ganzi Welt rumfliegt, s Müül ufrißt, sich blóß um sini eigni Klientél sorigt un sich iewerál únbiliebt macht… Wie au immer, dr „Bádner“ gratüliert em Pápscht Ratzi ganz herzlig zem Amtsjubilèum! Un wás macht ér? Ér schweigt nadirlig dezue. Exklusiev fír d Abonennte vum „Bádner“ im Ánschluß d Originálglossi vun dr Pápschtwahl am 19. April 2005. Habemus papam, het dr chilenischi Kardinál ám Zischdig uf dr Loggia vum Duomo San Pietro mit gaudium magnum vrkindet – des het-ma-em riechtig ángsähne, die gaudium magnum. Aber nitemól noch der eindi Satz het der Kerli üswendig ufságe kenne! (Isch dr Vatikán eigentlig au in d PISA-Stuedie mit iibizóge worre?) Jetz isch dr Ratzinger Pápscht worre; e Bayer án dr Spitzi vun allene Katholike. Na ja, s entbehrt jó nit jégligem Sinn, un iewerraschend isch-s au nit grád gsii. Obwohl iech persénlig jó au immer noch midr Mégligkeit gréchent hab, daß dr Berlusconi nóch dene ganze Problém mit dene úndankbáre Koalitionär sin Kabinett quási „umbildet“ un Chef vum Vatikán wird. Dr Rádio Vatikán isch glaub dr einzigscht italiénischi, wú nó nit em Cavaliere ghért. Daß-ma aber nonemól uf dr Benedikt zruckkumme: Der isch jó bii dr Italiéner biliebter wie bii sine eigene Landslit. Mír kenne dr „Názi-Pápscht“, wie d velkervrstädnigungsbimiehti Engländer schun wider hänn vrlüte loh, halt in erschter Lienie áls e erzkonservatiever Gróßinquisitor un antiquierter Glauwenswächter. Aber jédes vrdient e zweiti Chance, ság iech; un wie dr Volksmund só schén dezuefiegt, vrändere d Ämter jó d Mensche. E Stellverträter kann s Müül immer witer ufrisse wie dr Chef, wú d Vrántwortung trait. Vun däm her werre d Kardinèl ihri Ufgáb schun gwissentlig erfillt hann. Só e Konkláv isch jédefalls schun e tolli un spannendi Sach. Eigentlig kennt-ma des fascht jéds Johr mache. Oder zmindescht jéds zweiti, immer zwische d EM un d WM nii. Des wär immer e riese Gaudi (sógar e Gaudi magnum), un jéder vun dene Kardinèl dääd mól dránkumme. Blóß des mit däm Rauch sott-ma viellicht nómól iewerdenke un dr Farbunterschied wing ditliger mache wie hellgráu un dunkelgráu. Fír d Nóchriechtesendunge mueß só e Konkláv aber e échter Horrortrip sii: Kei Mensch weiß, wás lós isch; s git kei Hóchrechnunge, kei Prognóse, kei Zwischeergebnis... Obwohl só e Umfróg in dr Zitung au nit schlécht wär: „Wenn heute Konklave wäre, wen würden Sie zum Papst wählen?“ – Mini Antwort áls Wahlmainzer wär klár: dr Karl Kardinál Lehmann!
13.04.2010: D Redaktión winscht em demokrátische Báde alles Guete zem Geburtsdaag! Hit vor 91 Johr het d bádischi Bivelkerung im erschte Volksreferendum d Vrfassung vum Freistaat Báde ángnumme un dódemit dr langi Traum vun dr bádischi Freiheit wohrgmacht, wú 70 Johr vórhér só vieli Mensche ihr Léwe defír gloh hänn.
12.04.2009: Ob-s ám 12. April vór 162 Johr z Konschtanz au só kiehl gsii isch wie hit, wú dr Friedrich Hecker un dr Güschtav Strueve dert ám Bódesee d bádischi Republik üsgruefe un d Manne um-sich gschárt hänn zem Marsch uf Karlsrueh? E kiehler Wind het dene zwei siecher entgégeblóße, un zwár nit nur vum See hér. Un wú-si lószóge isch, die kleini Schár vun Freiheitskämpfer, het dr Wind siecher au die Wort vum Heckerlied mit-sich trait: „Wenn die Leute fragen,/ Lebt der Hecker noch?/ Könnt ihr ihnen sagen:/ Ja, er lebet noch./ Er hängt an keinem Baume,/ Er hängt an keinem Strick./ Er hängt nur an dem Traume/ Der deutschen Republik.“
09.04.2010: Gschichtli vór dr Hüüstier #5: Geschtern hab-ich s erscht Mól im Elsiß recherchiert ám Teliphón. Dr stueri Alemann, wú-ich halt bin, hab-ich jéde Gsprèchspartner gfrogt: „Prefériez-vous le français ou l’alsacien ?“ Manchmól sinn só kómischi Antwórte debii rüskumme wie: „Je sais parler le français.“ – Jó, dódevún bin-ich jetz schun üsgange, wenn ich in Frankrich ánrief. Alsó hab-ich halt au rüshóle mien üsm Hinterstiewli, wás-ich noch án Franzésischkenntnis ghán hab. Eigentlig bin-ich noch richtig stolz, daß-s trotz e paar Stotterer só guet klappt het. Gange isch-s iewrigens um dr Jóhann Péter Héwel – alsó doch ums Alemannischi, im Endeffekt.
08.04.2010: Üsnammswiis iewernimmt dr „Bádner“ mól e Agentürmeldung vum Journalischteportál Newsroom.de biziehungswiis vun der DPA. Die Nóchriecht het zwár nit im Griengschte ebbs mit Báde oder Mainz zem Due, aber midm Dialekt, wú fír dr „Bádner“ nadírlig au schun immer e nit únwichtigi Roll gspielt het. S Berliener Boulevard-Blatt „Berliener Zitung“ (B.Z.) het ám hitige Dunnschdig e Üsgáb komplett in Berlienerisch rüsbrócht. Ob des jetz wirklig e Berliener Dialekt isch oder blóß e bißl ánpaßti Form vum Standardditsche, soll jéder Léser selwerscht entscheide: Dr tolli Idee un dr muetigi Umsetzung duet des aber in keinem Fall Abbruch. Im Gégeteil: Dr „Bádner“ dääd-sich au bii ándre Zitunge sóviel Muet un Innovatión winsche. Berlin (dpa) - Die Boulevardzeitung "B.Z." ist am Donnerstag komplett in Berliner Dialekt erschienen. Bis auf die Anzeigen heißt es durchgängig "ick" und "dit" statt "ich" und "das". Chefredakteur Peter Huth will damit die Mundart in der Hauptstadt unterstützen. Das erklärte er im Wortlaut-Interview der Nachrichtenagentur dpa - natürlich auf Berlinisch.Wie lautet ihre Lieblingsschlagzeile heute? Peter Huth: "Da komme ick schnell druff: "Is nich ville mit Idylle" lautet meene Lieblingszeile. Sie steht üba eenem Text, dea von dem kleenen Wäldchen berichtet, mit dem se den Platz vor dem Hauptbahnhof verschönern wollen." Sie drucken die Berliner Schnauze auf 40 Zeitungsseiten mit rund 180 000 verkauften Exemplaren - wie kommt man darauf? Peter Huth: "Naja, dit müssen Se so vastehn: Nachdem eene Forsa- Umfrage erjeben hatte, dass fast 70 Prozent alla Deutschen den Berliner Dialekt sehr möjen, waren wia alle übarascht. Unta den Berlin-Fans sind ooch viele junge Leute, also nich nua die Fernsehgucker von "Drei Damen vom Grill". Außadem erjab de Umfraje, det de Hälfte dea Berliner den Dialekt sprechen kann. Dennoch issa aba wohl uffm Rückzug." Aber nicht jeder Schreiber beherrscht die Mundart - wie sind Sie damit umgegangen?Peter Huth: "Wir ham Kollegen, die des Dialektes mächtich sind. Sie übersetzten de Texte der anderen Mitarbeeta. Außerdem sind noch Experten zu uns jestoßen, die jedolmetscht ham. Füa die Lesa jibt et eeene kleene Jebrauchsanweisung im Blatt drinne."Was wollen Sie mit dem Experiment erreichen? Peter Huth: "Is doch klar: Wia liebn unsere Mundart und wolln uffzeijen, det Berlinisch keene Jossensprache is. Berlinisch is dea Sound der spannendsten Metropole Europas, liebe Leute!" Ist das nicht übertrieben?Peter Huth: "Nee, denn im Jrunde machen wir een Kunstprojekt. Wir wolln aba nich bloß loses Mundwerk dokumentian und schnoddrich sein, sondan haben ooch ernsthafte Themen übasetzt. Zum Beispiel beleuchtet Michel Friedman, wie Angela Merkel die CDU verändert. Ooch das funktioniert im Dialekt janz hervorragend." Mit welchen Reaktionen rechnen Sie? Peter Huth: "Ick nehme an, es wird Diskussionen jeben, schon weil es keene klare Grammatik jibt. Aba ick habe selbst jemercht: Man kommt janz jut rein ins Lesen, dit hat seinen janz eigenen Charm, müssen se wissn." Machen Sie die nächste Ausgabe in Türkisch?Peter Huth: "Wieso denn dit? Obwohl, wir habn schon ma überlecht, eene Seite uff Türkisch beizuheften. Dit wäre aba zu sehr uff eene Zielgruppe zujeschnitten. Die Berlinisch-Ausgabe is für jeden lesbar, dit is ja nich rätoromanisch."
07.04.2010: D Redaktión vum „Bádner“ winscht allene Léser e keimfreier Weltgsundheitsdaag, bsunders dene, wú schun im letschte S... weiter lesen...
30.03.2010: D Ufrégung unter dr Wisseschaftler isch gróß: Sie sinn bim Spicke vrwitscht worre. Dr Rhii isch jetz nit 1322 Kilométer lang, sundern blóß noch 1233. Einer het mól nit ufpaßt; un alli ándre hänn-s vunem abgschriewe. Des het jetz einer rüsgfunde, wú-e Séance midm Geischt vum Tulla aghalte ghán het. Dó frogt-sich dr „Bádner“, wás die gróßi Ufrégung iewerhaupt soll: Schließlig wisse au Ihr, liewi Léser, schun lang (spéteschtens sit dr Üsgáb 13/07), daß dr Rhii in Wirkligkeit blóß 291 Kilometer lang isch un bii Kówlenz AG in d Aare fließt.
21.03.2010: Nur kurz nóch dr Republik z Mainz isch au d Republik in Báde grindet worre… zmindeschtens im Feschtdaagskalender, au wenn ürspringlig 126 Johr dezwische liege. Im März vrspiere offesichtlig nit nur d Mensche dr Friehling kumme, au d Velker hänn die Zit schiints oft gnutzt, um d Treim von dr Freiheit un dr Menscherécht z vrwirklige. Ám 21.03.1919 hänn d Bádner jédefalls ihri Chance gnutzt un zem erschte Mól ihri Stimm in freie un gliche Wahle abgänn. Daß trüürigi Entscheidunge fír Freiheit un Selbstbstimmungsrécht uf dr ánder Site meischtens im gráue Spótjohr stattfinde, zeigt d Abstimmung iewer d Grindung vum neue Land Báde-Wirteberig ám 9. Dezember 1951…
17.03.2010: 217 Johr isch-s jetz hér, daß in dr Stadt Mainz d erschti ditschi Republik üsgruefe worre isch. Vum 17. März bis 23. Jueli hänn d Mainzer unterm Schutz vun dr franzésische Revolütiónstruppe ihri kleini Republik ufréchthalte kenne. D Ángliederung án Frankrich isch dómóls die einzigscht praktikáwle Lésung zem Schutz vór dr Preiße gsii, wú tátsächlig glich vór dr Tór gstande sinn. Dr Goethe isch dómóls Hófberiechterstatter vum Friedrich Wilhelm II gsii un het vun Maríeborn em Bombardement vun Mainz zuegluegt. Gschichtli vór dr Hüüstier #4: Des Wucheend hock-ich ánere Johresfiier vumene Sportvrein. Nebe mír hockt e eifachs Vereinsmtiglied, vrmuetlig Enddrissiger. „Bisch due vo de Zitig?“ frogt-er-mich. Iech ignorier des „Due“ un lueg wing irritiert uf die gróßi Spiegelreflex mit däm Rieseblitz obedruf, wú vór-mr ufm Disch ligt, un uf der Block, wú-ich schun die ganz Zit iifrig ám druf Schriewe bin. „Äh, ja“, ság-ich nó schließlig. „He, des isch jo e geile Job: Jetz hocksch hüt obe zwei Stund do uf de Fiier un denn häsch zwei Tag frei!“ – „Äh – bitti, wás?“ Wás willsch denn ságe bii só viel dumme Vórürteil? Ám liebschte hätt-ich-em gsait: „Kumm, gang Golf spiele, due Arzt“!
10.03.2010: Alli schwätze blóß noch vun Bankdáte, CDs, Kavallerie un Beihilfi zer Stíerhinterziehung! Aber wär denkt mól án die wirklig gueti, schéni, ehrligi, intégri, básisdemokrátischi un vórbildligi Sache, wú üs dr Schwiz kumme? Dr „Bádner“ gratürliert em Sepp Blatter ganz herzlig zem 74. Geburtsdaag!
09.03.2010: Hit vór hundertfinfesibzig Johr sinn d Básler s erscht Mól um vier Ühr mórigens ghérig üsm Bett gschmisse worre: Midm Kommando „Achtig! Moorgestraich, voorwäärts Marsch!“ het ám 09.03.1835 dr erschti offizielli Baasler Moorgestraich stattgfunde. Ám Ánfang sinn d Cliquene noch mit Pechfackle gloffe; erscht sit 1945 git-s die traditionelli Latèrnli. Sit dert het-sich dr Ablauf vum Moorgestraich nimmeh vrändert – nitemól s Comité het des gschafft.
08.03.2010: Dr „Bádner“ gratüliert allene Männer zem Weltfrauedaag. Wás dääde mír blóß ohni sie mache…? Iech weiß nit, ob der Daag wege däm uf dr áchte März glegt worre isch; hit vór hundert Johr hänn d Fraue aber e gróßer Schritt in Riechtung Glichbiréchtigung gmacht, gnáuer gsait: eini Frau, nämlig d Raymonde de Laroche. Die het ám 08.03.1910 áls erschti Frau dr Pilóteschiin gmacht. E Johr vórhér isch-si áls erschti Frau ellei imene Fluegzieg ghockt un het 1919 mit 4800 Méter dr Hécherekord fír Fraue ufgstellt. Wás fíre Ironie, daß-si im gliche Johr áls Có-Pilóti ums Léwe kumme isch. Wohrschiins het dó wider e Mann s Stíer án-sich grisse…
05.03.2010: Un witer goht-s midm únfreiwillige Zammewachse vun ünserm Ländli; d Revanche folgt ufm Fueß: Dr stockschwèwischi „Schwarzwälder Bot“ het hit ime Artikel vum „bádische Bundestrainer Jiergen Kliensmann“ gschwätzt. Iech mueß inzwische aber ságe, mír wär-s fascht liewer, mír hätte wirklig wider e schwèwischer Bundestrainer. Seller wär viellicht wing bscheide-spársámer gsii un hätt nit só exorbitante Summe gfordert vum DFB-Zwanzger. D Schwizer fahre miteme „Schwoob“ jó schließlig au ganz guet – allerdings widerum miteme ziemlig bádische…
27.02.2010: Üskehrt isch! D Koschtiem sinn gwäsche un uf dr Speicher brócht, s Narrekäppli frisch putzt un d Plakette wider drángsteckt. Dr Bádner vrabschiedet-sich wehmietig vunere wunderschéne Fásent 2010 miteme dreimól kräftige Narri, Narro! Ab jetz goht-s wider degége, só lang wie sunscht selte: In 368 Daag isch wider Schmutziger Dunnschdig.
26.02.2010: Viellicht het d Autóri vun dr „Stuegerter Zitung“ ünser diefbádischs „Weil am Rhein“ midm tátsächlig schwèwische „Weil der Stadt“ vrwechselt, meint e ufmeriksámer Léser. Dés isch méglig: Nó isch midr geográphische Kenntniß vun dr „Stuegerter Zitung“ jó alles in Órdnung, midr journalistische Sórigfaltspfliecht aber gár nix… Uf dr erschte Blick mueß-ma d Schwówe in däm Fall au e wing in Schutz nämme: És git tátsächlig im Ländli sechs Ortschafte midm Name „Weil“, vier devún liege in Wirteberig un blóß zwei in Báde. Uf dr zweite Blick isch allerdings klár: Dr Rhii (wú ünser Wiil nécher definiert), der isch un blibt uf éwig bádisch…
24.02.2010: Skandál in dr „Stuegerter Zitung“: Ime gróße Artikel iewers neii Gebeidi vum Vitra-Designmuséum z Wiil schribt d Autóri vun dr „schwäbischen Stadt Weil am Rhein“. Ünsri Schwizer Léser werre jetz fróge: „Nó un? wú isch s Problém? ligt doch alles im Schwóweländli!“; aber daß d geographischi Kenntnis vun dr Schwizer hinterm Rhii ende, wisse-mr jó – blóß vun dr Schwówe (wú jó immerhieni au e báde-wierteberigischs Abitür hänn!) hätt-ma wing meh Ahnung vun dr Erdkundi erwartet. Iech fiercht allerdings, daß-s-sich dó nit ume geográphischs Defizit handelt sundern ehnder ume histórischs… Aber sólang-s in dr Mensa vun dr Mainzer Üni noch „bádischi Müüldäsche“ git, kamm-ma wénigschtens vun üsglichender Geréchtigkeit schwätze…
11.02.2010: Dr "Bádner" winscht allne Léser miteme dreifache Narri-Narro! un Helau! e glickséligi Fásent. Wie vun mehrere Léser gwunsche worre isch (alsó guet: blóß vun einem; aber mír gehn uf alli Winsch ii...), schickt d Redaktión im Ánhang s Gmeiblättli vun Bád Bellinge mit, wú ám Mittwuch erschiine isch.
04.02.2010: Nóchtrág zem Gschichtli vór dr Hüüstier #3: Der Guggeball het-sich jó riechtig glohnt! Hit morige het d Sekretèri vum Bád Bellinger Róthüüs ángruefe, ihne dääd des Bild só guet gfalle, wú-ich vun dr "Rondo Bellinziano" gmacht hätt, ob-s d Gmei ufm Gmeiblättli abdrucke derft. Ufe Priis hämm-mr-ich schnell geinigt; un ich hab-s só au tátsächlig mól uf d erschti Site gschafft...
30.01.2010: Gschichtli vór dr Hüüstier #2: S git schun e paar eitli Guller. Un ma sait au, daß die unter dr Frisér nit selte sinn. Jetz het e Frisési z Wiil ám Wucheend e Spendeaktión fír Haiti gmacht. Iech bin dert hieni, hab e paar Photos mache welle. Mír hänn schummól e paar gmacht, sait-si. Schén, ság-ich, ich dääd aber liewer selwerscht noch e paar mache. Alsó hämm-mr e paar uf dr Stuehl gsetzt, jéwiils e Schéreakrobát hintedrán; un ich hab e paar Bildi knipst. Jetz will-si aber alli sähne, sait-si. Sell mueß-ich nämme, sell wär guet. Des isch au min Favorit, ság-ich; aber iech mueß erscht deheim ufm PC luege, ob-s au wirklig scharf isch un niemez d Auge zue het. Ich soll ihre s Bild aber uf jéde Fall nommól schicke, bivór-ich-s in d Zitung bring. Alsó guet - deheim suech-ich aber doch e ánder Bild rüs, wil d ándri nix worre sinn. Iech schick-s ihre; iech schick-s dr Redaktión. Ám Ówend kummt vun ihre e ganz ufgregti Mail: Ich soll doch bitte des Bild nämme, wú-si nommól drán gschafft het. Iech lueg-mr dés án un denk: Wú isch denn dó jetz dr Unterschied zue däm Bild vun mír? Un nó fallt-mr uf, daß-si unte e wingli vum Bild abgschnitte het, daß-mr ihr Ranze nit sieht...Gschichtli vór dr Hüüstier #3: S git Zite, dó git-s nix Schéners, wie e Freier Journalischt z sii. Zem Bispiel ám Samschdig. Iech bin uf dr Guggeball vun dr "Rondo Bellinziano" z Bellinge gschickt worre, e Photo vum neie Koschtiem mache. Des heißt: Iech hab fascht finf Stunde min Privátvrgniege ghán un (iewerraschend gueti) Gugge ghért, hab noch Geld fír d Fahrt krigt, kei Iitritt zahlt, mich super midr Gaschtgéwer unterhalte, e Bon fírs Trinke krigt und s Photo án alli drei Zitunge verkauft. Wär doch blóß jéder Termien e Guggeball...
29.01.2010: Gschichtli vór dr Hüüstier #1: Eimól hab-ich denkt, ich bin schlau un fahr dismól nit ám Abzweig durich, wil-ich sunscht immer wider umkehre mueß, wil-ich-s Schild z spót glése hab. Alsó fahr-ich ám Fridigznácht durichs dunkli Kanderdaal un lueg nóchem Sportheim vum FC Wittlinge. Des ligt nit dierekt im Ort, sundern e paar Méter absits nebe dr Chanderli-Schiene. Wú-ich alsó d Liechter vum Sportheim sieh, bieg-ich glich d erschti Iifahrt links ab. Iech hab zwór glich gmerikt, daß-ich ufeme Feldwég glandet bin, hab-mr aber halt denkt, der wird schun au zem Sportheim fiehre; s isch jó grád dó vorne drán. Wú-ich schließlig iigsähne hab, daß-ich in dr Apfelplantág glandet bin, hab-ich midm Corsa kehre welle. S Kehre hab-ich au noch gschafft, denó hänn d Rèder aber im vellig ufgweichte Matschbóde durichdrillt. Schließlich hab-ich s Auto stoh loh un bin z Fueß zem Sportheim zer Generálvrsammlung gstapft. Nóch dr Sitzung hab-ich halt mól gfrogt, ob ebber vun dene Sportler e Trekker het, wú-er-mich mit hätt rüsziege kenne. Un tátsächlig isch dr Ehrevórsitzende vum FC Wittlinge mit-mr gange, het sin Trekker ghólt un mich üsm Schlamm zóge. S Geld, wú-ich-em defír ánbote hab, het-er wirsch abglehnt. Ság einer e schléchts Wort iewer dr FC Wittlinge!
06.01.2010: Narri-Narro! un - zem letschte Mól - Helau! Dr "Bádner" winscht e glickséligi un rüüdigi Fásent, Fasnacht un Fassenacht.
01.01.2010: Iech winsch-Ich allne e guets neis Johr un e Bretschel só gróß wie e Schíretór.
31.12.2009: Dr "Bádner" winscht allene Léser e gueter Rutsch ins neii Johrzehnt.
24.12.2009: Dr "Bádner" winscht allene Léser e fróhs Wihnáchtsfescht un erhólsámi Feschtdaag.
06.12.2009: "Badenilainen" toivottaa vierasmaalleen onnea itsenäisyyspäivän vuoksi! - Dr "Bádner" winscht sinem Gaschtland alles Guete zem Únabhängigkeitsdaag! E Schluck Salmiakki und Jean Sibelius sinn hit Pfliecht...
04.12.2009: Hürrá! dr Ball isch rund un d FIFA korrüpt - jetz wisse-mr endlig, wér nächscht Johr gége wér vrliere derf. Alli Exóte wie Slowénie, Hondueras un Neiseeland hänn garantiert ihri drei iewerstariki Gruppegégner gfunde, daß-si blóß nóch dr Vórründ furt sinn vum Bildschirm un nit wértvoller Werwesendeplatz vrschwende. Wil alli werwewirksámi Mannschaft hänn-sich d Freifahrkart ins Áchtelfinál mit Kanónefuttermannschafte áls Gruppegégner gsichert. Blóß dr brasiliánischi Vrband het offesiechtlig nit gnueg Geld fír d Portokaß vum Blatter Seppl ghán un mueß jetz gége Nórdkoréa spiele (Wér lacht dó? Denke blóß án 1966!) D Redaktión vum "Bádner" het e Traum: E Traum, daß-s wirklig mól e fairi Üslósung git, wú alli Mannschafte ohni Iischränkunge só vrteilt werre, wie-si zóge werre, wú Brasielie, Ditschland, Argentienie un Holland zem Bispiel in einere Gruppe wäre. Só blibt dr Redaktión blóß e trotzigs "Slovenija, Slovenija!", "Kiwi, Kiwi, Kiwi!" un "Hopp, Schwiiz!" Drei Spiel het schließlig jédi Mannschaft...
27.11.2009: E schwérer Schlág fír d ditschi Pressefreiheit: Dr Vrtrág vum ZDF-Chefredaktér Nikolaus Brender isch vum Vrwaltungsrót nit vrlängert worre. Ditschland rutscht dódemit uf dr Ranglischte vun „Repórter ohni Grenze“ uf Platz 189 vun dr pressefrindligschte Länder: noch vór Nórdkoréa, em Vatikán un Hesse. Dr hessischi Minischterpräsident Róland Koch, wú Mitglied im ZDF-Vrwaltungsrót isch un d Absetzung vum Brender vorántriewe het, wil-er dr CDÜ z kritisch un nit gnehm gsii isch, het mit gstilpte Lippe vrkindet, daß d Entscheidung absolüt nix mit Parteipolitik un únlütere Iiflußnamme vun dr Politik uf d effentlig-réchtlige Médie zem Due het. „Dr Brender isch jetz zehn Johr ám Stuck Chefredaktér gsii“, het dr Koch in d Kamerás zingelt un zischelt; „dó wird-s jetz mól Zit fír e neis Gsiecht, vellig únabhängig vun sinere politische Üsriechtung.“ Áls Nóchfolger ufm Chefredaktérposchte het dr Koch ánschließend dr Franz Jósef Jung vórgschláge.
14.11.2009: Hit vór 91 Johr het Báde sich áls eini vun dr erschti Republike ufm ditsche Bóde konschtitüiert - guet ánderthalb Johr nóchem erschte Vrsuech z Mainz, wú dert jó allerdings nit ohni franzésischi Bsatzung abgange isch. Báde het sin Wég selwerscht gfunde un ganz freiwillig, ohni Druck vun üsse, d franzésischi un d schwizerischi Idée ufgnumme. Leider het dr Druck nit lang uf-sich warte loh: 1936 isch rum gsii midr Freiheit un midr Republik.
11.11.2009: Narri-Narro un Helau!! Dr "Bádner" winscht frehligi Abstaubete!
09.11.2009: "Das tritt... nach meiner Erkenntnis ist das sofort, unverzüglich" - einer vun dr bikannteschte Sätz in dr Hischtórie un einer vun dr wichtigschte fírs ditschi Volk. Vieli ságe au: dr schénschti Irrtum vun dr Weltgschiecht. Wil der Satz vum Ginter Schabowski letschtendlig dr Iiserni Vórhang meh wie simbólisch zem Iisturz brócht het un die erschti friedligi Revolütión ufm ditsche Bóde dódemit ihr Héchi- un Wendepunkt erlebt het. Nóch all dere Gwalt un däm Terror, wú Ditschland im letschte Johrhundert iewer Eirópa brócht het, het des ditschi Volk vór 20 Johr, ám 09.11.1989, e gróßer Biitrág defír gleischtet, daß Eirópa wider friedlig widervreint worre isch. Fír dr Bádner, dómóls sibe Johr alt, isch des hit immer noch e gróßártigs Erléwnis, wenn-er die Bilder vun dómóls sieht - viellicht au vór allem, wil-s-ne düüert, daß-er zwár Zitzeigi vum Müüerfall gsii isch, aber nix devún mitkrigt het. Aber s Ereignis isch doch noch frisch gnueg, daß-s au Teil vun sinem Léwe worre isch. Ér het zwár nit wie sin Vater (nit dr Humpelndi Bot, sin genétischer Vater) in dr DDR selbscht sii kenne; aber ér het jetz inzwische schun oft d Wiedervreinigung ám eigene Leib gspiere kenne, z Leipzig, z Halle, z Eisenach, z Roschtock, z Saalfeld, im Werradaal un in dr Lausitz - un nit zletscht z Medlareith, in sellem winzige Dorf án dr fränkisch-thieringische Grenz, wú hit noch d Müüer un dr Tódesstreife stehn. Un ér weiß, daß ér nit zue dene Mensche in Oscht un Wescht ghért, wú d Einheit nó nit ánkumme isch. Zwanzig Johr sinn üs Siecht vun dr Weltgschiecht, au vun dr ditsche Gschiecht, e Lächerligkeit; un wás só grindlig zgrundgriechtet worre isch, brücht e paar Johr meh, bis-s ganz vrheilt isch - un bis wirklig zammegwachse isch, wás zammeghért. Un umsó meh sich dr Bádner in dene Daag mit dr Ereignis vun dómóls bschäftigt, umsó únwirkliger schiint-s-em, wéniger, daß Ditschland tátsächlig vierzig Johr lang in zwei vrfeindeti Staate teilt gsii isch un praktisch doppelt exischtiert het, wie vielmeh, daß die Trennung só schnell un eifach iewerwunde worre isch.
13.11.2009: D Bádner het-s gschafft: Schluß, üs, vórbii! dr Magischter Artium het-er in dr Däsche! Endlig derf-er-sich au zem ärwetslóse Proletariát zälle! Bivór-s aber ganz z End goht midm Stüdenteléwe, loßt-er-s mórige zer Abschlußparty nomól richtig krache.
23.10.2009: Dr "Bádner" wird finf Johr ált: Ám 23.10.2004 isch d erschti Üsgáb erschiene. Zem Jubilèum hänn dr Bádner un dr Pól zamme nomól e Sunderüsgáb gstaltet, wú ab hit online vrfiegbár isch.
09.10.2009: Schun immer sinn Báde un Sachse frindschaftlig mitnand verbunde gsii: Noch áls Monarchíe het-ma beidi Länder kennt fír ihr lieweráler Geischt un ihri Reformwilligkeit. Nit zletscht isch jó d Melodie vum Bádnerlied ángéwlig au vum Sachselied inspiriert. Wil schun inere Zit, wú Báde blóß áls kleini vrstreiti Marikgráfschaft exischtiert het, het Sachse schun sini wohri Gréßi un Freiheitsliewi biwiese: Wás wär sunscht üs Ditschland, üs dr ditsche Spróch, üs dr evangélische Kirch worre, wenn anne 1518 nit dr Friedrich dr Weisi, sundern dr Klémens vun Metternig dr Kénig vun Sachse gsii wär? Un só stoht au des in dr ehrevolle sächische Traditión, wás z Leipzig hit vór 20 Johr, ám 09.10.1989, passiert isch: Tausendi vun Mensche hänn-sich friedlig vrsammelt, in dr Nikolai-Kirch zamme bätet, un dódemit e Stei ins Rolle brócht, wú Üsdruck gfunde het im gmeinsáme Ruef "Wir sind das Volk!", spéter noch iidrucksvoller "Wir sind EIN Volk!". "Einigkeit und Recht und Freiheit" hänn d Mensche z Leipzig un án vielene ándre Orte in dr DDR dómóls fír-sich iigfordert un zamme mit ihrene Schweschtere un Brieder in Póle, Ungarn, Rumènie un in dr Tschechoslowakei au erreicht. In Ditschland, ohni das ei Tropfe Bluet gflosse wär. Wás d Bádner mit ihrere Revolütión 1849 unterme hóche Bluetzoll nit erreicht hänn, hänn d Sachse 140 spéter ohni Waffegwalt fír alli Ditschi vollendet. Dr "Bádner" kann allene Léser blóß wärmschtens empfehle, im Internet nóch dr exzellente Rédi vum dómólige Aktivischt un Biergerréchtler Werner Schulze z suche, wú seller hit zem Feschtakt im Leipziger Gwandhüüs ghalte het. Besser hätt-s au d Redaktión vum "Bádner" nit schriewe kenne...D Isabell Kindle üs Kippene in dr Ortenau isch zer Ditsche Wiiprinzessi gwählt worre. Zamme mit finf ándre Kandidátinne, wú-s ins Finál gschafft hänn, het-si hit ówend in dr Kongreßhalli Heilbronn um dr Titel vun dr Ditsche Wiikénigi kämpft, wú allerdings án d Sonja Chrischt vun dr Mósel gange isch. D zweiti Wiiprinzessi isch d Chrischtl Schèfer üs Fellbach bii Waiwlinge worre - Báde un Wirteberig sinn alsó au dó wider vreint. Wenn des mól kei gueter Johrgang git...
07.10.2009: Der Staatsrat der Sozialistischen Einheitspartei Deutschlands gratuliert dem deutschen freiheitlichen Vaterlande, der Deutschen Demokratischen Republik, und seinem in Freiheit und Brüderlichkeit mit den sowjetischen Freunden verbunden Volke, mit aller Staatsmacht und Vehemenz zum 60. Geburtstag. Auferstanden aus Ruinen wird der Sozialismus auf ewig siegen und dereinst den faschistischen Kapitalismus überwinden, keinesfalls aber die geistige Borniertheit seiner staatlichen Vertreter. Wer braucht schon Bananen und Meinungsfreiheit: Es lebe die Deutsche Demokratische Republik, die sozialistische Planwirtschaft, der antikapitalistische Schutzwall und die Ewiggestrigkeit des ostdeutschen Proletariats!
06.10.2009: "Dr Lohrer Hinkendi Bot" - sit 1800 git-s der Johreskalender üs dr Heimetstadt vum Bádner, sit 1800 isch des traditiónsrichi Biechli e treier Bigleiter in Hunderte vun Hüüshalt iewer dr ganze Johreskreis, nit blóß in Báde, sundern iewerál in dr ditschspróchige Welt. Un nit zletscht isch dr "Lohrer Hinkendi Bot" dr Vórleifer vom "Héchtsemer Humpelndi Bot", wú im Johr 2004 dr "Bádner z Mainz" drüs entstande isch. Un dr Bádner isch ganz stolz druf, daß-er-s gschafft het, e Teil vun dere 211jährige Traditión z werre un sin erschter Artikel in dr Üsgáb 2010 vum "Lohrer Hinkendi Bot" vereffentligt het. Wenn-ne ebber vun dr Léser deheim het oder sich-ne noch kaufe will, nó sol-er glich mól uf d Site 148 vórblättere...
03.10.2009: Dr "Bádner" winscht sinem wiedervreinigte Vaterland alles Guete zem 19. Geburtsdaag.
30.09.2009: Wideremól isch ebber ufm Balkón gstande, án sellem 30. September 1989, un het zue dr Masse unter-sich gschwätzt. Viellicht hätt-sich aber manch ebber vór un nóch sellem Rédner e Bispiel drán nämme solle, daß-ma nit immer stundelang schwätze mueß, daß d Zuehérer in e frenétischer Juewel üsbreche. Manchmól langt au blóß e halwer Satz: "Wir sind zu Ihnen gekommen, um Ihnen mitzuteilen, daß heute Ihre Ausreise..."
29.09.2009: Langsám mueß-ma-sich doch fróge, ob d Abkirzung SPD nit ehnder "Sadomasochistische Partei Deutschlands" heißt. Jédefalls, wás d Mainzer SPD ángoht. S Projekt "Kohlekraftwerik z Mainz" wär gstorwe, heißt-s jetz üs dr Stadtrótsfraktión. Nóchdäm d KMW (Kraftwerik Mainz-Wiesbáde, midm Mainzer OB Beitel áls Ufsiechtsrótsvórsitzender) feschtgstellt hänn, daß-s midr hundertprozentig siechere Finanzierung doch nit hienhaut, wil d Barclays Bank nimmeh mitmache will. (Ángéwlig lohnt-sich d Inveschtitión in d Kohle nimmeh...) D KMW welle jetz doch liewerscht e zweits Gás- un Dampfturbienekraftwerik baue - obwohl s doch ángéwlig vórhér nit méglig gsii isch, daß-ma s Gás noch zue stabiele un ginschtige Konditióne krigt. D SPD eiert alsó au im Stadtrót rum, het jetz zwei Wählerohrfiige brücht, bis-si endlig iigsähne het, daß niemez des Kohlekraftwerik will. Un sidr Kommünálwahle im Jueni git-s immer noch kei neii Stadtregierung - un bivór-sich d Grieni doch noch vun dr CDÜ kédere loßt, mueß-ma-sich halt vrhandlungsparát zeige, au - oder grád - bii dene Théme, wú-ma vórhér gége d Mehrheit vum Parlament un gége d Mehrheit vum Volk durichsetze het welle. D SPD sott - nit blóß z Mainz - ufpasse, daß-si nóchere oppositionelle Partei nit au noch e opportunistischi Partei wird.
28.09.2009: 198 Johr wär hit dr Friedrich Hecker alt worre, dr Held vun dr Bádische Revolütión, wú ám 28.09.1811 im Kraichgau uf d Welt kumme isch un áchtedrissig Johr spéter ufgstande isch fír meh Freiheit un Selbschtbistimmung vum bádische Volk un gscheitert isch án dr reaktionère Kräft üs Preiße un Éschterrich. Un 96 Johr nóch dr Geburt vum Hecker isch ebber vun dere Welt gange, wú dr Kampf vum Hecker un dr bádische Freiheitskämpfer viellicht iewerflissig gmacht hätt, wenn-er blóß wing friehner uf d Welt kumme wär áls 1826 un wing friehner einer vun dr modernschte un furtschrittligschte Monariche ufem ditsche Bóde worre wär áls 1852: Mit 81 Johr isch ünser lieweráler Gróßherzóg Friedrich I., hit vór 98 Johr, ám 28.11.1907, gstorwe.
27.09.2009: Ditschland het gwählt. Au dr Bádner het sini demokrátischi Pflicht erfillt. Ér het ám Daag vorhér ufm Ingelummer Rotwoifest guet em Réwesaft in dr vrschiedenschte Farwe zuegsproche - zem Glick git-s bim Wähle kei Promillgrenzi. Einewég het-er-sich ziemlig dèmlig ángstellt un het s Kriz erscht án dr falsche Stell gmacht (wénigschtens het-er noch einer vun dr Kreisli ufm Stimmzétel debii troffe). Jetz weiß-er halt nit, ob-er unter dr 640.091 úngiltige Zweitstimme isch. Aber dr Bádner isch schiints nit ellei mit sinem Úngschick: Offesichtlig hänn-sich insgsamt 48,4 Prózent vun dr Wähler gnáusó dèmlig ángstellt un s Kriz án dr falsche Stell gmacht...
21.09.2009: Ihr sinn wohrschiins alli schun drunter durichgloffe unter sellem Balkón z Lerrach ám Neie Märtplatz, wú só gschiechtstrèchtig isch, un hänn nix devún gwißt. Zem zweite Mól nóch Konschtanz e halb Johr vórhér het dr Strueve hit vór 161 Johr von dert d bádischi Republik üsgruefe; un zem zweite Mól sinn d bádischi Freiheitskämpfer e paar Daag druf iewerwältigt worre. Dr Strueve isch ins Gfängnis kumme und erscht im Mai 1948 bim dritte Ufstand wider freikumme.
20.09.2009: Jó, wás mueß-ma jetz dr Hals in Héchi recke, wemm-ma die zwei bádischi Vrein in dr erschte Bundesliega uf dr Tabelli sähne will - un wie wit in d Knie goh, wemm-ma wisse will, wú d einzigscht schwèwischi Mannschaft stoht!
11.09.2009: Einen Sozialist in seinem Lauf, hält weder Ochs noch Esel auf - un sit uf dr Daag gnáu zwanzig Johr au kei ungárischer Zellner meh: Án dr Grenz zue Éschterrich het-sich dr Iiserni Vorhang in Ungarn ám 11.09.1989 s erscht Mól e bißli glupft - un drunter vórkumme sinn e Hüfe Trabis.
10.09.2009: DITSCHLAND ISCH EIRÓPAMEISCHTERI!!!!!!!!
09.09.2009: 183 Johr wär ünser gliebter Gróßherzóg Friedrich I. hit worre, au wenn ihm só e Alter au dr gliehendschti bádischi Monarchischt wohl nit winsche dääd. Un mír Bádner kenne au stolz sii uf ünsri Monariche: Au wenn Ditschland immer wing länger brücht het midr liewerále Zuegständnis un dr demokrátische Furtschritt, nó isch Báde doch immer vorneweg zóge. Só hämm-mr em Friedrich I. die wiechtigschti demokrátischi Reforme um d letschti Johrhundertwendi z vrdanke, d erschti in dere Art in Ditschland: d Zivieléhi, s staatlig Schuelwése, d gheimi un dierekti Wahl. Meh zem Friedrich I finde d Léser in dr Sunderüsgáb zem 200. Geburtstag vun Báde vum 12.07.2006.
02.08.2009: Hit vór 25 Johr het-s Internet-Zitalter in Ditschland ángfange. Un wér het-s erfunde? D Bádner nadírlig... Jó, és sinn viellicht nit únbedingt Bádner gsii; aber uf jéde Fall isch-s IN Báde erfunde worre, án dr Üni Karlsrueh nämlig. Jó, „erfunde“ isch jetz au nit des riechtig Wort; aber immerhieni isch die erschti Mail vun dr amerikánische Platform CSNET nóch Ditschland in d bádischi Landeshauptstadt gschickt worre. Des isch doch immerhieni ebbis. Uf jéde Fall ebbis, wú-ma im „Bádner“ erwähne sott...
23.07.2009: Nit blóß Báde, au Mainz het-sich schun immer in dr neiere Gschiecht áls Vórkämpfer fír d Demokratie un Freiheit vrstande. D Mainzer Republik, wú im Zueg vun dr Franzésische Republik grindet worre isch, isch sógar dr erschti Freistaat ufm ditsche Bóde gsii. Ám 17.03.1793 isch d Republik unterm Schutz vun dr Franzóse entstande un het ürspringlig nebe dr Stadt selwerscht s ganzi hitigi Rhiihesse un Teil vun dr Pfalz umfaßt. Des Projekt vum Freistaat het-sich aber nit lang halte kenne, wil sófort - jó, wér wohl? - d Preiße bis vór Mainz marschiert sinn un d Stadt bilágert und nóch vier Mónet ám 23.07.1793 au iignumme hänn. Un wider mól isch e Stuck vum ditsche Furtschritt schun bim erschte Tritt vun dr Preiße ufghalte worre.
12.07.2009: Zweihundertdrei Johr "das schönste Land in Deutschlands Gaun", zweihundertdrei Johr "edle Perl im deutschen Land", zweihundertdrei Johr e Vorkämpfer fír Freiheit un Demokratie, zweihundertdrei Johr Gmietligkeit un Gaschtfrindligkeit, zweihundertdrei Johr wirtschaftliger un touristischer Ufschwung: Üs Turku, dr alte Korreschpondenzstadt in Finnland, gratüliert dr Bádner sinere Heimet ganz herzlig zem Geburtstdaag. Wenn ebber meh iewer dr Geburtsdaag vun Báde wisse will, nó findet-er in dr Sunderüsgáb vum 12.07.2006 im Arichiev uf dr Homepage e Hufe Informatióne un Anekdóte.
25.06.2009: Uf dr Daag isch-s hit 150 Johr hér, daß dr bádischi Traum vun Freiheit, Glichheit un Briederligkeit unter dr marschierende Stiefel vum preißische Heer bim Iizueg ins gschlágeni Karlsrueh untergange isch.
23.06.2009: Dr "Bádner" gratüliert sinem zweite Liewlingsgróßhérzógtuem zem Nationálfíierdig, au wenn der blóß hit isch, wil irgendwennemól e Gróßhérzóg án däm Daag Geburtsdaag ghán het. Aber au fír d Bádner soll des luxeburigischi Staatsmotto gelte: "Mir wëlle bleiwe wat mir sinn".
22.06.2009: D Stichwahle um d Ortsvorstéher in dr Mainzer Stadtteil (jó, au d Ditschi dierfe ab un zue mól dierekt wähle) sinn geschtern abgschlosse worre. In dr Neistadt, em Redaktiónsstandort sit 2006, isch dr langjährigi SPD-Ortsvorstéher Gérhárd Walter-Bórnemann abgwählt worre, wil-er knapp gége dr grieni Kandidát Nico Klómann vrlóre het. D Grieni hänn schun vor zwei Wuche d Mehrheit vun dr Stimme im Neistadt-Ortsbeirót uf sich vreinige kenne. Hoffentlig sorigt der Wechsel in dr Neistadt au fíre frischer Wind, wú bis in dr Nóchberstadtteil Mombach blóst. Dert het d SPD nämlig immer noch d Mehrheit - und dert soll au s neii Kohlekraftwerik baut werre...
17.06.2009: Dr Gotthard-Básistunnel kummt in gróße Schritte vorán: Hit isch dr zweitletschti Abschnitt zwische Erschtfeld un Ámstég uf dr Urner Site durichstoche worre. Bis 2011 soll dr ganzi Tunnel mit 57 Kilométer Längi - "s längschti vun dr Weltwunder", wie dr Vrkehrsminischter Móritz Leieberiger sait - fertig sii. Dr Gotthardtunnel isch fír dr "Bádner" nit blóß intressant, wil-er d wiechtigschti Vrbindung zue dr Korreschpondenzredaktión z Bologna un zem Feldforschungsgebiet vun dr Magischterärwet vum Bádner isch, sundern au, wil bii sómene gróße Johrhundertprojekt nadírlig d bádischi Biteiligung nit fehle derf: D "Gábi I", die Tunnelbohrmaschiene mitm zarte Gwiecht vun 2700 Tonne, het in blóß áchtzehn Mónet sibekommazwei Kilométer durch Gneis un ánders Gstei zruckglegt - un wú kummt d "Gábi" hér? Nadírlig vun dr Firma Herreknécht üsm bádische Schwánau-Allmannswiier in dr Ortenáu. Jetz wird die gróßi Dáme erschtmól in d Einzelteil zerlegt un iiglágert.
16.06.2009: Fír dr Mainzer OB Jens Beitel wird-s eng: D Staatsánwaltschaft Kówlenz ermittelt unter ánderm gége ihn wege Úntreii un Vorteilnamme. Grund isch d Mainzer Wohnbau-AG, wú in dr Stadt eigentlig fír soziáler Wohnungsraum sorige sott aber wie alli Mainzer stadtnóchi Gsellschafte gern dó un dert au noch e wingli mitmischt, wú-si nix vrlóre het. Jetz isch-si jédefalls pleitigange, während dr OB mitm Wohnbau-Gschäftsfiehrer ám Tégernsee Urlaub gmacht het - uf Koschte vun dr Stíerzahler, vrstoht-sich. Wú isch dó s Problém, fógt-sich dr OB: Bii 400 Millióne Eiro Schulde, wú d Mainzer Stíerzahler stemme mien, kummt-s doch uf só e blédi Kutschfahrt nit án. Récht het-er: Im Nótfall git-s immer e EÜ-Subventiónsprogramm...
08.06.2009: Vòr luter Drùggede isch me jä gèschtert in s Waallòkaal kuum yynekoo. Waalbidailig vò ùnglaublige 43 Bròzänt, woo in Kynaa, Nordkorea ooder Kuuba nit aimool iberdroffe wäärde kènne. Vilicht sòtt me wider d Waalpflicht yyfiehre wie in Schafuuse, woo sùscht drei Frangge fèllig wäärde we me nit goot. Der Pol hèt z Eefrige dreiehalb Minute ùff s Gryz mache waarte miese, was im by dem lange Zeedel schwäär gfalle isch, doo me numme ei Gryz hèt mache dèèrfe. Ùnd by dem spannende Waalkampf, woo gfiert wòòrde isch, isch das nit aifach wòòrde. Zum Änd hèt der Pol es Gryz gschafft aane zue bikoo, au ooni Hooge, im Gegesatz zue vyle andere Eiropäer. D Zaal vò de Bartei "ungiltige Stimm" isch syt vòr vier Jòòr ùff 6 Bròzänt gstyyge im Gegesatz zue de "giltige Stimm", woo ei Bròzänt verlore hänn.In Pole isch de Waalkampf rueig gfiert wòòrde, me hèt allewyyl vò niidere Waalinträssi verzèllt, derbyy hèt s Volk es de Bräss zaige wèlle ùnd hèt s niidere Waalinträssi immens ùff 28 Bròzänt glipft. Der Räscht vò de Wääler isch am Sùnntig lieber in d Mäss gange ùnd aaschliessend de Sääge(Baseldytsch: unguets Ergebnis) in de Gnille goo luege, um sich driiber ùffzreege, was gwäält wòòrde isch. D Kaczynski-Brieder hänn sich sälber grateliert zum riisige Waalerfolg, den sii hänn heebe kènne. Vòr eim Waallòkaal hänn Glaibige e Roosegranz abghalte, wil s sùscht am Sùnntig s Waallòkaal e Kabälle isch.Im Mainzer Stadtrót sinn wider d Narre lós: Obwohl d CDÜ d stärikschti Fraktión worre isch, isch ihri Chefi Litzelburiger schun geschtern um sechsi zruckträte un het ihr Amt án dr Grien-Dezernent Reichel iewergänn. Eigentlig heißt seller "Grien"-Dezernent, wil-er-sich um d Beim kimmre soll, wú z Mainz kómischerwiis immer fír Fueßballstádie oder Kohlekraftwerik im Wég sinn - viellicht heißt-er aber au "Grien"-Dezernent, wil-er schun um halwer sibeni zue dr Griene-Fraktión grennt isch, wú uf Platz zwei kumme isch, un sich mól só erkundigt het, wás zwei alti Kohlekraftweriksgégner só mitnand ánstelle kennte. Des mit dr Narre, wú lós sinn, mieß-mr z Mainz iewrigens immer wertlig nämme: Mainz wär nit Mainz, wie-s kumuliert un panaschiert, wenn nit dr Thómas Néger, dr Suhn vum weltbiriehmte Fassenachtssänger Ernscht Néger, vum niinedrissigschte Lischteplatz bii dr CDü üsgréchent uf dr elfti Platz grutscht wär. Helau!Dr Bàdner hèt zèrscht d FDP wege Westerwälle wääle wèlle; wie er uusebikoo hét, dass der nit nooch Brissel verschwindet, aaber d scheeni Silvana dèèrthii schickt, hèt er sich s no anderscht iberleegt ùnd us Bròdescht d CSU gwäält, dermit die de zue Guttebäärg schicke, um d Insolvenz vò Brissel z verabschiide.
07.06.2009: Eirópa het gwählt. Ähm, jó, e Teil devún. Vor allem dr réchti Teil. Vieli het dr Réchtsruck in Eirópa iewerrascht; aber wemm-ma-sich d Landkart só ángluegt het, isch dr Réchtsdrang schun sitem 1. Mai 2005 sichtbár gsii. In Ditschland sinn e Drittel vun dr Erwachsni án d Ürn gange - dr Rescht sinn Tierke un Albáner. D SPD het jetz bim vun un zue Gutteberig e Ántrág ufe gordneti Insolvenz gstellt. Dr Bádner het nadírlig d FDP gwählt, wil-er schun immer e gueter Gschmack ghán het. Dr Pól het-sich nit zwische dr Rentnerpartei (RPD) un dr Rentnerinne- un Rentnerpartei (RRP) entscheide kenne. D FPÖ isch hart abgstróft worre; d SVP het-s wider nit gschafft.Z Mainz hänn d Grieni wie au z Stuegert e Traumergéwnis hienglegt un zwanzig Prozent erreicht. Frogt-sich, ob-s dó irgende Zammehang git zwische dr beide Landeshauptstädt un e paar vellig iewerdíerte un únnétigi Bauvorháwe wie Kohlekraftwerik oder unterirdische Durichgangsbahnhéf. Dr OB Beitel vun dr Mainzer SPD isch jetz jédefalls ganz trüürig. Wenn d Mainzer SPD jetz aber au Insolvenz ánmelde will, nó soll-si d ganzi Stadt ám beschte grád mit ánmelde.Z Eimeldinge blibt fascht alles bim Alte: D Wahlhelfer hänn-sich zweimól vrrechent un dr ertligi Pressi d Ärwet únnétig schwér gmacht. Ánsunschte hänn d Freii Wähler im Gmeirót e Sitz án d Únabhängigi Wähler vrlóre. Beidi Fraktióne werre-s vrschmerze: S het gnueg Stiehl im Sitzungszimmer.Z Éfringe-Kirche het noch niemez üszällt. Die sinn alli heim schlófe gange.
02.06.2009: Die Italiéner! immer mien-si alles zweimól hann! Zwei Polizeie, zwei Deschpóte, zwei Tór im WM-Halbfinál - un zwei Nationálfiierdig. Ám zweite Jueni fiire d Italiéner ihr Vrfassungsdaag; un bii dr momentáne politische Sitüatión im Land vun dr Mólergenies, Fueßballschwalwe un Médiezáre isch des ganz wichtig, daß-ma mól vorsichtig drán erinnert, daß-es au noch só ebbs wie e "Costituzione" git. Un des macht-ma ám beschte miteme strahlende Lächle un flotte Sprich dr ganz Daag uf allene sibe Privátkanèl. Ave, Berlusconi!
31.05.2009: D Redaktión winscht allene Léser schéni Pfingschtfiierdig. Selli, wú nimmeh só récht wisse, wórum hit un mórige eigentlig Fiierdig isch, kenne nómól e kurzer Blick in d Üsgáb 13/06 rischkiere. Aber wér het mól driewer nóchdenkt, daß Pfingschte eigentlig au e Fescht fír d Lingüischte isch? Wás het denn dr Heilig Geischt dr Aposchtel mitbrócht, wú-er-ne Solli gsait het? Het-er ihne s gsammti phisikálischi Wisse mitbrócht, d Relativitètstheorie un d Gsetz vun dr Schwerkraft? Het-er ihne e Visión vun dr Zuekunft mitbrócht, daß-si gwißt hänn, wie d Welt in 1000, 2000 Johr üssieht un wie sich-s Chrischtetuem entwickelt? Het-er ihne technischs Know-How mitbrócht, fírs Handwerik, dr Buechdruck oder fír Vrteidigungswaffe? Het-er ihne iewermenschligi Fèhigkeite mitbrócht, wú-si Lahmi mit hänn laufe mache kenne, Blindi sähne un Dauwi hére? Het-er ihne dr Weltfriede brócht? Nei, des, wás dr Heilig Geischt dr erschte chrischtlige Gmei ám héchschte chrischtlige Fiierdig mitbrócht het, isch nix ánders gsii wie d Lingüischtik: Uf eimól hänn-si alli in allene Zunge schwätze kenne; un alli hänn alli Zunge vrstande. Dr Bádner weiß wege däm schun lang: Dr Herrgott isch e Lingüischt!
27.05.2009: Sóviel hämm-mr bis jetz iewer d Demokratie im Mai gschwätzt, nó welle-mr nadírlig au s Hambacher Fescht ám 27. Mai 1832 nit vrgesse, wú jó fír d Redaktión au e bsunderi Relevanz het, wil-s erscht Mól d Bádner (unter vielene ándre Ditsche) un d Póle zammegfunde hänn im Kampf fír Freiheit, Briederligkeit un Gréchtigkeit.
25.05.2009: Vor 200 Johr, ám 25. Mai 1809, sinn d Tiróler unterm Andréas Hófer zem erschte Mól fír d Freiheit vun dr bairische Fremdherrschaft ufgstande. Vier erfolgrichi Schlachte hänn-si gége d bairisch-éschterrichschi Iewermacht gschláge - doch wie au bii ihrene Brieder im Geischt vierzig Johr spéter in Báde hänn ám Schluß nit die gwunne, wú d beschti Arigüment ghán hänn, sundern selli, wú d beschti Waffe ghán hänn. Im Hinblick uf ihri Tiróler Léser vrgißt d Redaktión au der Gedenkdaag nit.
24.05.2009: D Redaktión gratüliert ganz herzlig dr zwei Sieger vum hitige Daag, em SC Friiburig un em FSV Mainz 05, wú beidi dr Ufstieg in d Erschti Bundesliega mit Bravour gschafft hänn. Nie meh zweiti Liega!
22.05.2009: D Redaktión gratüliert dr Bundesrepublik ganz herzlig zem 60. Geburtstag. Ám hitige Daag vum Grundgsetz luegt Ditschland zruck uf sechs Johrzehnt vun Wirtschaftswunder, Terror un Gsellschaftsrevolütión, uf sechs Johrzehnt, wú Ditschland vun dr blind-ghorsámi Diktatür zue eine vun dr gréschte Demokratíe worre isch, nóch üsse hieni gfeschtigt gége alli Ángriff uf demokrátisch-freiheitligi Grundordnung, uf die Wert, wú d Revolütionär nit blóß in Báde vor hundertfuffzig Johr ihr Léwe gänn hänn. Daß d ditschi Demokrátie vun inne ziemlig ánfällig fír Vetterliwirtschaft un Lobbykratie isch, isch kei Grund, si nit z fiire. Wil, wie schun dr Chruchill gsait het: "Demokratie isch die schléchteschti Staatsform, wú-s git - üsgnumme alli ándri."
18.05.2009: D Redaktión gratüliert dr zweite Heimet vum "Bádner" ganz herzlig zem 62. Geburtsdaag. Üsm Land vun dr Riewe un dr Réwe isch hit e wirtschaftlig hóchángsähnes Land worre, wú-sich immer gége s Saarland het bihaupte kenne; üs Rhiiland-Pfalz kummt dr längschti ditschi Bundleskanzler un dr bärtigschti un erfolgrichschti Minischterpräsident un SPD-Chef sitm Scharping. Un au kultürell het-sich der Büüre- un Winzerstaat gmacht: Noch meh Erfolg wie dr Gildo Horn mit "Wadde hadde dudde da" bim Grand Prix de la Chanson hänn jéds Johr die rhiiland-pfälzischi Kandidátinne bii dr Wahl vun dr Ditsche Wiikénigi. Zem 60. Geburtsdaag 2007 finde d Léser meh Informatióne in dr Üsgáb 9/07.
15.05.2009: Liewer Pankrátiüs, liewer Servátiüs, liewer Bonifátiüs, liewi Sophie, és isch schén, daß Ihr nónit ganz in Vrgesseheit gróte sinn un ich disjohr wider bimerikbár mache: Au wenn áchtzehn Grád plus nit wirklig froschtig sinn, des blédi Sauwetter kennen-Er eigentlig mitnämme. Ihr heiße d Iisheiligi - des isch au riechtig só -; aber dr Mai, wú jetz schun zer Hälfti rum isch, heißt au dr Wunnemónet - un dódevún dääde-mr au gern noch ebbs mitkriege.
11.05.2009: Dr Rastatter Soldáteufstand vor 160 Johr: Ám 11.05.1849 wird üsm Sinnbild vun dr Unterdrickung dr Hort vun dr letschte Hoffnung im Kampf um d bádischi Freiheit un Demokratie. In der Feschtung Raschtatt stehn d Soldáte uf un schließe-sich dene Revolütionär án, wú-si e Johr vorher noch druf gschosse hänn. Aber au wenn d bádischi Soldáte vrstande ghán hänn, fír welli Ziel sich-s lohnt, daß-ma kämpft, nó git-s noch gnueg preißischi Kameráde, wú em Sischtém trei sinn - un án dr Murig uf-si warte...
10.05.2009: "Un wenn de amme Chrüzweg stohsch/ un nümme weisch, wo s ane goht,/ halt still un frog di Gwisse zerscht;/ s cha dütsch, gottlob, un folg sim Rot." Un ér kann Alemannisch, gottlób. Hit vor 249 Johr isch dr Jóhann Péter Héwel uf d Welt kumme un het üns Alemanne e wohres "Schatzkäschtli" hinterloh. Ér isch einer gsii, wú lang vorher seller Pfád träte het, wú dr "Bádner" ab 2004 nóchgange isch: ünsri schéni Mueterspróch in d Welt nüstráge un d gmeinsámi alemannischi Kultur iewer d Staatsgrenze rüs biwußt mache.
03.05.2009: Daag vo de Aarbedsdaag, Mueterdaag, Vatterdaag, Geburtsdaag - da hät me eppis zum Fyyre im Mai. Was me vyyl vergisst, isch aaber de Internationale Daag vo de Pressifreihait, wo me in de Nyynziger yygfiert hät un sin Geburtsdaag am 3 Mai jeds Joor fyyrt. Des isch au guet soo, denn dr Badner und de Pol, wo nooche grootene Walpurgisnacht und em schwaarze Blockmarsch z Ziiri, Berlin un Hamburg druff, wyterhii es Rächt hän z schryybe, wie ihne baidi de Schnaabel gwaggse isch. Nodäm ja eh alls de Bach abgoot als Folg vo e groosse Blaase, blyybt numme d Pressiblaase, wo hoffedlig nit platzt, dermit me noo eppis vo de Gryyse mitbikunnt. Was wärs Läbe ooni Pressi? me kennt sicher nit mee so scheen iiber d Gryyse gryysele. Somid fyyrt de Baadner und de Pol d Pressi-Liberation!
25.04.2009: 57 Johr tanze dr bádischi Griffe un dr wirteberigische Hirsch jetz schun mitnand. S isch klar, weller vun beidene fiehrt un wúher d Müsik kummt. Dr Takt isch nit immer klár; un manchmól dunkt-s einer au meh e Veitztanz. Aber wás soll-ma áls Griffe schun mache? D Schrittfolg het-ma schun im Bluet, d Müsik im Ohr. Un wemm-mr denn midm Tanzpartner zamme dr erschti Platz vun dr Jury zuegsproche kriegt, freit des nadírlig au. Un wenn-s doch mól nétig isch, nó het dr Griffe immer noch sini Fliegel, wú-er mit hienkumme kann, wú-em dr Hirsch blóß bléd nóchluege kann. Alles Gueti zem Hóchzitsdaag, Griffe un Hirsch!Un noch e ándrer Hirsch het ebbs zem Fiire - alsó nit sich, sundern sin Land. Aber des kummt bei däm meischtens ufs Gliche rüs. Viva l'Italia! Vor 64 Johr sinn Ihr Italiéner ufgstande un hänn Eier Land bifreit vun dr Fremdherrschaft vun gnádelóse Herremensche ohni Mitleid, wú-ich nóch Guetdinke un Willkier regiert hänn - wórum klappt des jetz blóß nimmeh bii blóß einem bimitleidenswerte Mensch ohni Gnád vum Herr?
20.04.2009: Wie gsait, éschterlig isch-s nit zuegange, ufm Hecker sinem Wég, wú-er iewer Friiburig uf Karlsrueh het laufe welle. Schun fuffzig Kilométer vór Friiburig het-ne dr Génerál vun Gágern mit sinene Soldáte gstellt, uf dr Scheideck ufm Grát zwischem Kander- un em Wiesedaal. Dr Génerál selwerscht isch gfalle, ei bádischer Soldát un e Dutzend vun dr Freiheitskämpfer. Dr Hecker un d reschtligi Revolütionèr sinn in d Schwiz gflóhe. Sit einige Johr fahrt dr Bádner traditionell sini erschti Friehlingsvelotour iewer Kander uf d Scheidegg un vun dert uf Schlächtehüüs ins Wiesedaal nunter. Dismól het-er d Scheideck allerdings iewers Wollbachdaal erreicht.
13.04.2009: Des, wás dr Hecker nit só ganz midr Óschterbotschaft het in Iiklang bringe kenne, isch einesibzig Johr un ei Daag spéter doch noch glunge, un zwor ganz im Sinn vun dr chrischtlig-éschterlige Botschaft vun dr Glichheit un Freiheit vun allene Mensche - zmindescht erschtmól vun allene Bádner. Ám 13.04.1919, hit vor niinzig Johr, het-s bádischi Volk in einer vun dr erschte staatlig origanisierte Volksabstimmunge in Ditschland fír eini vun dr modernschti Vrfassunge gstimmt, só modern wie die vum eidgnessische Demokratie-Muschterländli, moderner wie selli vun dr Bundesrepublik drissig Johr spéter.
12.04.2009: Disjohr fallt dr wiechtigschti Gedenkdaag vun dr Bádische Revolütión midm Óschterfescht zamme. Dr erschti Ufstand vum Hecker 1848 isch nit ganz só friedlig üsgange, wie des im Sinn vum hitige Fescht isch; aber des isch schließlig au nie vun ihm só plánt gsii. E Uferstéhung vum bádische Volk het ihm eigentlig vielmeh dinkt, e Wiedergeburt áls freis, demokrátischs Volk. Aber wie-ma-sich fróge kennt, wás bii ünsrer Lobbykratie vun dr Idée vun dr Bádische Revolütión noch bliewe isch, kennt-ma-sich au fróge, wás bii ünsrer soziále Kälti in gwisse Gsellschaftsschiechte vun dr Idée vum Tód un dr Uferstéhung vum Chrischtüs noch bliewe isch. D Redaktion winscht einewég fróhi Óschtere un friedligi Feschtdaag.
04.04.2009: D Gróßi vun dr Welt treffe-sich dert, wú d eiropèischi Demokratie un dr Lieweralismüs ihr Ürsprung hänn. Stróßburig un Kehl, s Elsiß un Báde, sinn zamme d Gaschtgéwer un präsentiere-sich dr Welt. Un desjénig, wú hit morige d Liveiewertrágung im ZDF gsähne het, het-s siecher ghért, wie dr Müsikvrein Kehl vor allene Staatspräsidente, Kanzlerinne un Premierminischter, vor allene Kameras un Mikrophón, s Bádnerlied, frisch auf!, gspielt het un d Himni vum Freidenkertuem un vun dr Gmietligkeit in dr weltwite Èther üsgstrahlt worre isch. Sógar dr Berlusconi het fíre Móment vum Deliphón ufgluegt...
21.03.2009: Nit blóß d Bundesrepublik Ditschland fiiert disjohr e runder Geburtsdaag; au s demokrátischi Báde het hit e Jubilèum: Vor gnáu 90 Johr, ám 21.03.1919, isch im Freistaat Báde d Vrfassung vrabschiedet worre. Un niinzig Johr spéter sinn mír Bádner stolz druf, daß üs ünserm Volk dr gréschti Kämpfer und Stritter fír dr Vrfassungsschutz un fír d Freiheit vum Staatsschutz kummt, wú au eifach e wunderbárer un kompetenter Politiker und Vordenker isch, wú ünsri gsamti Republik sóviel z vrdanke het, eifach e Held in ünsrer hitige Zit, wú gége só viel Wiedrigkeite nie ufgit, wú eifach... [Text nach geringfügigen Anpassungen freigegeben durch Bundesinnenministerium, Abteilung Staatsschutz und Telekom, gez. W. S., MdB]
07.03.2009: D Fásent 2009 isch üskehrt. Ab jetz goht-s degége.
05.03.2009: Midm Ändstraich hit mórige um vieri goht d Fasnacht 2009 zend. Un dr Herrgott biwiist, daß au ér e Fasnächtler isch: Dr Himmel vrgießt midr Narre sini Trène.
19.02.2009: Dr Bádner un dr Pól winsche allene Léser e rüüdigi un glickséligi Fasnacht. In drei Stunde stehn die zwei z Lüzern ufm Kapellplatz un gnieße s einzigartig Schauspiel vun dr Lozärner Tagwach. Von sellem Zitpunkt sinn-s nó gnáu zwei Wuche wéniger ei Stund, sólang die zwei schénschti Wuche im Johr düüre - bis-s wider degége goht. In däm Sinn: Narri - Narro!
15.01.2009: Gróßi Ufrégung unter dr Meenzer Narre: Dr MCV (Mainzer Carneval-Verein) het dr Streckevrlauf vum Rósemändigszueg gändert! Wil dr gwiechtigi Zuegmarschall Ady Schmelz nimmeh durich d engi Bauhófstróß durichpaßt, lauft dr Zueg disjohr s erscht Mól fír zweihundert Méter uf dr Rhiiallee entlang ám Kürfirschtlige Schloß durich, eins vun dr wénige schéne Bauwerik, wú Mainz het, wie e Zitungsléser ángmerikt het. S Gschrei unter dr Ehregarde un Ranzetrèger isch gróß: Án sóme zuegige un kalte Platz dierekt ám Rhii wott doch kei Zueschauer stoh; un üsserdäm mießt-ma dódefír d Theodor-Heiss-Bruck sperre! Des isch jó únglauwlig, wás die Mainzer Narre fír Mimésli sinn, wenn-si mól üs ihrene Sääl uf d Stróß rüs mien: Z Básel stehn d Zueschauer ám Cortège schließlig au finf Stund dierekt ám Rhii, un s sinn sógar zwei Brucke dr ganz Daag gsperrt! Un vum arischkalte Wind, wú drei Nècht lang vum Pilátüs dr Vierwaldstättersee ins Lüzerner Altstädtli nunterweiht, will-i gar nit erscht schwätze!
06.01.2009: Es isch Dreikénig; un d Redaktión winscht miteme lüte „Narri! Narro!“ allene Léser e glickséligi Fásent, e schöni Fasnacht, ä rüüdigi Fasnacht un e scheene Fassenacht.
01.01.2009: „Iech winsch Eich e guets neis Johr un e Brétschel, só gróß wie e Schíretor.“ D Redaktion winscht allene Léserinne un Léser Glick un Gsundheit fírs neii Johr 2009.
31.12.2008: Dr Bádner un dr Pól winsche allene Léserinne un Léser e gueter Rutsch ins neii Johr 2009 un e frehliger Altjohrsówend.
24.12.2008: Dr Bádner un dr Pol winsche allene Léser un Léserinne Fróhi Wihnáchte - Frohe Weihnachte - Frohi Wihnachte - Frohe Weihnachten - Wesołych Świąt - Joyeux Noël - Hyvää Joulua - God Jul - Buon Natale!
17.12.2008: Hit vor 175 Johr isch dr Kaschpar Hüüser mit ebbis 21 Johr gstorwe. Um sell biriehmts Findelkind rankt sich d Ság, daß-s e bádischer Erbprinz gsii isch, wú üsgsetzt un ime Vrlies fascht vellig ohni Erziehung ufgwachse isch. Ér het wege däm au arig schlécht schwätze kenne un isch nadirlig psichisch labiel gsii. Nóch sinem Uftauche 1822 z Niernberig isch-er vun Forscher un Pädagóge vriinahmt worre, wás siecher nit bii sinere psichischi Gnésung ghulfe het. Ér isch nó au ám 15.12.1833 z Ánsbach miteme Messer angriffe worre un drei Daag spéter án dr Vrletzunge gstorwe. S Motiev un dr Hintergrund vun däm Mord sinn nie ufklärt worre un hänn d Mithisierung vum Kaschpar Hüüser nadirlig noch vrgréßert. Meh Informatióne finde d Léser in dr Üsgáb 9/04.
06.12.2008: Dr Bádner gratüliert sinere Wahlheimet Finnland zem 91. Geburtsdaag am Itsenäisyyspäivä, em finnische Unabhängigkeitsdaag.
30.11.2008: Sit 18.54 Ühr mitteleiropèischi Zit stoht fescht: Dr neii Biergermeischter vun Eimeldinge heißt Manfred Merstetter. 543 vun 1079 Stimme hänn biinere Wahlbiteiligung vun 59,16 Prozent fíre Sieg im erschte Wahlgang glangt. Nóch sechs Wuche küriósem, ánstrengendem un schwierigem Wahlkampf sinn d Eimeldinger jetz froh, daß-s endlig rum isch un ihne e Zweiter Wahlgang in zwei Wuche erspart bliewe isch. Vun dr Róthüüsstég het dr amtierendi Biergermeischter Hansjerg Rüpp s Ergéwnis vrkindet, vor ball zweihundert Lit, wú e halb Stund in dr Kälti gwartet hänn - dr Bádner het fascht Angscht ghán, daß jetz ebber vum Balkón d Eimeldinger Republik üsrieft. Ob-er só zfriede isch midm Ergéwnis weiß dr Bádner nónit (dr Pól weiß sówiesó vun nix) - aber immerhieni het dr neii Biergermeischter uf dr Wahlparty glich mól vum Männerchor s Bádnerlied ánstimme loh, des macht-ne nadirlig arig simpáthisch...D Redaktion winscht üsserdäm e bsinnligi Adventszit.
14.11.2008: Niinzig Johr isch-s hit uf dr Daag her, daß Báde zem erschte Mól e Demokratie worre isch. Ám 09.11.1918 het dr Richskanzler Max vun Báde dr Kaiser Wilhelm II eigemächtig abgsetzt ghán; ám 14. Nóvember wird dr bádischi Freistaat üsgruefe. Au dr Gróßherzóg Friedrich II dankt ám 22. Nóvember schließlig ab. Wie Báde schun einer vun dr Vorriter vun dr demokrátische Revolütión 1848/49 gsii isch, isch dr neii Freistaat Báde au e Muschterbispiel fír d Volksherrschaft: Nócheme Turnüssischtém, wie-s hit blóß noch d Schwiz git, wechsle-sich die Regierungsmitglieder halbjährlig áls Staatspräsidente ab. Dr demokrátischi Vrsuech vum Freistaat Báde klappt bis 1933. Em Vrsuech vun dr Wiederufnamme nóchem Krieg wird jäh durich d manipülierti Volksabstimmung iewer e neier "Siedweschtstaat" 1952 e End gsetzt. (Witere Infos zem Freistaat Báde git-s in dr Üsgáb 12/06.)
09.11.2008: Dr „Bádner“ bringt dr provokanti Vorschlág uf, dr hitigi niinti Nóvember zem ditsche Nationálfiierdaag z mache. Wie kei ándrer Daag spiegelt dr niinti Nóvember d Gschiecht vum ditsche Volk im zwanzigschte Johrhundert wieder, d Schatte- un d Liechtsite vum schwére Gang in d Freiheit un dr Friede. Ám 09.11.1918 vrkindet dr Richskanzler Maximillián vun Báde d Abdankung vum letschte ditsche Kaiser; Ditschland wird zem erschte Mól e Demokratie un vrhilft em johrzehntealte Kampf um d Freiheit 1848 un 1849 un sinene Opfer endlig zem spóte Sieg. Ám 09.11.1923 marschiert dr Hitler midm brüüne Mob uf d Feldherrehalli vun Minchen; dr Putsch scheitert, d Demokratie un s Récht siege noch, zeige aber au, wie schwach-si noch sinn. Ám 09.11.1938 brenne d Sinagóge in ganz Ditschland, werre Hunderti vun jiedische Mitbierger umbrócht un Zehntausendi in d KZ vrschafft; Ditschland isch só wit entfernt vun dr Demoktratie wie noch nie vorher. Ám 09.11.1989 sorigt e Vrsprecher vum SED-Politbüro-Mitglied Schabowski defír, daß Tausendi vun ditschi Briedere un Schwéschtere z Oscht-Berlien s Mahnmól vun dr vierzigjährige Únfreiheit un Zwangsteilung iewerwinde un ei Volk wider zue einem Volk mache. Dr Bigriff „Fiierdaag“ wär fír só e nationáler Daag viellicht nimmeh ganz ángmesse; aber Ditschland het sin Nationálfiierdaag schließlig noch nie „gfiiert“, sundern ehnder „fiierlig ghalte“. Un wenn Ditschland s einzigscht Land miteme „Nationálgedenkdaag“ wär, sott-s au récht sii. S wär mól e Gedanke wert, dr natiónale Wás-au-immer-Daag uf dr niinte Nóvember z vrlége: Denn wie im Léwe vumene Mensch, liege au im Léwe vunere Natión Freid un Leid immer dicht biinand.
05.11.2008: Dódefír, daß-si zmitts in dr Nácht wähle, isch d Wahlbiteiligung bii dr Amis wahnsinnig hóch. Dr McCain zeigt-sich áls iewerraschend fairer Wahlvrlierer. Gwinne dued nämlig dr Barack Obama, wú mit sine sechsstellige Wahlkampfspende schun ellei s Hüshaltsdefizit vun dr ÜSA stopfe hätt kenne. Des will-er jetz au mache, des heißt abm zwanzigschte Janüar. Der Mann lebt gfährliger wie dr Osama bin Laden, het geschtern e Ekschpert im Fernseh gsait. D Eiphorie uf dr Welt isch gróß. Des wird-s däm arme Kerli noch schwérer mache, d Erwartunge z erfille, wú án-ne griechtet sinn.
03.11.2008: Wenn jédes Volk wirklig die Regierung bikummt, wú-s vrdient het – wás solle-mr nó jetz erscht vun dr Hesse denke? Drei Politiker entdecke ihr Gwisse un stelle ihri Partei só dermáße blóß, wie-s sunscht nit d Oppositión schafft. Aber, Andréa, wie heißt-s só schén: D Parteifrind sinn die schlimmschti Feind. Dr Koch isch ziemlig vrärgert: Jetz het-er in dr Staatskanzlei vellig umsunscht packt. D Grieni schittle dr Kopf, d FDP d Sektfläsche. D Linki rieft áls Konsequenz d Hessischi Demokrátischi Republik üs. Un d SPD? Die dued-mr langsám kei bißli meh leid. Wenn-si sóviel Freid het án dr Selbschtzerfleischung... Au in dr Heimet vum Bádner wird gwählt. Ám drissigschte Nóvember stelle-sich vier Männer zer Wahl fírs Amt vum Biergermeischter vun däm Dorf, wú liewlig ám dritte un vierte Gleis vun dr Rhiidaalstrecki ligt. Bis zem allerletschte Daag vun dr Biwerwungsfrischt ám dritte Nóvember hänn die letschte zwei Kandidáte gwartet, bivor-si-s worre sinn (alsó Kandidáte), un hänn dr Eimeldinger dódemit e gróßer Schrecke iigjagt. (Alsó, nit, wil-si kandidiert hänn, sundern wil-si só lang nit kandidiert hänn un üns midr erschte zwei Kandidáte drei Wuche lang elleigloh hänn – schrecklig...)
09.10.2008: Hit vor zwanzig Johr isch dr bádischi Ingeniér un Unternämmer Felix Wankel z Lindau gstorwe; uf d Welt kumme isch-er ám 13.08.1902 z Lohr in dr Heimetstadt vum Bádner. Mit sinere Erfindung vum Kreiskolwemotor het-sich dr Wankel e Platz in dr Gschiecht nebem Carl Benz un em Gottfried Daimler (seller isch aber e Schwób gsii) vrdient. 1963 isch dr Wanklemótor s erschtmól in e Auto iibaut worre, dr NSU Spider, 1967 in dr biriehmti Nóchfolger NSU Ro 80 mit 115 PS. S letschteri isch s erschti ditschi Auto iewerhaupt gsii, wú in Ditschland zem „Auto vum Johr“ gwählt worre isch. Un wer het-s erfunde? E Bádner…
03.10.2008: Dr Bádner gratüliert sinem Heimetstaat zem 18. Johresdaag vun dr Wiedervreinigung. Au wenn-er immer noch dr Meinung isch, daß eigentlig dr niinte November dr Gedenkdaag áns gréschti friedligi Gschiechtsereignis im zwanzigschte Johrhundert sii sott, isch doch dr dritti Októwer dr Daag, wú-ma-sich dran entsinne sott, vun wás des ditschi Volk in dr DDR dómóls e Teil gsii isch. E Teil vunere gróße Biwégung zamme midr Póle, dr Tscheche, dr Üngarn, dr Balte un vielene ándre, wú-s ufeme friedlige Wég gschafft hänn, daß d gréschti Teilung vun dr Menschheit in ihrere Gschiecht endlig iewerwunde worre isch. E Teilung, wú au im Bádner sin Vaterland bitroffe het, wie sunscht nit viel ándri Länder. És isch siecher nit alles guetgange bii dere Widervreinigung; un vieli hänn Angscht devor ghán, nit blóß in dr BRD und in dr DDR, sundern vor allem au im Üsland. Aber Ditschland het zeigt, daß-s weiß, wú sini Vrántwortung im hitige Eirópa ligt un daß ünser Land un ünsri politischi Kultür starik gnueg sinn, daß mír dere Vrántwortung au gréchtwerre kenne. Un wege däm isch dr dritti Októwer au e Daag, wú dr Bádner sin Lokálpatriotismüs uflése kann imene Patriotismüs für sini ganzi Natión, wú stolz uf ihri gschiechtligi Leischtunge sii kann, wú zeigt, daß-si üs Fehler lehrt, wie sunscht wénigi ándri, wú zeigt, daß-si erwachse isch un riff worre isch durich die vieli Problém un des vieli Leid, wás-si in dr Vrgangeheit erfahre un vrürsacht het. Un er kann sin Nationálpatriotismüs uflése imene eiropèische Patriotismüs, wil dr Dritti Októwer, dr Ditschi Nationálfiierdig, nit dr Sieg vunere gróße Schlacht fiiert, nit d Unterzeichnung vunere Unabhängigkeitserklärung oder gar dr Geburtsdaag vun irgendeme ufzwängte Staatschef. Dr Ditschi Nationálfiierdig fiiert ebe des, wú dr Bádner vun ánfang án defír iigstande isch: Ér fiiert dr Triumph vun dr Velkervrständigung un dr Solidarität iewer d Spróche un d Ethnie rüs, vun dr gmeinsáme Zielsetzung un dr friedlige Umsetzung vun gróße Idée un politische Vränderunge. Dr Daag vun dr Ditsche Einheit fiiert dr Eiropèischi Traum.
28.09.2008: Immer wider git-s Dáte, wú einem zeige, wie nóch Léwe un Tód, Hoffnung un Abschied biinand liege. Der Sunndig hit isch só e Daag, wil-er glichzitig dr Geburtsdaag vum bádische Freiheitskämpfer Friedrich Hecker isch, wú 1811 im Kraichgau uf d Welt kumme isch un s bádisch Volk in e - vorerscht - vrlórener Kampf fír d Freiheit un d Demokratie gfiehrt het un selbscht blóß knapp dr preißische Terrorjüschtiez entkumme isch, un glichzitig dr Tódesdaag vun ünsrem freisinnigi Gróßherzóg Friedrich I. isch, wú vor hundertuneinem Johr gstorwe isch, kurz nóch sinem 81. Geburtsdaag ám niinte September.
21.09.2008: Wider e Fíerdig fír Lerrach: Vor 160 Johr het dr Guschtav Strueve in dr Stadt im Wiesedaal ufm Balkon am Märtplatz d Bádischi Republik üsgruefe un dódemit d bádischi Septemberrevolütión iigleitet.
09.09.2008: Hit vor 182 Johr, ám 09.09.1826, isch ünser Gróßherzóg Friedrich I uf d Welt kumme. Obwohl-er fír d Einigung vun Ditschland unter dr preißische Hegemonie iiträtte isch, het-em Báde doch gréschteteils z vrdanke, daß-s s furtschrittligschti Land im Ditsche Rich worre isch, sówohl in wirtschaftliger Hinsiecht wie in demokrátischer. Dr Friedrich I het unter ándrem d Ziviléhi, s staatligi Schuelwése un gheimi un dierekti Wahl iigfiehrt (wenn au vorerscht wohl blóß fír d Männer). Meh zem Friedrich I finde d Léser in dr Sunderüsgáb zem 200. Geburtstag vun Báde vum 12.07.2006.
12.07.2008: Dr Bádner gratüliert sinere Heimet zem 202. Geburtsdaag: Ám 12.07.1806 het dr Kürfirscht Karl Friedrich vun Napóelons Gnáde dr Titel vum Gróßherzóg ángnumme un dódemit des Land Báde grindet, wú-sich siterher vum Bódesee bis zem Neckar, vum Rhiiknie bis zem Tauberdaal erstreckt. Sit zwei Johrhundert sinn alsó d Ódewälder, d Kürpfälzer, d Vorderéscherricher, d Durlacher, d Ortenauer, d Marikgräfler, d Stróßburiger un Básler Léhe, d Hóchschwarzwälder un d Hégauer mitenand uf däm wunderschéne Flecke Erdi vreint. D Redaktión empfiehlt áls Lektier d Sunderüsgáb zem 200. Geburtsdaag, wú d Léser im Arichiev finde.
30.06.2008: Während dr Viezeeirópameischter z Berlien hitzmiddág umjuewelt wird, ligt dr Bádner mit únertrèglige Schmerze im Bett. Só arig het-ne d Finálniederlág mitgnumme, daß-ne schun währendm Spiel e stariks Fiewer iewerkumme het (viellicht isch-s ándrersits au drán glége, daß-er ufm Feschtival vun Fridig bis Samschdig insgsamt sibe Stunde gschlófe un áchtzehn Stund mitgrélt un die reschtligi Zit sini eigni Régle bim Mäxli- (oder Maier-)Spiele midr Schwizer un ere Fläsch Jègermeischter nit blickt het). Jédefalls het d beßri Mannschaft dr Pott mit heimgnumme – un Ditschland kann-sich midm Gedanke tréschte, daß d Riechtung – nóchem dritte Platz 2006 jetz dr zweiti – schunemól stimmt un freit-sich uf d WM 2010 in Siedafrika. Insgsamt isch-s aber e stariki EM gsii, e spannendi un vor allem e emotionáli un – wás dr Redaktión jó immer bsunders wiechtig isch: e iewerraschend velkervrbindendi (vor allem s Halbfinál gége d Tierke). Aber au e kuriósi. Während d Redaktión s sportligi un s wirtschaftligi Fázit liewer mól dr Ekschperte iewerloh will, git-s doch einigi ándri Sache, wú-ich noch lang in Erinnerung bliewe werre. Áls allererschts mueß-ma dó sicherlig dr Platzvrwiis vum Jógi un vum Pepi erwähne, wú eigentlig nix meh die Sturheit un Wichtigduerei vun dr UEFA iewertreffe kann; aber au e Gääli Kart fíre Spieler ufm Bank, e zruckgnummeni Gääl-Róti Kart un nadirlig e neivrlegter Ráse ghére sicher zue dr kurioseschte Sache bii dere EM. E Feldspieler im Tor isch zwar án-sich kei Premier gsii, fír dr Bádner und dr Pól aber doch. Un e Mengi neii Régle hämm-mr au dezueglehrt: Só zem Bispiel daß s Absits bim Iiwurf ufghebt isch un im Fall, daß-sich Italiéner hinterm Tornetz oscarrif hin- un herwälze. Un während d Italiéner un d Holländer unsri Fueßballieder klaue ("'34, '38, '82, 2006 – le emozioni non finiscono mai" un "Dat is prima – viva Hollandia!"), isch d ganzi Welt froh gsii, daß d Schwizer-ich ihri Bilder gschenkt hänn, während aali Fernsehzueschauer in d Rehri gluegt hänn.
25.06.2008: Ám 25.06.1849, hit vor 159 Johr, isch dr preißischi Kénig, dr spéteri Kaiser Wilhelm I, ohni Gégewehr in Karlsrueh iizóge un het dódemit dr Ánfang vum End fír d Bádischi Revolütión iigleitet. Drissigtausend bádische Revolütionär hänn vorher in Nordbáde em preißischi Heer tapfer d Stirn bote, gége d doppelti Iewermacht aber kei Chance ghán. Friiburig un Raschtatt hänn au kei wirkliger Wiederstand meh leischte kenne; un ám dreiezwanzwigschte Jueli isch au d Feschtung Raschtatt gfalle. Midr Niederschlágung vun dr bádische Revolütión isch erschtmól e neii Zit vun Unterdrickung un Únfreiheit ánbroche: In Báde isch-s Kriegsrécht vrhänkt worre, Zitunge sinn vrbote un áchtezwanzig Freiheitskämpfer vrschosse worre. Áchtzigtausend Bádner sinn üs ihrere Heimet gflóhe.
23.06.2008: Währendm Fueßballoch gratüliert dr Bádner herzlig sinem zweitliebschte Groussherzogtum zem hitige Nationalfeierdag – ganz nóchem gróßherzóglige Wahlspruch: Mir wëlle bleiwe, wat mir sinn.
22.06.2008: Wás fíre heißi EM! Wie vieli Millióne het denn dr Abramovič dene Holländer zahlt? Dr Bádner un dr Pól sinn jó hit einere Meinung gsii (Únglauwlig, aber au die zwei werre alt...) un hänn dr Spánier d Düüme druckt. Jalkopallon sivussa toimituskunta onnittelee pohjoismaistakin vieraanmaata juhannuksenjuhlille ja Suomen lippupäivälle. – Absits vum Fueßball gratüliert d Redaktión au em Gaschtland im hóche Norde zem Johannisfest un em Finnische Flaggedaag.
19.06.2008: Dr Bádner: JAAAAAAAAAAAAAAA!!!! JAAAAAAAAAAAAAAAAAA!!!! Dr Pól: Najo, ich hätti s jo liäber gha, wänn Portugal gwunne hätti.... Dr Bádner: JAAAAAAAAAAAAA!!!! JAAAAAAAAAAAAAA!!!!
17.06.2008: Zmitts in Freid un Leid vum Fueßballtaumel mécht d Redaktión ám hitige Daag vun dr Ditsche Freiheit, em éhemólige bundesditsche Nationálfiierdig, án dr bluetigi Kampf fír Freiheit un Demokratie erinnere, wú-sich d Bierger vun dr Ditsche Demokrátische Republik im Volksufstand ám 17.06.1953 s erschtmól zer Wehr gsetzt hänn gége d staatligi Unterdrickung un Willkier. Só wie Póle eins vun dr wénige Länder isch, wú in dr Nationálhimni e ándrer Staat erwähnt wird (Itálie, wú si zer Heimetrettung lószóge sinn), isch-s intressant zem Erwähne, daß d BRD dómóls e Ereignis imene ándre Staat (au wenn-ne d BRD nie ánerkennt het) zem Nationálfiierdig gmacht het – immer in dr Hoffnung ufe Widervreinigung.
16.06.2008: Het irgendebber hit ówend des Spiel vun dr Spvgg Märt-Eimeldinge gége dr SV Fischinge im Fernseh gsähne? Wer isch denn jetz eigentlich in d Kreisliega C ufgstiege? Ách nei, s isch jó ums Viertelfinál gange, obwohl-si gspielt hänn wie in dr Kreisklaß. Wénigschtens des Tor isch Weltklassi gsii. D Redaktión mécht aber jédefalls au dr Éschterricher fír Ihr gueter Uftritt un Ihri tolli Gaschtfrindschaft (die goht jó noch witer) danke. D EM isch e harts Türnier; ma kann-sich ebe nit án Mannschafte wie Angóla oder Trinidad un Tobágo uf dr zweite Gruppeplatz durichmógle – un au Eiri Mannschaft, liewi éschterrichschi Léser, het bii däm Türnier e gueti – vor allem kämpferischi – Figür abgänn.
15.06.2008: Dr Bádner gratüliert dr Schwizer zem erschte Sieg ánere Eirópameischterschaft un freit-sich herzlig mit ihne – au wenn-er s Spiel uf dr ARD blóß in dr Zammefassung gsähne het. Ihr kenne-s doch! Un midm Ottmar – noch e bádischer Nationáltrainer! – sähne-mr-ich 2010 in Siedafrika! Dr Bádner kann-sich jetz noch bis lang nóch Mitternacht freie – d Tierke werre-ne schun defír sorige, daß-er wach blibt...
11.06.2008: D Redaktión trüüert midr Schwizer um d vrpaßti EM im eigne Land nóch zwei só tapfre aber erfolglóse Kämpf. S isch immer bitter, wemm-ma únvrdient vrliert – aber wemm-ma weiß, daß-ma alles gänn het, nó kamm-ma mit erhówenem Haupt vum Platz goh. Liewer nóch sónere guete Vorrundi üsscheide wie bis zuemene vrkorikste Áchtelfinál durichhalte. Viellicht het d hitigi Niederlág vun dr Nati em Bádner aber au s Léwe grettet – ganz ellei isch-er hit ám Mainzer Rhiistrand gstande mit sinere Schwizerflagg zer Fernunterstitzung, umringt vun Millióne vun Halbménd ufem róte Grund. Dódefír het-er-sich, während-er-sich uf dr Wikipédia e wingli midr Hischtórie vum Schwizer Fueßball bschäftigt het, bis um halwer eins noch die Huperei un Brielerei drüsse ánhére dierfe. Allah im Himmel – wás mache die erscht fír Lärm, wenn-si ins Viertelfinál kumme? Aber, liewi Schwizer, im Fall, daß-Ich des zem Tróscht langt: Wenn d Tierke wirklig irgendwie d Tscheche schláge sotte – im Viertelfinál mache mír sie platt! Un ándrersits wär zmindescht dr Bádner – dr Pól isch jó immer neitrál – midm Bruederdüell im Viertelfinál Ditschland–Schwiz au nit glicklig worre.
02.06.2008: Dr Bádner gratüliert sinem Gaschtgéwerland zem 62. Geburtsdaag: Ám 02.06.2008 hänn-sich d Italiéner fíre Republik entschiede un dr savoyische Ádel zem Deifel gjagt (in d Schwiz) un fiire hit wege däm au s Festa della Repubblica - hätte-si-sich dómóls fíre Monarichie entschiede, wär ihne dr Berlusconi viellicht erspart bliewe; aber des hänn-si jó dómóls nit ahne kenne...
27.05.2008: Dr Bádner un dr Pól gratürliere dr pfälzische Kollége zue ihrem Johresdaag im Kampf fír Freiheit un Demokratie: Ám 27.05.1832 het ufm Hambacher Schloß bii Neistadt án dr Wiistróß (dr Bádner isch scho druf gsii un het-sich die gschiechtstrèchtigi Stätt nadirlig gnáu bschaut) s erschti gróßi "Fescht" vun dr Demokratie stattgfunde, wú Demokráte üs allene ditsche Staate un üsm Üsland (vor allem üs Póle) zammekumme sinn.
19.05.2008: Jetz weiß d Redaktión endlig, wórum d Schwizer noch só muffig un vrhalte im Hinblick uf d ÉM sinn: D UEFA het vun Básel vrlangt, daß-si die Beize mit Gitter vun dr Effentligkeit abtrenne (!), wú Ueli Bier oder Ünser Bier - s Básler Lókalbier - üsgschenkt wird. Heineke het ebbs degége. Aber, liewi Schwizer! üns isch des vor zwei Johr au nit ánderscht gange, wú d FIFA vrbote het, daß-ma im Stádion Wasser üsschenkt - s het blóß Bonaqua vun dr Coca Cola Company sii dierfe. Un, liewi Zircher! wenn Ihr sónigi Problém hänn wie d Básler, Ihr hänn d Ánsprechpartner jó dierekt néwedrán - die ganzi Funktionärsbonze vun dr UEFA un dr FIFA wohne jó eh alli bii Eich án dr Goldkischt...
18.05.2008: D Redaktión gratüliert em Land Rhiiland-Pfalz zem 61. Geburtsdaag. Ám 18.05.1947 isch d Landesvrfassung „im Bewußtsein der Verantwortung vor Gott, dem Urgrund des Rechts und Schöpfer aller menschlichen Gemeinschaft, von dem Willen beseelt, die Freiheit und Würde des Menschen zu sichern, das Gemeinschaftsleben nach dem Grundsatz der sozialen Gerechtigkeit zu ordnen, den wirtschaftlichen Fortschritt aller zu fördern und ein neues demokratisches Deutschland als lebendiges Glied der Völkergemeinschaft zu formen“, vun dr rhiiland-pfälzische Bivelkerung ángnumme worre. Im Auguscht im Johr vorher isch s Land Rhiiland-Pfalz erscht ufe Dekrét vun dr franzésische Bsatzungsmacht hieni üseme gróße Flicketeppig vun bairische, preißische, hessische un oldeburigische Territórie grindet worre. Zem 60. Geburtsdaag letscht Johr finde d Léser meh Informatióne in dr Üsgáb 9/07. Dr TSG Hoffene gratüliert d Redaktión zem Ufstieg: Immerhieni het-s jetz zwei bádische Mannschafte in dr Erschte Bundesliega. (Wäm isch eigentlig schummól ufgfalle, daß in dr zwei Bundesliege drei bádische Vrein spiele, aber blóß ei schwèwischer?) Fír Mainz un Friiburig het-s uf dr ánder Sit nit glangt. Fír Mainz isch-s bsunders schád, nóch sómene schéne Spiel; aber ma isch jó au selwerscht schuld, wemm-ma sinn Ufstieg vun ándre abhängig macht un nimmeh selbscht in dr Hand het – un nóchdäm-si jetz des dritte Mól in dere Sitüatión gsii sinn, isch Mainz des Gfiehl inzwische jó gwohnt. Un dr Kloppo isch jetz au erliichtert – der kann jetz endlig furt vun däm Karnevalsvrein un dere vrruckte Stadt. Un Friiburig? Entschudligung – aber, wemm-ma gége Wiesbáde vrliert, brücht-ma kei Mitleid erwarte. Schén isch au, daß-s d Lauterer zem Schluß doch noch gschafft hänn. Fír só e Traditiónsvrein wär dr Abstieg doch z hart gsii.
17.05.2008: Sinere alte Heimet Héchtse winscht dr Bádner alles Gueti zem 1200. Geburtsdaag, au wenn-er uf dr Jubilèumsfiier e Stund umsunscht ufs Esse gwartet het un nó entnervt gange isch. Ám 17.05.808 isch „Hehhidsheim“ s erscht Mól ürkundlig erwähnt worre; d erschti fränkischi Siedlungsspuere git-s aber schun üsem 6. Johrhundert. Zweiehalb Johr het dr Bádner in däm schéne Mainzer Ortsteil gwohnt, wú-sich noch immer ám wénigschte áls Mainzer fiehlt - bis-er gmerikt het, daß s Wohnheim eigentlig noch in dr Oberstadt ligt un d Generáloberscht-Beck-Stróß gnáu d Grenz zwische dr Stadtteil gsii isch. Einewég isch dr Bádner fír immer mit Héchtse vrbunde; schließlig het-er dert áls „Héchtsemer Humpelnder Bot“ ángfange ghán. Meh Informatióne zue Héchtse git-s in dr Üsgáb 19/06, zer Herkunft vum Bot in dr Üsgáb 31/05. 15.05.2008: Liewer Pankrátiüs, liewer Servátiüs, liewer Bonifátiüs, liewi Sophie, Ihr hänn Eiri Chance ghán - aber au disjohr het-s nimmeh ganz glangt.
11.05.2008: Dr Rastatter Soldáteufstand vor 159 Johr: Ám 11.05.1849 stehn imene letschte vrzwiifelte Akt au d bádischi Soldáte in dr Feschtung Rastatt im Kampf fír d Demokratie un d Freiheit uf - in sellere Baschtión, wú-si s Johr vorher noch gnáu die iigsperrt hänn, wú-si jetz mit án dr Site kämpfe. Un wie selli bádischi Soldáte im erschte Revolütiónsjohr aber noch ihrene eigne Landslit gégeniewergstande sinn, só stehn jetz au ihri Bundesgnosse, d hessischi un preißischi Soldáte, im Kampf gége sie. Üsserdäm winscht d Redaktión allene Léser schéni Pfingschtfiierdig.
06.05.2008: Meenz wär nit Meenz, wenn-ne nit au zem 9. Gueteberig-Marathon ám Sunndig noch e Fassenachtsposse iigfalle wär: Die knapp 10.000 Marathóni sinn uf ihrene zweievierzigkommaeinsniinfinf Kilométer au án dr evangelische Chrischtüskirch durichgloffe. Daß sini Gmei in dr Kirch d Prédigt noch het vrstoh kenne, het dr Pfarrer vorher d Stadt um Ruhi bäte. Selli het nó Schilder rund um d Kirch ufghängt, daß-ma dó doch bittschén liislig schnüüfe sott. Bii sóme Kompromiß hänn d Marathóni nadirlig em Herrgott sin Sége fírs Renne ghán - un ám Mändig hänn wider die zigtausendi Autos ám Daag uf dr sechsspurige Kaiserstróß án dr Chrischtüskirch durichbrettre kenne.
03.05.2008: Au disjohr mécht dr "Bádner" ám dritte Mai drán erinnere, daß hit dr Internationále Daag vun dr Pressefreiheit isch. D Redaktión isch froh, daß zmindescht in Báde noch Meinungsfreiheit garantiert isch un dr "Bádner" nit wége Gfahr von pro-tibétische Protescht vrbote wird, nit wége dr Vreffentlichung vun priváte Intiemdetails vun Hobby-Záre iigstellt un nit zer Üszällung vun Stichwahle zwunge wird, nit vun éschterrichsche Altmonarichischte d Kellerdier vor dr Nás zuegschláge krigt, nit vun chrischtlige Fundamentalischte wége Unterstitzung vun dr Evolütiónstheorie vrdammt un nit vun zahllóse Hobbyhischtóriker miteme Abschluß in Besserwisserei wégeme generelle Lób uf dr Zuestand vun dr ditsche Autobahne áls Altnázi-Propagandaorigán bschumpfe wird.
01.05.2008: D Redaktión winscht allene Don Camillos e schéns Himmelfahrtsfescht, allene Peppones e schéner Maifiierdig, em Erfinder vun beide, em Giovanni Guareschi, e schéner 100. Geburtsdaag (wenn-er noch léwe dääd), allene ditsche Väter e schéner Hock (d Schwizer Väter sinn erscht spéter drán - d éschterrichischi weiß-ich nit, aber dó isch des Théma jó eh grád wing heikel), dr Finne e wunderschéns un sunnerichs Vappu (oder wahlwiis e minimáler Káter nóchem geschtrige Vappuaatto), allene Hexe e gueter Heimflueg vum Brocke, em Ólaf Scholz e herzliger Glickwunsch fír des tolli arweitnämmerfeindligi Johr, em Schaltjohr viele Dank (Ohni dich hätte-mr jetz sunscht e superlangs Bruckewucheend vum Mittwuch bis zem Sunndig ghán!), dr Iisheiligi toi-toi-toi (Disjohr kennten-er-s écht mól wider schaffe!), un... - hämm-mr noch irgendebber vrgesse? Ah, jó: noch e Biitrág zem Théma únnitzes Wisse: 2008 isch eins vun dr ganz seltene Johr, wú dr Vaterdaag vórem Mueterdaag ligt - egál, ob dr letschteri bii Eich im Kalender ám 4. oder ám 11. Mai drin stoht...
25.04.2008: 56 Johr isch-s hit her, daß mír in dr Zwangséhi mit Wirteberig vreinigt worre sinn - e paar Johr het-s-ich Bádner dunkt, mr dääde vum Deifel gritte werre. Dr Báde-Wirteberig-Daag - e gróßer Daag fír d Schwówe. Aber wás dääde mír jungi Bádner hit au ohni s báde-wirteberigischi Abitür mache...? Üsserdäm fiiert s Gaschtgéwerland vum Bádner hit dr Anniversario della Liberazione, dr Johresdaag vun dr Bifreiung vum Berlusconi - äh, nei, vum Mussolini, glaub-ich.
24.04.2008: Schén, wemm-ma áls Bierger weiß, daß sini Sorige vun dr Politik ernschtgnumme werre: Obwohl im Mainzer Stadtrót d Ántrèg, wú dr Bau vum Kohlekraftwerik stoppe oder zmindeschtens vorerscht üssetze welle, inere Marathonsitzung midr Mehrheite vun dr CDÜ, dr Griene un dr ÉDP/ Freii Wähler gége d SPD un d Republikáner durichbrócht worre sinn - nit z vrgesse die 80.000 Iiwendunge, wú sit drei Wuche vun dr Mainzer un Wiesbádner Bierger gége s Kraftwerik vorliege -, sähne dr OB Beitel un d stadteigeni Kraftwerik Mainz-Wiesbáde (KMW) kei Grund, nit z baue. D SPD handelt nóchem Motto: "Ohni Dreck kei Bus" - wil d KMW widerum nämlig dr Stadwerik ghére (au e hundertprozentigi Stadtdóchter), un dr Stadtwerik au d Mainzer Vrkehrsgsellschaft (MVG) ghért. Politischi Lógik: Wemm-mr nit d Luft mit Kohle vrpeschte un dódemit wider Kohle vrdiene, nó hämm-mr kei Kohle meh, daß d Bus fahre kenne. - Aber laufe soll jó viel gsinder sii, bii dr herrlige Friehlingsluft in dr Neistadt...
20.04.2008: Tapfer hänn-si gfochte, d bádischi Revolütionär ám 20.04.1848 uf dr Scheidegg bii Kander - tapfer, aber leider unterlége gége s bádischi Militär, wú dómóls noch gége d Demokráte un Freiheitskämpfer gstande isch - e Johr spéter het des schun ganz ánderscht üsgsähne. Vun Konschtanz her isch dr Hecker mit sinene Freischärler kumme un het-sich midm Herwégh üs Frankrich z Friiburig treffe welle. Aber dódrüs isch nie ebbs worre un au d Revolütionär z Friiburig hänn sechs Daag spéter kapitüliere mien - vorerscht...
15.04.2008: És isch únglauwlig! Wie dumm sinn Ihr Italiéner eigentlig? Des isch jó zem Hiele! Jetz hab-ich denkt, mír sinn die Hackfressi endlig lós! Jetz grinst-si üns einewég schu wider uf finf Kanèl vierezwanzig Stund ám Daag entgége! Hänn Ihr denn kei Funke Ánstand meh in Eich? Popolo dei coglioni! Che stronzi maledetti siete? Vaffanculo, mamma mia!
13.04.2008: In einer vun dr erschte Volksabstimmunge in dr ditsche Gschiecht het ám 13.04.1919, hit vor 89 Johr, d bádischi Bivelkerung d Vrfassung vum Freistaat Báde ángnumme. Drei Wuche vorher, ám 23.03.1919, het dr bádischi Landtág die revolütionär-demokrátischi Vrfassung vrabschiedet ghán. Obwohl-s midr bádische "Freiheit, Glichheit un Briederligkeit" só guet ángfange het, isch-s, wie-ma weiß, nit guet üsgange. Ab 1933 het-s au im Muschterländle "ei Volk, ei Rich, ei Fiehrer" gheiße.
12.04.2008: 160 Johr isch-s uf dr Daag gnáu her, daß dr Hecker z Konschtanz d bádischi Republik üsgruefe het. Dr Ánfang vumene vrzwiifelte Kampf fír d Freiheit un d Demokratie - gnáu hundert Johr iewrigens, bivor der Traum düüerhaft in Erfillung gange isch un sich Ditschland áls Bundesrepublik endlig zuenere Lobbykratie zammegschlosse het. Dr Hecker wird-sich im Gráb rumdrille...
10.04.2008: Kraß! Grád ebe isch e Rüümschiff an dr Mainzer Redaktiónstier durichgfahre. Nei, ünser Mainzer Korreschpondent isch nit sinere bliehende Phantasie erlége un au keinere Uefo-Sekte biiträte - obwohl-ma-s hätt meine kenne, sóviel Mensche wie ám Rhiiuefer gstande sinn... D drissig Johr alti rüssischi Rüümfähri "Buran" isch ufeme Pontonschiff dr ganzi Rhii hóchgschippert worre un dódemit au án dr Guetberigstadt durichgfahre. S Ziel isch s Technik-Müseum z Speyer, wú-s morige nomiddág ánkumme soll.
07.04.2008: Wénigschtens uf dr April kamm-ma-sich noch vrloh. Oder het-s üsserhalb vun Mainz hit nit gschneit?
03.04.2008: Vrkehrti Welt in dr Mainzer Politik - fascht kennt-ma meine, s dääd-sich ume Aprilscherz handle: S Kohlekraftwerik, wú d Mainzer Regierungsparteie im Stadtrót SPD, CDÜ un FDP baue welle, isch schun sit Johre gége dr Wille vun dr Bivelkerung plánt worre. 80.000 Unterschrifte gége der ekológischi Wahnsinn hänn d Biergerinitiatieve der Jänner dr Regierung iewergänn - doch d Drei-Parteie-Regierung unterm OB Jens Beitel isch hart bii ihrere Lienie bliewe. Bis d CDÜ letscht Wuch pletzlig üsgstiege isch un sich gége dr Bau gstellt het. Üs ihrere chrischtlige Vrántwortung rüs mießte-si d Schepfung biwahre un kennte wege däm e Kohlekraftwerik nit unterstitze... Weiß iewerhaupt noch e Partei, wás-si eigentlig will? Hamburig het wohl au dr hessische CDÜ uf dr Máge gschlage...
01.04.2008: D hessischi Landesregierung het hit dr Wég freigmacht fír d Rauchermaut. Die neii Plakette koscht ei Eiro ám Daag (isch alsó áls Johresabo fír 365 Eiro erhältlig) un erlaubt em Trèger s Rauche iewerál. – Só het dr Rádiosender FFH hit morige prowiert, sini Hérer in dr April z schicke. Nóchdäm dr letschti, ufwendigi Vrsuech (lueg Üsgáb 7/07) zue einere ganze Reaktión vun ünsrene Léser glangt het, het-sich d Reaktión entschlosse, disjohr uf e Aprilscherz z vrziechte. Allwiil hänn d Médie ihrene Kunde ám Erschte April gern e Ente ándrillt, só 1980 d Londoner Zitunge, wú vrzällt hänn, daß dr Big Ben e neii Ühr mitere Digitálánzeig krigt, oder 1992 s National Public Radio, wú d Widerkandidatür vum Richard Nixon ánkindigt het midm Wahlkampfslogan: „Iech hab nix Falschs gmacht un dääd-s au nie wider mache.“ Bsunders herzig isch zem Bispiel au d Gschiecht vun dr Schwéde im Johr 1962, wú-sich vum eigne Staatsfernseh hänn vrzälle loh, daß-si ihrer Fernséher vun Schwarz-Wiß uf Farb umstelle kenne, wenn-si blóß e Dámestrumpf ufschniide, iewer dr Bildschirm ziege un dr Abstand zem Grèt juschtiere. Arig irritiert isch au dr BBC-Chef im Johr 1957 gsii, wú sin Kameramann Charles de Jaeger exklüsiev vun dr Spaghettiernte in dr Schwiz biriechtet het. In dere Zit het-ma d Paschta im Inselkénigrich nónit só kennt; un dr BBC-Chef het im Lexikon luege welle, ob d Spaghetti wirklig ufm Baum wachse, het nó aber zwiifelt, ob-ma só ebbs Banáls wie Spaghetti wirklig in dr altehrwierdige „Encyclopedia Britannica“ finde kann. (Quelli: Christian Satorius, VRM)
23.03.2008: D Redaktión winscht allene Léser schéni Óschtere!
21.03.2008: Vor 89 Johr, ám 21.03.1919 isch im Freistaat Báde d Vrfassung vrabschiedet worre. Inspiriert vor allem vun dr schwizerische Básisdemokratie het-si au e rotierends Regierungssischtém vorgsähne ghán, ebbis arig vorbildligs fír d jungi Weimárer Republik, wú-sich erscht frisch vun dr Monarichie lósgsait ghán het. Leider het d jungi bádischi Demokratie kei anderthalb Johrzehnt Zit ghán zem Wachse un Floriere, bivor-si 1933 abrupt wider vrschwunde isch.
13.03.2008: Vor gnáu 75 Johr sinn d Éschterricher s erschti Opfer worre - só het-s zmindeschtens dr éhemóligi Fiehrer, äh Bundeskanzler vun Éschterrich, dr Wolfgang Schissel gsait. Des isch allerdings erscht vóre paar Johr gsii - ám 13.03.1938 het-s nit vieli Éschterricher gänn, wú des gsait hänn. D meischti hänn dómóls ehnder "Sieg Heil!" oder "Heim ins Reich!" brielt. Siecher: Dr Ánschluß hätt só oder só stattgfunde, ob freiwillig oder nit - d Mehrheit het einewég defír gstimmt. Un siecher het-s au keini Názis in Éschterrich gänn, sundern blóß e paar Altmonarichischte, wú-sich gfreit hänn, daß einer vun ihne endlig mól dene dammische Piefkes zeigt, wú-s langgoht. Gnáusó siecher, wie in dr Wuche und Mónet druf alli Juede freiwillig vun Wien uf Therésiestadt umgsiedelt sinn. Spéter, wú Ditschland dr Krieg vrlóre ghán het un dr gréschti Éschterricher uf eimól wider dr Mózart gsii isch, het-s ufgrund vunere Generálamnesie nie kei Názis un nie kei Juede in Éschterrich gänn ghán. Dr Schissel het dó e eigentlig únerhérti un úniewerlegti Bimerikung gmacht - ebbis, wás-ma vun dr éschterrichsche Politiker jó allerdings gwehnt isch: „D Éschterricher sinn d erschti Opfer gsii“, sait-er, iewere Zit, wú in Ditschland d Juede schun sit finf Johr sischtemátisch entréchtet un vrfolgt worre sinn. Des sait viel üs iewer s éschterrichschi Gschiechtsbiwußtsii un d Vrgangeheitsbiwältigung án sómene Gedenkdaag.
16.02.2008: D Fasnacht 2008 findet ihr End midm Kehrüs. S isch e schéni Fasnacht gsii, s isch e rüüdigi Fasnacht gsii, un dr Pétrüs het-sich au disjohr wider áls échter Fasnächtler zeigt. Ab jetz goht-s wider degége (só lang wie sunscht selte)... Narri! Narro!
21.01.2008: Z Mainz findet zem erschte Mól s Eiropèischi Guggemusikfeschtival statt. Vierzig Gugge sinn üs Ditschland, Schwiz, Liechtestei, Éschterrich un Itálie in d Gueteberigstadt kumme un hänn zamme gschränzt, bis dr Dóm bébt het. D Mainzer sinn e wunderbars Publikum gsii; un fíre Daag sinn wider zwei Welte inenand iewergflosse. E Neiuflág z Mainz isch fír 2012 plánt.
06.01.2008: Narri, narro! D Fásent het ángfange. Só schnell hinter Wihnáchte isch-s selte lósgange. Grádemól vier Wuche goht-s bis zem Héchepunkt vun dr finfte Johreszit. Disjohr isch-s dr zweitfrieheschti Termien, wú méglig isch. Zletscht isch d Fasnacht 1952 un 1896 só frieh gsii. Nur ime Johr, wú kei Schaltjohr isch, kann dr Termien noch e Daag friehner liege. Des isch s letschtmól in dr 1930er Johr dr Fall gsii. D Redaktión winscht allene Léser e glickséligi Fásent.
31.12.2007: Zem letschte Mól isch jetz e Thémeglossar online. In ihm finde d Léser jetz aber d Théme vun allene séchseáchtzig Üsgáwe un Sundereditióne, allene Rübrike üs drei Johr Bádner un zwei Johr Pól. D Redaktión sait nónemól herzlig dankschén án alli Léserinne un Léser fír d Treii un winscht e gueter Rutsch un e gsunds, glickligs Johr 2008.
24.12.2007: D Redaktión winscht allene Léser fróhi Wihnáchte un e gségents un bsinnligs Fescht.
21.12.2007: Dr gréschti Wihnáchtswunsch vum Bádner isch schun in Erfillung gange: In dr Mainzer Neistadt liege immerhieni zwei Zentiméter Neischnee! Un zem Vrdanke het-er des Eich allene, liewi Léser, Eire Heizunge, Eire Autos, Eierm Mill, wú vrbrennt wird... Jó, s isch wirklig wohr: Dr Kliemawandel sorigt fír d wissi Wihnácht! Wie des funktioniert, het geschtern d Wetterfee vun dr Tágesthéme erklèrt: E Schneeflock brücht, das-si iewerhaupt entstoh kann, e feschter Kern. Der gänn ihre die ganzi Schmutzpartikel, wú durich dr Kohlestoffdioxiedüsstóß un dr Feinstaub unsówiter in dr Luft rumschwirre. Án däm Dreck setze-sich d Wassermolekiel án un gfriere un gheie só áls Schneeflocke vum Himmel. Un wil-s in dr Neistadt d ganzi Induschtrie vun Mainz het, het-s dert - und blóß dert z Mainz - gnueg Dreck in der Luft, daß-s schneit.
02.12.2007: D Redaktión winscht allene Léserinne un Léser e bsinnligi un gruehsámi Adventszit.
01.12.2007: D Rhiiland-Pfälzer hänn entschiede: Dr Johannes Gueteberig isch fír sie s wiechtigscht Landeskind. Unter hundert Kandidáte, wú dr SWR vorgschláge het, hänn 25.000 Zueschauer dr Mainzer Erfinder vum Buechdruck uf dr erschte Platz vun dr "100 gréschte Rhiiland-Pfälzer" gwählt. Ufm zweite Platz isch dr Fritz Walter, dr Held vun Bern, ufm dritte dr friehneri Landesvater un Altbundeskanzler Helmuet Kohl glandet. D witeri "Top Ten" sinn d Hildegard vun Binge, dr Karl Kardinál Lehmann, dr Mário Ádorf, dr Karl Marix, dr Friedrich Wilhelm Raiffeise, dr Nikolaus Auguscht Otto un dr Jiergen Klopp. Witeri Persénligkeite, wú-ma wit iewer d Landesgrenze rüs kennt, sinn dr Heiner Geißler (21), dr Bruce Willis (25), dr Bernhard Vógel (26), dr Mariküs Merik (27), d Lóreley (29), dr Théo Zwanziger (30), dr Jóhann Láfer (36), dr Ernscht Néger (37), dr Thómas Anders (45), dr Guildo Horn (49), dr Clémens Brentáno (58), dr Valéry Giscard d'Estaing (72) un dr Firscht vun Metternig (84). Ufm letschte Platz isch dr Ruedolf Scharping, ebefalls e friehnerer Landesvater, glandet.
25.11.2007: S rhiihessischi Traditiónsunternämme Eckes üs Nieder-Olm fiiert sin 150. Geburtsdaag. Dr Firmename wird nit vielene ebbs ságe; aber sini wiechtigschti Produkt kennt jéds. Nit blóß dr "Eckes-Édelkirsch" un dr Wiibrand "Chantré" (der heißt iewrigens só nóchem Maidliname vun dr Frau vum Luedwig Eckert) stamme üs Nieder-Olm, sundern au dr Orangesaft "Hóches C", wú dr Eckes 1958 iigfiehrt het, un dr erschti Multivitamiensaft "Dr. Koch's Trink 10". Sit sechs Generatióne isch d Firma im Famieliebsitz un vrkauft in iewer sibzig Länder. Inzwische heißt-si offiziell Eckes-Granini un will-sich in Zuekunft blóß noch uf d Fruchtsäft konzentriere. Z Nieder-Olm selwerscht isch hit noch dr Firmesitz, prodüziert wird in Ditschland aber blóß noch in Nordrhii-Weschtfále un Niedersachse. D Famielie Eckes isch in Rhiihesse vor allem au biliebt wege ihrem gsellschaftlige Engagement: Nit blóß e paar Halle, Schwimmbèder un Kindergärte sinn vun ihre gstiftet worre, sundern au dr Fassenachtsbrunne z Mainz.
21.11.2007: D Qualifikatión fír d Fueßball-EM 2008 isch abgschlosse: Mit einere Üsnamme hänn-s alli Länder gschafft, wú fír dr "Bádner" relevant un frindschaftlig vrbunde sinn. Wirklig schád um d Finne, wú só knapp drán gsii sinn, herzliger Glickwunsch dódegége án d polnischi un d ditschi Mannschaft (un nadirlig án dr bádischi Trainer), wú-s jó ám Samschdig vorher schun gschafft ghán hänn, au án Frankrich, Itálie un Schwéde. D Schwizer un d Éschterricher hänn-sich áls Gaschtgéwer jó schun automátisch qualifiziert ghán.
19.11.2007: Dr Rádiosender SWR3 vereffentligt e - nit-repräsentatievi - Umfróg zem Théma EM 2008, wú Juegendligi gfrogt werre, wú d Gaschtgéwerländer Schwiz un Éschterrich liege. S Ergéwnis isch ähnlig kataschtrophál wie schun bii ähnligi Umfróge vum Stefan Raab: D meischti vrmuete ünsri liewi Nóchbere im Norde vun Eirópa - oder sógar nerdlig devún (wie? in dr Ariktis?) - midr Bigrindung, daß in dr Schwiz jó schließlig d Schwéde wohne... D Redaktión hofft, liewi Léser, daß Ihr vum "Bádner" iewer die langi Zit e wing meh Wisse mitgnumme hänn...
18.11.2007: Vor 150 Johr, ám 18.11.1857, gnáu um 14.57 Ühr, isch Mainz vunere riesige Explosión erschittert worre, wú bis in d hitigi Vorort d Fenschterschiiwe iidruckt het. Mit 208 Zentner Pulver, 700 Granáte un 600 Liechtkuegle isch dr Pulverturm ufm Käschtrich in d Luft gflóge gsii. Dr Ablauf isch nie ganz klèrt worre; áls Tèter giltet aber e éschterrichscher Korporál, wú wohl üs Rachi un Iifersucht ghandelt het. D Bruchstick vum Turm un em Münitiónsláger sinn bis in d Innestadt gschleidert worre un hänn mindeschtens zweievierzig Mensche mit in dr Tód grisse. Ufm Ballplatz ligt hit nóch e Stei vum Turm, wú 470 Méter wit gflóge isch.
14.11.2007: Geburtsdaag vun dr bádische Republik: Vor 89 Johr isch nóch dr Wirre vum Erschte Wetlkrieg áls einer vun dr erschte demokrátische Staate uf ditschem Bóde dr Freistaat Báde grindet worre. Offiziell het d bádischi Republik bis 1945 bstande; allerdings isch au ünser Ländli 1933 vun dr Názis glichgschalte worre.
23.10.2007: D letschti Üsgáb vum „Badner“ isch jetz online. Glichzitig fiiert dr Bádner sin dritter, dr Pól sin zweier Geburtsdaag. Wás d Léser in dere letschte Sunderüsgáb erwartet, kenne-si im Vorwort zer Üsgáb „S Letscht: Zem Abschied vun drei Johr Bádner un zwei Johr Pól“ lése. D Redaktion winscht allene treie Léserinne un Léser e witerhien schéni Zit un alles Gueti fír d Zuekunft. Au uf dere Homepage wird-ma au in Zuekunft aktüelli Mitteilunge finde, jetz au meh Neiigkeite üs Báde, Rhiihesse un Póle. S lohnt-sich alsó immer wider, mól durichzsurfe - wie-ma uf Neialemannisch sait.
22.10.2007: D Léserin Siena Appel fiiert ihre Geburtsdaag. D Redaktión gratüliert-ere ganz herzlig.
29.07.2007: D vorletschti Üsgáb vum „Bádner“ isch jetz online parát. Zem Abschluß hänn alli Redaktiónsmitglieder nónemól ihr Beschts gänn: Dr Bádner stellt d provokanti Fróg nóch dr Biditung un em Sinn vun dr Toleranz; dr Pól macht-sich Gedanke iewer s Erwachsewerre, iewer d gróßi Schritt in d Freiheit vun dr Selbschtbstimmung un s Gfängnis vun dr Selbschtvrántwortung, wú jéds in sinem Léwe emól due mueß. Üsserdäm git-s in dere Üsgáb dr letschti Teil vun dr Mainzer Stadtteilsérie zem Lése; dr Abschluß macht d Neistadt. D Landesrübrik kehrt zem Schluß zem Ánfang zruck, nämlig zer schéne Stadt Báde-Báde, wú vor tausend Johr d Dinaschtie Báde ihr Ánfang gnumme het. D Grammatikrübrik loßt im letschte Kapitel nónemól die wiechtigschti Eigeschafte vun dr niederalemannische Spróch Revue passiere. Zem Schluß isch au dr Pól nommól hinter sine Chemiebiecher un Vrsuechsprotokoll vorkumme un goht in dr WWW-Rübrik ufe ganz aktüells Hormón ii, wú wohrschiins disjohr d Tour de France gwinnt.D Redaktión vrabschiedet-sich jetz erschtmól in d Summerférie. Dr Chefredaktér isch bis Endi Auguscht gschäftlig in Nordoschteirópa unterwégs; wenn-s dringendi Ánglégeheite git, kenne-sich d Léser aber witerhieni unter dr Redaktións-Mailadreß án d polnischi Hilfskraft wende. D letschti Üsgáb vun „Ein Badner in Mainz“ wird ám Zischdig, 23.10.2007, zem dritte Geburtsdaag vum Bádner un zweite Geburtsdaag vum Pól erschiine. D Redaktión mécht die Üsgáb midr Léser fír d Léser mache. Iewer d Art vun dr erhoffte Mitärwet werre d Léser Ánfang September informiert. D Redaktión vum „Bádner“ winscht allene Léser schéni Summerférie un hoffentlig noch e wingli Sunneschiin.Üsserdäm fiiert hit dr Léser Nicolai Hóch sin Geburtsdaag. D Redaktión gratüliert-em ganz herzlig.
26.07.2007: Lang isch-s gange, bis d Redaktión endlig mól wider Zit gfunde het un ám Archiev het schaffe kenne. Ab jetz finden-Er dr „Badenilainen Turussa“ online, selli Üsgáwe üsm Johr 2005, wú só gern glése worre sinn. Luege-si doch mól durich un schwelge in dr Noschtalgie, nó erfahren-Er, wie dr Pól s publizistischi Liecht vun dere Welt erblickt het, d spannigi Hintergrundgschiecht vum torikelnde Bot, nó lésen-Er iewer d Stadt Heidelberig, d Perl im bádische Land, iewers leckeri Róthüüsbier, un nadirlig alles iewer Finnland, d Finne, d Saune, dr Salmiakki – un nit zletscht: kaksikymmentäyhdeksän hyvää syytä, niinezwanzig gueti Grind fír sell wundervolls Land vun dr tausend Sée.
19.07.2007: D Léserin Mierjam Andréa Hèfelfinger fiiert ihre Geburtsdaag. D Redaktión gratüliert-ere ganz herzlig.
17.07.2007: Mit zwei Daag Vrspètung isch endlig au d 83. Üsgáb vum „Bádner“ online parát. Neberer Fahrt ufm Rentnerziegli quer durich d Mainzer Altstadt nimmt dr Bádner sini Léser dismól mit ufe Reisi ine Parallélwelt, wú mit allene Wässer gwäsche isch. In dr Landeskund kummt d Muettersproch-Gsellschaft zem Zueg, wú-sich, wie dr Name schun sait, fír dr Erhalt vun dr alemannische Mundart iisetzt; s aktüelli Grammatikkapitel erklärt, wórum-ma trotz allene Régle só schwätze derf, wie einem dr Schnáwel gwachse isch. Un dr Pól vrsuecht sin Beschts, daß-er vor lüter Intelligenz dr Durichblick nit vrliert.
15.07.2007: Wége technische Schwierigkeite vrschiebt-sich d Vreffentlichung vun dr 83. Üsgáb leider bis Zischdig. D Redaktión bittet d Léser um Entschuldigung.
12.07.2007: Báde fiiert hit sin 201. Geburtsdaag! Dr Bádner un dr Pól gratüliere ganz herzlig un sinn wie eh un jé stolz druf, daß-si e Teil vun dere zweihundertuneinjährige Gschiecht sinn. Áls Geburtsdaagslektür empfiehlt d Redaktión d Sunderüsgáb zem 200. Geburtsdaag, wú-n-Er im Archiev finde. Viel Spaß bim Lése!
01.07.2007: D 82. Üsgáb vum „Bádner“ isch jetz online parát. Dr Pól het-sich dismól eißerscht bissig iewer eiropèischi Ánglégeheite üsgloh; dr Bádner stellt midr Oberstadt dr erschti Teil vun dr Mainzer Innestadt vor. Üsserdäm het d Redaktión e Teliphonát zwischem Pól un em Bádner abgfange un ufzeichent, wú zeigt, wie internationál ünsri zwei Spézis sinn – oder glauwe, daß-si-s sinn. D Landeskundi stellt der bádischi Politiker vor, wú im Moment ám meischte kenne dierfte: dr Wolfgang Scheiwle. D Grammatik macht-sich-s dismól midm Infinitiev eifach.
